Opinie Brexit in de media

Zalen vullen kunnen brexiteers als de besten

Waarover gaat het in de Britse media? Ja, over de Brexit natuurlijk, en of er eigenlijk wel winnaars kunnen zijn in deze cultuurstrijd, constateert onze correspondent Patrick van IJzendoorn.

Jacob Rees-Mogg. Beeld Getty Images

An Evening with Rees-Mogg. Voor menig remainer, en Donald Tusk, staat dit gelijk aan de hel van Dante. Voor brexiteers, daarentegen, was het kort na de bekendmaking van deze door het conservatieve weekblad The Spectator georganiseerde avond amper meer mogelijk om kaarten (36,50 pond) te bemachtigen. De tweeduizend stoelen in het Palladium waren binnen mum van tijd vergeven. Voor teleurgestelden is er een herkansing aangezien Boris Johnson eind maart optreedt in Central Hall (capaciteit: 2.300), een door The Daily Telegraph georganiseerd Brexit-feest.

Zalen vullen kunnen de brexiteers als geen andere Britse politicus, Jeremy Corbyn daargelaten. Hun verleidingskracht is even groot als drie jaar terug. In The Evening Standard trok Julian Glover een treffende vergelijking met de burgeroorlog die Engeland in de zeventiende eeuw verdeelde, ‘een uiterst gedenkwaardige strijd tussen de koningsgezinde Cavaliers (fout maar romantisch) en de Roundheads (correct maar onappetijtelijk)’. De 83-jarige acteur kan het weten want hij vervulde jaren terug een hoofdrol in een verfilming van de burgeroorlog: By the sword divided.

Het gaat wat ver om Brexit te beschouwen als een burgeroorlog – het is hier rustiger dan op de Franse straten bijvoorbeeld – maar de Engelse versie van de cultuuroorlog is het zeker. Niet langer, zo schreef de commentator Gaby Hinsliff in het progressieve maandblad Prospect, kunnen we met een meewarige blik naar de Amerikaanse cultuuroorlogen kijken, naar ‘de diepgewortelde schermutselingen over duidelijk triviale maar zeer symbolische onderwerpen, waar beide kampen bang zijn om het land aan de ander prijs te geven – en zich daarover zelfvoldaan te voelen’.

Het probleem, aldus Hinsliff, is dat de Brexit-strijd geen winnaars kent (behalve journalisten, cartoonisten, juristen, adviseurs en eigenaren van Londense theaters). Ze maakte een opsomming. Theresa May: heeft als premier records gebroken waar het gaat om parlementaire nederlagen. Jeremy Corbyn: leidt een partij die een interne oorlog voert. Boris Johnson: verdwaald in de politieke wildernis. Nigel Farage: klaagt langs de zijlijn over de mislukking van zijn levenswerk. Vince Cable: leidt een fractie van elf man.

Maandblad Prospect over de Brexit.

Terwijl de brexiteers beginnen te beseffen dat ze een pyrrusoverwinning hebben behaald, redeneert ze, merkt de gevestigde orde hoe weinig invloed het meer heeft. Niet langer genieten ‘topondernemers, opinieleiders, oud-premiers en bekendheden de invloed die ze vroeger hadden’. De oude maatschappelijke regels zijn volgens haar niet meer van kracht. ‘Het is als een potje schaken met een straatduif’, stelt ze, ‘eentje die overal poept en de overwinning uitroept’. De remainers moeten wachten tot ze de slag helemaal hebben verloren voordat ze de discussie winnen.

Dat laatste lijkt ook de gedachte te zijn van Timothy Garton Ash. In The Guardian waarschuwde de Oxford-historicus Brussel niet het geduld te verliezen met de strijdende Britten. Een harde houding, voortkomend uit een emotionele drang het eiland te straffen, speelde het anti-Europese sentiment juist in de kaart. Uitstel geven en hopen op inkeer, is zijn devies.

Bij de brexiteers groeit het gevoel van verraad. Buitenlandse leiders die zich mengen in het staatkundige experiment, kunnen op afkeer regels. ‘Mark Rutte noemt zichzelf onze beste vriend,’ schampert Quentin Letts in The Times, ‘en deed Brexit af als een ‘verkeerd besluit’. Zou een echte beste vriend een democratisch genomen besluit niet moeten respecteren?’ Naar sommige buitenlandse politici luisteren de Brexiteers wel. Zo gaf de conservatieve Daily Telegraph ruimte aan de Griekse marxist Yanis Varoufakis, die May adviseerde het spel in Brussel harder te spelen.

De tijd nadert dat billboards met de aankondiging ‘Rees Mogg in conversation with Varoufakis – in the Wembley Arena’ verschijnen in het Londense straatbeeld.

Patrick van IJzendoorn is corre­spondent in Londen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.