OpinieCoronamaatregelen

Wuhan leert: los acuut medische tekorten op

Nederland heeft te lang gewacht met maatregelen tegen het coronavirus en moet nu als een haas de Chinese aanpak volgen, stellen activist Sylvia Borren en filosoof Frans Geraedts.

Schoonmakers ruimen een sporthal leeg die in Wuhan dienst deed als ziekenhuis. Beeld AP

Nederland is sinds maandag grotendeels op slot. Een week te laat − en dat is bij een epidemie als deze een eeuwigheid. Dat gaat ­levens kosten. Oorlog is voor deze ene keer de enig juiste metafoor. De overheid moet de hele samenleving ­mobiliseren en de juiste richting op sturen.

We zijn geen artsen, geen micro­biologen, geen epidemiologen. Waar we verstand van hebben, is hoe beslissingen bij overheidsorganisaties en in de politiek worden genomen. Waar we verstand van hebben, is langs welke routes daar morele fouten binnensluipen.

De een van ons heeft daar als filosoof met zijn collega’s de afgelopen vijfentwintig jaar aan de binnenkant van overheidsorganisaties werk van gemaakt. De ander heeft ­tegen die fouten, als leidinggevende van en ­onderhandelaar namens organisaties uit de civil society, vijfentwintig jaar lang keer op keer protest aan­getekend.

In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het coronavirus. De laatste ontwikkelingen worden bijgehouden in ons liveblog

De Chinese overheid heeft in ­Wuhan de besmetting tot staan gebracht. Dat is gebeurd door een combinatie van het op slot doen van de ­samenleving, grootschalig testen, van investeringen in ziekenhuisvoorzieningen, de mobilisatie van extra medisch personeel, het steeds weer opsporen en in quarantaine brengen van de ­contacten van coronapatiënten en bovenal door social distancing en zelfisolatie van burgers.

Tot onze verbazing werd in Nederland in de eerste weken van de epidemie niet of nauwelijks gesproken in het publieke en politieke debat over de optie om hier hetzelfde te doen. Het leek alsof we stilzwijgend al hadden besloten niet eens te gaan proberen de besmetting een halt toe te roepen. Voor zover wij hebben kunnen achterhalen, was dat niet een kwestie van kwade wil, maar het gevolg van de ­gewenning aan een terugtredende overheid, aan een gezondheidszorg die zuinig aan doet en aan een burger die vooral denkt aan zijn eigen ­belang. Kan Nederland doen wat China in Wuhan deed? Zeker. Gaat ons dat geld kosten? Natuurlijk. Kunnen wij ons dat veroorloven? Jazeker. Kunnen wij met verstandige maatregelen de ­financiële schade voor individuen en bedrijven beperken? Uiteraard. Gaan we de economische schade weer ­inhalen als de crisis voorbij is? Zonder twijfel.

Grote Stap

Het grotendeels-maar-nog-niet-­helemaal op slot doen van de Nederlandse samenleving,waartoe de regering afgelopen zondag heeft besloten, is een grote stap in de goede richting. Veel zal nu afhangen van de ­bereidheid van burgers om omwille van de ander het juiste te doen. We moeten zoveel mogelijk binnen blijven, afstand van elkaar houden en als we ziek worden onszelf volledig isoleren.

Drie weken is ongetwijfeld te kort om net als in Wuhan de besmetting tot staan te brengen. De ervaring daar leert dat het minstens zes tot acht ­weken zal duren voordat het zover is.

Bestaat er het risico dat het virus in Wuhan of elders in China weer oplaait? Dat kan zeker gebeuren. De ­bevolking is immers nog niet immuun, want, gelukkig maar, veel ­minder dan 1 procent van de Chinese bevolking is tot nu toe met het virus besmet geraakt. Maar er is alle reden te veronderstellen dat bij een tweede grotere uitbraak het in Wuhan ontwikkelde beleid opnieuw kan worden ingezet. Waarschijnlijk met nog meer succes, vanwege de opgedane kennis en ervaring.

Schaarste oplossen

In de zes tot acht weken dat Nederland in ieder geval helemaal op slot moet gaan, mogen we dus niet stil-­zitten. We moeten in een razendsnel tempo de intensivecarecapaciteit verhogen. Wuhan bouwde nieuwe ziekenhuizen. Wij moeten zoiets ook doen. Misschien met behulp van de krijgsmacht?

We moeten artsen zonder levensnoodzakelijke taken bijscholen, ­zodat ze coronapatiënten die het ­ziekenhuis in moeten, maar niet aan de beademing hoeven, kunnen begeleiden. Om te beginnen misschien de tweeduizend bedrijfs- en verzekeringsartsen bijscholen?

We moeten de benodigde apparatuur en het materiaal, met name beademingsmachines, gaan produceren. Daar moet het bedrijfsleven mee aan de slag. Met Philips voorop, want dat is ’s werelds beste producent van medische apparatuur. Tenslotte moeten we de GGD toerusten om middels grootschalig testen en snelle quarantaine nieuwe ­besmettingshaarden steeds opnieuw in de kiem te smoren.

Want het kan toch niet waar zijn dat we het bedrijfsleven met miljarden gaan steunen, maar straks beademingsapparatuur tekort komen? En dus – het klinkt gruwelijk, maar de kans is helaas maar al te reëel – bejaarden een verstikkingsdood laten ­sterven?

Een nieuwe morele fout

Rutte heeft gelijk. Als we na zes tot acht weken weer aan het werk gaan, moet de social distancing voor iedereen in stand blijven. Scholen moeten waarschijnlijk tot na de zomer dicht. De horeca en de openbare vrijetijdsgebouwen vermoedelijk ook. Thuis werken waar mogelijk en vergaderen op anderhalve meter afstand blijft ­geboden. Nog steeds niet handen schudden, omhelzen, zoenen.

Rutte heeft gelijk. Ouderen en zieken moeten dan nog niet weer aan het werk en moeten zoveel mogelijk in isolatie blijven. Waarschijnlijk totdat er geneesmiddelen zijn en daarna de vaccinatie. Met name in de ouderenzorg moet er veel gebeuren om ­effectieve bescherming tegen ­besmetting mogelijk te maken.

Rutte heeft ongelijk als hij voorstelt te streven naar collectieve immuniteit door een ruime meerderheid van de bevolking het virus te laten op­lopen. Dat zou, denken wij, levens­gevaarlijk zijn.

In Engeland, waar dit idee politiek voor het eerst werd geopperd bij monde van premier Boris Johnson, is de weerlegging al onderweg. Wij ­laten dat kritische werk graag over aan de experts, aan artsen, micro­biologen en epidemiologen. 

Sylvia Borren is activist en voormalig directeur bij Oxfam/Novib en Greenpeace Nederland.

Frans Geraedts is filosoof bij Governance and Integrity.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden