Opinie Derde gender

Wordt het tijd voor een ‘derde gender’? ‘Het is een belangrijke stap richting afschaffing van verplichte geslachtsregistratie’

Een rechter in Limburg heeft bepaald dat iemand zich zonder mannelijk of vrouwelijk geslacht mag registreren. Is de wetgever nu aan zet?

Een genderneutrale wc. Beeld Getty Images

Tanja Ineke, voorzitter COC Nederland: ‘Tijd is rijp voor wetswijziging’

‘Dit is een heel belangrijke uitspraak, voor degene die de zaak aanhangig heeft gemaakt, maar ook voor andere non-binaire personen in Nederland. Het is mooi dat de rechter dit voor één persoon doet, hopelijk maakt de wetgever het nu mogelijk voor iedereen die zich niet thuis voelt in het vakje man of het vakje vrouw.

‘Het is een belangrijke stap richting afschaffing van verplichte geslachtsregistratie. Dat voornemen is op ons aandringen in het regeerakkoord opgenomen. We willen dat de regering nu komt met een stappenplan, met maatregelen die in de praktijk echt verschil maken.

‘Neem iemand die in de wachtkamer zit en op basis van het identiteitsbewijs met het verkeerde geslacht wordt opgeroepen. Documenten die overeenkomen met het ervaren geslacht voorkomen dergelijke kwetsende situaties en bieden bovendien erkenning van wie je werkelijk bent. Bij het vaststellen van het geslacht moet zelfidentificatie leidend zijn, er is immers maar een iemand die kan bepalen hoe je jezelf voelt.

‘Of het nou gaat om een boek bestellen bij Bol.com of officiële documenten, overal wordt er gevraagd of je een jongen of een meisje bent. Terwijl het er meestal niet toe doet en je het prima kunt weglaten. De gemeente Utrecht maakt hier serieus werk van, en ook de gemeente Amsterdam is bezig met het aanpassen van formulieren. Ook in het familierecht kan je zaken neutraler formuleren, neem formulieren waarop gesproken wordt over vader en moeder. Ik heb zelf pleegkinderen met mijn vrouw en dat zó vaak moeten aanpassen, de term ‘ouder’ zou dat voorkomen.

‘Malta kent al de optie om X in het paspoort aan te geven, in Italië en Duitsland staat het geslacht niet meer op de identiteitskaart. Ook in Nederland zijn er ontwikkelingen zoals de NS met de aanspreekvorm ‘beste reizigers’. De tijd is rijp voor een wetswijziging, het wordt steeds gewoner om niet zo in hokjes te denken. Het thema is niet voor niets in het regeerakkoord opgenomen.’

Willem Pos, landelijk voorzitter SGP-jongeren: En persoonskenmerken dan? 

‘Iemand zonder mannelijk of vrouwelijk geslacht registreren is een politieke keuze. De wetgevende macht is hier aan zet. Bovendien heeft de rechtspraak geen corrigerend vermogen. Als het parlement kiest voor een derde gender en later blijkt dat mensen er toch niets in zien, dan kan de wet aangepast worden. In het recht kan dat niet. Ik vind het onwenselijk dat het idee van de scheiding der machten niet is gebruikt.

‘Als je iemands persoonlijke verhaal hoort, ben je geneigd daarin mee te gaan. Maar we moeten ons ervan bewust zijn dat in deze postmoderne denkrichting het subjectieve (hoe je je voelt) wordt verheven boven het objectieve (wat iemands werkelijke geslacht is, zichtbaar in bijvoorbeeld chromosomen). De waarheid wordt dan moeilijk meetbaar. Wat betekenen persoonskenmerken als er persoonlijke gevoelens boven staan?

‘Ik geloof dat er een wezenlijk onderscheid is tussen man en vrouw en dat daarop de samenleving is gebaseerd. Biologisch gezien komen uit een man en vrouw weer volgende generaties voort. In de natuur bestaat de tussenvorm hermafrodiet, maar dat gaat om een heel kleine groep.

‘Ik begrijp dus dat die mensen een X in hun paspoort willen en heb compassie met hen. Maar ik vraag me af of we er goed aan doen die optie te creëren. Ik denk dat bij mensen met een intersekseconditie een van beide geslachten domineert. De vraag die we moeten beantwoorden is: gaan we uit van een geslacht dat objectief meetbaar is, of wil je als overheid uitgaan van wat mensen voelen, vinden of denken? Aangezien er in het parlement draagvlak is om geslachtsregistratie door de overheid te schrappen, denk ik dat er ook steun zal zijn voor het toevoegen van een derde gender. Ik denk dat veel partijen uitgaan van wat iemand voelt en denkt. Maar neem je dan objectieve of subjectieve kenmerken op in het paspoort? Wat is dan nog het doel van persoonskenmerken? Is dat een uitdrukking of een feitelijke omschrijving van iemand?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden