Wordt het niet tijd om Nederland iets ruimer te zien dan de Randstad? Kabinet, ik bied u Zuid-Limburg

Nederland gaat op in een megastad waarin het groene achterland net zo belangrijk is als de Randstad.

Annemarie Penn-Te Strake

Het kabinet zoekt nieuwe woningbouwlocaties in hogedrukpan Randstad. Preciezer gezegd de regio Amsterdam-Utrecht. Daar nijpt immers het tekort aan betaalbare huizen. De toch al hoog opgelopen druk op de leefbaarheid zal er door omvangrijke huizenbouw alleen maar toenemen. Wordt het daarom niet tijd om Nederland iets ruimer te zien dan de Randstad? Kabinet, ik bied u Zuid-Limburg.

Voor het aanwijzen van grootschalige bouwlocaties zullen in het gebied de laatste stukjes groen moeten worden opgeofferd. De claim op de openbare ruimte krijgt gigantische dimensies. Het gevolg: nog meer drukte, nog meer verkeer, nog meer milieubelasting, nog minder leefbaarheid.

Dat voltrekt zich dan in een gebied - de Randstad - dat in de laatste Brede Welvaartsindicator het laagste scoorde van het hele land. De oorzaak hiervan is dat naast inkomen dit jaar voor het eerst zaken als gezondheid, veiligheid en woongenot zijn gemeten. De huizenmarkt is zodanig oververhit, dat een normale leefkwaliteit voor een normaal inkomen onbereikbaar wordt. Hoezo woongenot? Niet voor niets verlaten steeds meer jonge gezinnen de grote steden.

Met de komst van het Europese Medicijnagentschap naar Amsterdam neemt de druk nog meer toe. De euforie over de eerste Brexitbuit ging dezelfde dag al verloren in een kakofonie van zorgen. 'De komst van het agentschap', aldus hoogleraar stadssociologie Jan Rath van de Universiteit van Amsterdam tegenover het NOS Journaal, 'maakt de problemen op de krappe huizenmarkt met zijn hoge prijzen alleen maar urgenter.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Het Zuid-Limburgs heuvellandschap bij Vrakelberg. Foto Marcel van den Bergh

Een tweede steekhoudend argument om te investeren buiten de Randstad is de toekomstrichting die de BV Nederland moet inslaan. Het is de weg naar 'Tristate': een 'driestaatsstad', oftewel een superregio met een economische kracht die vergelijkbaar is met Tokyo Metropolis, Greater London en Los Angeles County.

VNO-NCW is aandeelhouder en gangmaker van Tristate Netwerk, samen met de vereniging van Institutionele Beleggers in Vastgoed Nederland. Tristate is een megastad die de agglomeratiekrachten in de driehoek Amsterdam-Brussel-Keulen/Düsseldorf verbindt. Functionerend in economisch verband, behouden de onderdelen hun eigen identiteit. Tristate is geen utopie, het bestaat al.

In amper twintig jaar zijn door de urbanisatie ongeveer 60 supersteden in de wereld ontstaan, met gemiddeld 15- à 30 miljoen inwoners, zo berekent Tristate-ontwerper Peter Savelberg. Deze megacities beconcurreren elkaar sterk als het gaat om het aantrekken van internationaal toptalent en buitenlandse investeerders. Zie de strijd om de Brexitvluchtelingen. Groot Amsterdam en zelfs de hele Randstad zijn met respectievelijk 2,5- en 7 miljoen inwoners te klein voor de Battle of Cities. Nederland als geheel maakt met 17 miljoen inwoners volgens Savelberg wel een kans. Maar we worden pas echt concurrerend als het aangrenzende Noordrijn-Westfalen en Vlaanderen meedoen. Zo ontstaat een megacity met 30 miljoen mensen, goed voor 150 miljard aan handel en met een opleidingsgraad die tot de absolute wereldtop behoort.

Megacity klinkt inderdaad ook als een soort hogedrukpan; wat schiet je er dan mee op? Veel. Want een van de kenmerken van de nieuwe supersteden is dat ze economie koppelen aan leefbaarheid. Er zijn genoeg groene leefruimtes. Nederland heeft ze ook, maar onvoldoende in de overvolle Randstad. Groen is juist ruim voorhanden in regio's als Zuid-Limburg. Strategisch is het dus van het grootste belang de provincies in te schakelen voor 's lands toekomst. Het kabinet moet de Randstedelijke preoccupatie daarom nu echt loslaten. Niet langer het land indelen in twee denkbeeldige gebieden: de economische motor Randstad en de provincies als aanhangwagen. Maar de twee sterktes met elkaar verbinden. In de slag om de toekomst kan de Randstad echt niet meer zonder groen achterland.

In Zuid-Limburg hoeft de landschappelijke ruimte niet opgeofferd te worden voor grootschalige bouwprogramma's en economische infrastructuur. Er blijft voldoende uitbreidingsruimte over. Een vliegveld ligt er al.

Ontwikkelkansen voor nieuwe bewoners zijn er volop. De kenniseconomie bloeit. Brainport Zuidoost-Nederland is goed voor 35 procent van de Nederlandse export. Het aantal banen binnen een uur rijden rond Maastricht is 2,2 miljoen (Euregionaal), rond Amsterdam 1,7 miljoen. Er liggen in Zuid-Limburg drie campussen met circa 300 kennisbedrijven, waar knappe koppen van over de hele wereld neerstrijken.

Veel belangrijker nog is de dagelijkse werkelijkheid in onze regio. Zuid-Limburg grenst voor ruim 200 kilometer aan het buitenland en slechts 4,5 kilometer aan het vaderland. Zuid-Limburgers denken al hun leven lang grensoverschrijdend. Ze gaan net zo makkelijk een nieuwe winterjas kopen in Keulen als een popconcert bezoeken in Brussel. Het is min of meer naast de deur. Zuid-Limburgers spreken dan ook hun talen.

Kabinet, waar Zuid-Limburg ligt? Midden in Tristate. Bekijk daarom de nieuwbouwopgave integraal: samen met de collega's van economie, leefmilieu en infrastructuur. Het gaat bij het plannen van grootschalige nieuwbouwlocaties om meer dan om het oplossen van een lokaal probleem. Het gaat erom Nederland klaar te stomen voor de toekomst, voor de Strijd der Titanen. Héél Nederland welteverstaan. Kabinet, neem uw opgaven serieus en neem het aanbod vanuit Zuid-Limburg aan.

Annemarie Penn-te Strake is burgemeester van Maastricht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.