Opinie

Wordt het 'ja' of toch 'nee'?

Weet u al wat u gaat stemmen op 6 april? Voor wie goed beslagen ten ijs naar het stemhokje wil, maar geen tijd heeft om het 394 pagina's tellende associatieverdrag door te spitten, presenteren wij hieronder een selectie van de belangrijkste opinieartikelen uit de Volkskrant en van volkskrant.nl.

Beeld anp

Voor het Nee-kamp is het overduidelijk: het verdrag met Oekraïne bewijst niemand een dienst. Thierry Baudet en Pepijn van Houwelingen, van het Forum voor Democratie, betogen dat het Associatieverdrag geen handelsverdrag is, maar een integratieverdrag. 'Een politiek verdrag bovendien'. Baudet en Van Houwelingen wijzen erop dat Oekraïne met het sluiten van de associatieovereenkomst ongeveer 80 procent van de totale EU-wetgeving zal moeten overnemen. 'En dat gaat ook om strategische, geopolitieke, interculturele en immigratiezaken. Zo wordt bijvoorbeeld gesproken over een visumvrije ruimte. Is dat een verstandig idee, met de huidige immigratieproblematiek? Met een land dat in de wereldtop van wapen-, vrouwen- en orgaanhandel zit, en dat bovendien enthousiaste kunstrovers herbergt?'

Niels Jongerius, coördinator van de Nee-campagne namens Transnational Institute en Ander Europa, reisde af naar Oekraïne en sprak ter plekke met voor - en tegenstanders van het associatieverdrag. Hij wijst erop dat de overeenkomst een vrijhandelszone regelt en het IMF en de EU ongetwijfeld bezuinigingen en privatiseringen zullen eisen. 'Een Nederlandse Ja-stem is (...) een steunsignaal aan de regering, de oligarchie en een neoliberaal Oekraïne', schrijft Jongerius. 'Een nee-stem is een stem voor een andere koers.'

Jan Roos (l), initiatiefnemer van het referendum en Thierry Baudet. Beeld anp

Eurosceptici zijn utopisten

Hoe moeten we het Nee-kamp eigenlijk duiden? Verslaggever Olaf Tempelman dook in de wereld van de eurosceptici (o.a. GeenPeil, SP en PVV). 'Wie het gedachtengoed van GeenPeil en andere digitale democratie-ijveraars ontleedt, ziet dat oude ideeën van anarchisten, radicaal democraten, libertair socialisten en radenrepublieken aan een tweede leven zijn begonnen', constateert hij in Vonk. 'Het uitgangspunt van menig internetdemocraat lijkt op dat van menig anarchist van een eeuw geleden: iedereen is kundig om overal over mee te beslissen (...) maar het idee dat iedereen gekwalificeerd is om overal over te oordelen is zo utopisch als Utopia van Thomas More.'

Eurosceptisch paradijs. v.l.n.r. Jan Roos, Harry van Bommel, Geert Wilders en Thierry Baudet. Beeld Javier Muñoz

Van nep-feta tot terreurbestrijding

Buitenlandverslaggever Bert Lanting gooide het over een andere boeg. Hij spitte het 394 pagina's tellende associatieverdrag grondig door, en stuitte op een uiteenlopende reeks van afspraken: over de zeven jaar lange toegestane verkoop van Oekraïense nep-feta, de erkenning van de diergezondheidsstatus en het uitwisselen van informatie om het terrorisme te bestrijden. 'Ruim 90 procent van de tekst gaat over zaken waaraan zelfs de grootste EU-hater of Oekraïne-scepticus geen aanstoot kan nemen', concludeert Lanting. 'Volgens de tegenstanders zet de EU met het associatieverdrag de poort open voor Oekraïne, maar dat blijkt niet uit de tekst.' Lanting noem het Associatieverdrag 'een zoethoudertje'. 'Een constructie die juist bedoeld is als alternatief voor het lidmaatschap. Bij de meeste landen die zo'n associatieverdrag met de EU sloten - bijvoorbeeld Marokko - is er nog niet eens een begin aan een discussie over een eventueel lidmaatschap gemaakt.'

Nee-stem is stem voor Poetin

Meerder auteurs, zoals Joshua Livestro en Michiel van Hulten - bestuursleden van stichting Stem voor Nederland, wijzen erop: een nee-stem op 6 april is een stem voor Poetin. 'En dat terwijl we via het samenwerkingsverdrag de Oekraïners de belofte voor een vrijere toekomst zonder Russische bemoeienis en binnenlandse corruptie hebben gedaan'. Ook Hans Loos, journalist en Ruslanddeskundige, windt er geen doekjes om in zijn veelgelezen opinieartikel 'GeenPeil is een nuttige idioot van Poetin'.

Maar hoe zit het eigenlijk met die Russische invloed? Oud-Rusland correspondent en chef Opinie Arnout Brouwers vertelt erover in een opiniërend achtergrondverhaal. Hij betoogt dat de radicalisering van president Poetin Rusland veel onvoorspelbaarder en daarmee gevaarlijker maakt dan voorheen. 'In deze omstandigheden blijft vasthouden aan beginselen, openstaan voor dialoog, uitgaan van eigen kracht en niet ingaan op militaire provocaties van het grootste belang', zegt Brouwers. 'Het lot wil dat Nederlandse burgers dit voorjaar een grote stem zullen hebben in de fundamentele uitdaging waarvoor Europa staat. Hopelijk graaft de Nederlandse burger zich niet in achter de dijk, maar klimt hij er juist op.'

Oekraïners protesteren voor de vrijlating van de Oekraïense pilote Nadiya Savchenko op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev. Beeld afp

Het Oekraïense geluid

En de Oekraïners zelf? 'Zij zijn de Russen beu', zegt journalist en slavist Laura Starink. Verslaggever Dion Mebius sprak met bisschop Borys Gudziak, die twee jaar geleden zelf actief was bij de volksprotesten op het Maidanplein en onlangs Nederland aandeed als onderdeel van zijn Ja-campagne. De helpende hand van Europa is nodig om uit de greep van Rusland te blijven, stelt de bisschop. Hij vreest voor een herhaling van de periode tussen 1946 en 1989 toen de Sovjet-Unie de Oekraïense Grieks-katholieke Kerk ontmantelde en illegaal verklaarde en geestelijken werden vermoord of gedeporteerd.

De Oekraïense schrijver Andrej Koerkov stelt onomwonden: Een weg terug naar een moderne variant van de Sovjet-Unie, als in Rusland, is voor de meeste Oekraïners geen optie. De enige weg vooruit is toenadering tot Europa.

Andrej Koerkov Beeld Delo

Voor (potentiële) thuisblijvers

Tot slot: bent u voorstander van het associatieverdrag, maar overweeg u om thuis te blijven zodat de kiesdrempel niet wordt gehaald? Dat is een slecht idee waarmee u de democratie schaadt, aldus D66-Tweede Kamerlid en woordvoerder Europese Zaken Kees Verhoeven. Thuisblijven? Juist doen, zegt programmamaker Kas van der Linden, daarentegen. 'De stempas moet je verbranden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden