COLUMNSHEILA SITALSING

Worden we na de corona misschien echt diep socialistisch?

Sheila Sitalsing artikel columnBeeld .

Mark Rutte, de man die voorgaat in de crisis, maar dan op z’n Hollands, door de hele tijd achterom te kijken en dingen te zeggen als ‘Ik ga niet zeggen: je mot dit en je mot dat, we zijn allemaal volwássenen’, en ‘We zijn een volwássen, ­democratisch land’, en ‘Een intelligente lockdown past bij ­een volwássen land’, met heel veel klemtoon op vol­wássen, zei woensdag in de Tweede Kamer iets anders waar de mensen van opkeken: Nederland is ‘in de kern diep socialistisch’.

Daarvoor had hij ook al tegen het parlement gezegd dat hij ‘gelooft in een sterke staat’. En in een overheid ‘die als een schild voor de zwakken kan optreden, en decisive kan zijn in een pandemie’. We leven in een land waar, volgens de premier, ‘veel waardering is voor de publieke sector’. Een land waar we massaal aan transfers van de ene groep naar de andere doen.

Daar kwamen nogal wat verwonderde reacties op, want zo ‘diep socialistisch’ was tien jaar uitbenen van de verzorgingsstaat, bezuinigen op de Jeugdzorg, afknijpen van ­sociale werkplaatsen, ‘eigen broek ophouden!’ roepen ­tegen mensen zonder handen, onbarmhartig jagen op ­onschuldige ontvangers van kinderopvangtoeslag, werklozen dwingen tot het schuren van oude treinstellen tot ze ziek worden, en ondertussen dealtjes maken met Shell en Unilever over het afschaffen van de dividendbelasting nou ook weer niet. Anderzijds heeft Rutte natuurlijk gelijk dat we er een semi-communistische leefwijze op na houden in de ogen van oorden waar een brutere vorm van het kapitalisme wordt aangehangen. Zoals Amerika, waar ­zieken zonder ziektekostenverzekering pech hebben.

In De Groene Amsterdammer las ik een boeiend verhaal over één van de sectoren die onze ‘sterke staat’ in het ver­leden heeft geprivatiseerd, in de tijd dat het hevig in de mode was om alles over te laten aan de oneindige wijsheid van de markt. Het gaat om het onderzoek naar en de ­productie van vaccins. Het onderzoeksplatform Investico reconstrueerde voor De Groene en het radioprogramma Argos hoe de productiefaciliteiten van de Nederlandse staatsvaccinfabriek in Bilthoven in 2012 werden verkocht aan het Serum Institute of India. Dat ging er poliovaccins maken. Het onderzoeksgedeelte werd een paar jaar later in de etalage gezet door de Nederlandse regering.

Daar waren redenen voor die volkomen logisch klonken: het vaccin-instituut was te klein, het functioneerde niet goed, er ging van alles mis bij de veiligheidsmaat­regelen, het kon het tempo van de grote industrie niet aanhouden. Bovendien gold het universele argument dat een overheidsorganisatie te log is. De industrie is beter en goedkoper.

‘Je verkoopt toch ook de brandweer niet?’, sputterde een voormalig topambtenaar nog tegen.

Deskundigen die met de journalisten van Investico spraken, zeggen dat hierdoor ‘de Nederlandse kennis­infrastructuur over vaccins is weggevallen’, terwijl het van Europese samenwerking maar niet komt. Van de toezegging dat Nederland in geval van nood gebruik mocht maken van de geprivatiseerde productiecapaciteit bij het Serum Institute, blijkt weinig over: ‘We zien zo’n overeenkomst in onze stukken niet terug’, laat een woordvoerder weten tegenover Investico.

Of dat erg is: geen idee. Alles is immers overal te koop.

Of dat straks ook nog zo is: wederom geen idee. Want wie denkt dat de wereld van vóór corona straks terugkeert, ‘leeft in een illusie’ zei de premier woensdag al. Worden we straks misschien pas echt ‘diep socialistisch’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden