Opinie Seksuele intimidatie

Word niet boos op jezelf als je geen weerwoord hebt op seksuele intimidatie

Het overgrote deel van de vrouwen die wordt geïntimideerd of belaagd kent de verlammende reactie waardoor ze blijven zwijgen. En dat is niet gek, betoogt Franka Wijngaarden.

Beeld Isa Grutter

Maar waarom zei je dan niets terug? Het is een vraag die ik vaak krijg wanneer ik vertel dat ik voor de zoveelste keer ben nagesist of vastgegrepen op straat, in de metro of tijdens het hardlopen. Het zijn vrijwel altijd mannelijke vrienden die deze vraag stellen, heel soms vrouwelijke, een enkele keer zelfs mijn eigen vader.

Een poging tot uitleg resulteert meestal in onbegrip en goedbedoeld advies, vaak in de vorm van ‘Geef hem gewoon een trap in zijn ballen’. Het onderwerp wordt vaak snel afgesloten, teruggedrongen naar zijn sluimerende staat, waar het geduldig gedijt in afwachting van het volgende incident. Maar er is nog iemand die mij elke dag met deze vraag confronteert. Die maar blijft pushen op zoek naar een antwoord, dag en nacht, die mij berooft van mijn slaap, mijn werk, mijn energie. En diegene ben ik zelf.

Elke dag oefen ik in mijn hoofd responsen voor deze situaties. Hoe ik kan zeggen dat ik het raar vind of kinderachtig, of dat ik wil dat ze me met rust laten. Maar op het moment dat het gebeurt, begint mijn hart te racen, stoppen mijn gedachten en verstijf ik, en wat ik ook probeer: er komt geen woord uit. Achteraf neem ik mezelf dit kwalijk. Ik wil toch een sterke vrouw zijn? Ik ben toch feministisch, onafhankelijk, zelfstandig? Ik ben toch degene die mijn vriendinnen advies geeft over hoe ze zouden kunnen reageren, ik weet toch precies wat ik wil zeggen als dit gebeurt? Waarom lukt het me dan niet, juist op het moment dat ik zelf oog in oog sta met het probleem?

Opeens lag het antwoord in de vorm van een artikel (‘Daluur’, V, 12 november) voor mijn neus. Tonic immobility. Een instinctieve overlevingsreactie die wordt ervaren als ‘verlamming’ of ‘hypnose’, waarin het niet meer lukt te bewegen of zelfs te praten. Het overgrote deel van de vrouwen die wordt geïntimideerd of belaagd kent deze reactie. En dat is niet gek. We hebben allemaal ervaren hoe boos deze mensen kunnen worden als je ze afwijst. Van scheldwoorden tot regelrechte bedreigingen of zelfs achtervolgingen, je weet nooit wat een simpel ‘nee’ teweeg kan brengen. We reageren zoals dat ons ons hele leven geleerd is: lok ze niet uit. En vandaag besloot ik dat ik dat niemand kwalijk kan nemen.

Vanaf vandaag probeer ik niet meer boos te worden op mezelf als ik me mijn weerwoord pas herinner als ik al thuis ben. Ik probeer niet meer boos te worden op mezelf als ik na twee uur piekeren in bed nog steeds niet weet hoe ik deze situatie had kunnen voorkomen. Ik probeer niet meer boos te worden op mezelf als ik wéér geen antwoord weet op die ene vraag: ‘Maar waarom zei je dan niets terug?’ En ik vraag jullie hetzelfde te doen. Want zelfs als je niet reageert, stel je het allerbelangrijkste voorop: je eigen veiligheid. Dat kun je niemand kwalijk nemen.

Franka Wijngaarden, milieupsycholoog

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden