ColumnEmy Koopman

Woede over de klimaatcrisis hoeft niet machteloos te zijn: we kunnen bedrijven de rug toekeren

‘Hoe heter, hoe beter!’ Zo adverteerde een Nederlandse aanbieder van goedkope vliegvakanties aan het begin van de hittegolf. De prijsvechter bood hogere kortingen naarmate de temperatuur zou stijgen – op dezelfde dag dat in Canada een gigantische ijsplaat bezweek en in zee stortte. Als het Spaanse weer hiernaartoe komt, moet je toch iets doen om de Hollanders nog naar Spanje te krijgen, zelfs al ben je medeverantwoordelijk voor het broeikaseffect. Vóór het zien van de advertentie kon ik de hitte nog wel verdragen, erna moest ik mijn hoofd in de koelkast steken om mijn woede te temperen.

Hoe heter, hoe gevaarlijker. Voor de Europese hittegolf uit 2003 is berekend dat die zo’n 70 duizend mensen het leven kostte, onder wie zeker 1.500 in Nederland. Ook een Amerikaans rapport uit 2016 gaat uit van tienduizenden extra Amerikaanse doden door hetere zomers. En dat gaat alleen nog over de directe effecten van hitte voor het menselijk lichaam en niet over de wereldwijde gevolgen van de opwarming voor zaken als luchtkwaliteit, zeespiegelstijging, ziekteverspreidende insecten, schaarste en conflicten – u kent het rijtje. U weet het, iedereen kan het weten: hoe heter, hoe erger.

Vliegschaamte is een gepaste emotie voor de consument, maar die schaamte zou in de eerste plaats moeten worden gevoeld door de industrie die de consumptie aanjaagt en de politiek die daar nauwelijks iets aan doet. Even terug in de tijd: toen de Nederlandse regering op 1 juli 2008 een vliegtaks invoerde, stond de luchtvaartindustrie op de achterste poten. Medewerkers van Schiphol, KLM en Transavia protesteerden op het Binnenhof terwijl hun bazen de druk op de politiek opvoerden. Ryanair, Easyjet en Corendon schrapten vluchten vanuit Nederland, zij weken uit naar Duitsland. De immer opportunistische CDA’er Camiel Eurlings riep dat de heffing afgeschaft moest worden, al was die beslissing niet aan hem. Eén jaar na invoering werd de vliegtaks inderdaad geschrapt. Terwijl Eurlings werd beloond met een hoge positie bij KLM, in 2011, voerde Duitsland alsnog een vliegbelasting in. Nederland is nu een van de weinige Europese landen die geen belasting heft op vluchten; een nieuwe poging om een vliegtaks in te voeren zal het kabinet pas volgend jaar doen. De geplande belasting is met 7 euro per ticket voor een vlucht binnen Europa lachwekkend laag, en de sector heeft de eerste protesten al laten horen.

Nadat het coronavirus was gearriveerd (per vliegtuig) en het normale leven in de war had geschopt, hebben we het allemaal kunnen zien: de luchtvaartindustrie stond als eerste in de rij om de hand op te houden voor overheidssubsidie vanuit de tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW). Die regeling staat los van het (begrijpelijke, maar wrange) steunpakket voor KLM van 3,4 miljard euro. Het belastinggeld vanuit de NOW ging behalve naar de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij en haar dochterbedrijf Transavia (331 miljoen) ook onder meer naar het Duitse TUI (18 miljoen), het Britse Easyjet (2,7 miljoen) en Corendon (5 miljoen). Het geld zou bedoeld zijn om banen te behouden, maar de ontslagen vielen toch.

Ik heb mijn hoofd inmiddels uit de koelkast gehaald. Woede over de laksheid waarmee consumenten, bedrijven en politiek leiders de klimaatcrisis behandelen, hoeft niet machteloos te zijn. We hebben de keuze ons eigen asociale gedrag bij te stellen. Maar veel belangrijker, omdat het meer zoden aan de dijk zet, is het aanspreken van mensen in machtsposities. Wij kunnen bedrijven en politici de rug toekeren als ze ons willen laten stikken. Bedrijven die geen verantwoordelijkheid nemen voor hun CO2-uitstoot zijn minstens zo laakbaar als sigarettenfabrikanten en verdienen dus een minstens zo strenge behandeling door de politiek. Voor de schade die je veroorzaakt, zou je ook moeten betalen. Hoe heter het wordt, hoe meer.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden