Verslaggeverscolumn Margriet Oostveen

Witte gymnasiast belandt op ‘zwarte’ school: Özkan en Melle zoeken de verschillen

Twee vrienden uit twee stadsdelen, en ondanks van alles geslaagd.

Het begin van hun vriendschap: toen Melle een stinkbom de klas in gooide en tegen Özkan zei: Hier nog één, gooi je mee?

Melle Prenen (18) en Özkan Gül (17). Twee jongens die gaan lachen zodra ze elkaar zien. Vorige week allebei geslaagd aan het VWO van het Hervormd Lyceum West (HLW) in Amsterdam-West.

Ruim drie jaar geleden beschreef ik Melle in deze rubriek als zeldzaamheid op het HLW: ‘autochtoon, wit, woont in de binnenstad en komt van het prestigieuze Barlaeus Gymnasium’. Melle had alleen wat te veel onvoldoendes om dat prestige hoog te houden. Op het HLW was hij wél welkom in drie VWO. Nu is hij er een van de drie leerlingen die examen met Latijn deden.

Melle (links) en Özkan. Beeld Margriet Oostveen

We zitten in een Bagels & Beans in Bos en Lommer. Özkan heeft maar een uurtje, hij werkt bijna fulltime als ober in een Turks restaurant om zijn studie te bekostigen. Özkan gaat rechten studeren in Leiden.

Melle: ‘De hele klas behalve ik betaalde ook altijd alle schoolreisjes zelf.’ Melle heeft net een vakantiebaantje gevonden, in het Blauwe Theehuis in het Vondelpark. Melle spaart voor een fietsvakantie naar Rome. Daarna wil hij geschiedenis studeren in Leuven én naar China fietsen.

Drie jaar geleden beschreef Melle me zijn nieuwe rol als vreemde eend op het HLW al met een gezonde dosis zelfspot. Özkan blijkt precies zo’n type. Vraag de vrienden naar de verschillen tussen hun tweeën en ze weten een tijdje echt niet waar je op doelt. Nee maar echt.

Melle bleef de eerste weken op zijn nieuwe school expres zijn Franse baret dragen en zijn trui waar ‘Barlaeus’ op stond. En hij verkondigde tussen alle moslims op school luidkeels dat hij persoonlijk ‘in Darwin’ geloofde. Wat eersteklassertjes, moslim, noemden hem daarom ‘de apenkoning’.

Kindergedoe, zou je denken, en Melle zelf maakte er ook niet echt een punt van. Maar veel lezers, vooral die met kinderen op categorale gymnasia, vonden het allemaal ont-zet-tend zorgelijk en zielig. Voor Melle.

Melle maakt theater. Beeld Margriet Oostveen

Özkan vond het ook geen leuk stuk. Ze vertellen nu wat er daarna gebeurde: toen een eersteklassertje weer ‘apenkoning’ riep, heeft een andere klasgenoot dat kind voor Melle op de grond gegooid. Eén keer. Daarna was het over.

Niet veel later werd een nieuwe Jumbo geopend op Plein ’40-’45 en hebben ze zich met de halve klas gezellig aangemeld als vakkenvuller. Melle ‘had er een romantisch beeld bij’ en is als eerste ontslagen.

‘Ik had ook wel door’, zegt Melle nu, ‘dat ik ze op het HLW aan het lachen kon maken door de blanke tata uit te hangen.’ De Hollander. Dus als Melle de klas uit werd gestuurd riep hij achterom: ‘Wit privilege zeker!’ Iedereen in een deuk, al wist Melle wel dat er ook wat in zat. ‘Daar schaamde ik me soms voor.’

Melles vader is pianist. Özkans vader kreeg nooit de kans om te studeren en heeft daarom twee ongeschoolde banen tegelijk. Melle mocht meteen naar het gymnasium; Özkan kreeg volkomen onterecht een vmbo-t advies.

Özkan heeft nu al een paar duizend euro verdiend door zijn zelf verdiende geld te beleggen in bitcoins. En hij haalde een 8,5 met een profielwerkstuk over cryptocurrency.

Melle deed al aan jeugdtheater en maakte als profielwerkstuk een complete theatervoorstelling: opgevoerd in theater de Brakke Grond, dankzij zijn contacten in het wereldje plus een donatie van 1.000 euro uit het potje ‘talentontwikkeling’ op het HLW. Melle voor kreeg er een 10 voor. Özkan heeft de voorstelling niet kunnen zien: hij moest werken. Maar bijna de hele klas kwam kijken.

Özkan belegt in bitcoins. Beeld Margriet Oostveen

Ze kwamen bij elkaar thuis. Toen Özkans moeder halal voor Melle kookte, stond Melle erop af te wassen. Dat vond iedereen erg grappig en ook erg raar.

En bij Melle? Özkan vond Melle niet respectvol tegen zijn moeder. Özkan lacht nu, maar schudt ook zacht bestraffend het hoofd. Melle zegt wat gegeneerd dat hij zijn moeder te trots vond op het feit dat haar zoon ‘als enige blanke jongen op zo’n zwarte school’ zat.

Het verschil met zijn oude vrienden van het Barlaeus, zegt Melle, bleek vooral dat die nog zelden een plan hebben. ‘In Amsterdam-West heeft iederéén een plan.’ Özkan: ‘Ik loop wel op een iets rechtere weg dan Melle ja. Ik wil verder komen in mijn leven dan een beetje huppelen.’

Ze lachen nog even om van alles. En dan moet Özkan weg. Melle daarna, ernstig: ‘Ik heb van deze school alleen maar profijt gehad. En ik hoop dat ze mij onthouden om mijn grappen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.