Wisdom of Crowds: kunt u helpen bij het opsporen van vlucht MH370?

Nemen grote groepen mensen intelligentere beslissingen dan een select gezelschap experts? En kunt u helpen bij het opsporen van vlucht MH370? Mark van Vugt over de zin en onzin van Big Data-analysen.

Een man gebruikt een telescoop op het vliegveld van Kuala Lumpur. Beeld afp

Een van de opmerkelijke berichten rondom de mysterieuze verdwijning van het vliegtuig van Malaysian Airlines vlucht MH370 kwam van een Amerikaanse firma DigitalGlobe, die internetgebruikers wil inschakelen om te zoeken naar het vermiste vliegtuig. Iedere vrijwilliger neemt een stukje van de oceaan voor zijn of haar rekening, en hoe meer mensen zich aanmelden, hoe groter de kans dat het vliegtuig uiteindelijk wordt gevonden. Dat is althans de theorie.

Helaas meldden zich zoveel vrijwilligers tegelijk aan dat de DigitalGlobe-website is gecrasht. Toch is het niet zo'n gekke gedachte. Het inzetten van de massa om een probleem op te lossen heet met een mooi Engels begrip crowdsourcing. Het maakt gebruik van een principe dat wel de wisdom of crowds wordt genoemd. Het idee hierachter is dat grote groepen mensen intelligentere beslissingen nemen dan individuen, zelfs al zijn dat experts.

Neefje van Darwin
De wisdom of crowds is gebaseerd op het werk van Sir Francis Galton, een neefje van Charles Darwin. Galton was een fervent aanhanger van de door Darwins werk geïnspireerde theorie dat intelligentie erfelijk is. Daarom zou het volgens hem beter zijn voor een samenleving wanneer de intelligentere mensen - lees: de elite van experts - politieke beslissingen namen, want die kon je niet aan de domme massa toevertrouwen. Om dit aan te tonen deed hij diverse experimenten. Een daarvan vond plaats op een veemarkt en betrof een stier. Galton vroeg eerst enkele experts - boeren en slagers - om een schatting te maken van het gewicht van de stier. Daarna vroeg hij hetzelfde aan de menigte die op de markt aanwezig was. Toen hij alle gegevens analyseerde, bleken velen er naast te zitten. Maar toen berekende hij het gemiddelde van de schatting van het publiek. Die gemiddelde schatting kwam sterk overeen met het werkelijke gewicht van de stier en was beter dan het oordeel van de experts.

Het wisdom of crowds-principe is beschreven in een aardig boek van wetenschapsjournalist James Surowiecki. Daarin komt hij met allerlei bewijzen op de proppen om het effect van de ervan aan te tonen. Zo blijkt de massa een goede voorspelling te kunnen geven van de uitslag van politieke verkiezingen. Een simpele vraag als 'wie wordt de grootste partij in uw gemeente?' blijkt een goede voorspelling van de uitslag op te leveren, mits je die vraag maar aan genoeg mensen stelt.

 
Een vraag als 'wie wordt de grootste partij in uw gemeente?' levert een goede voorspelling op, mits aan genoeg mensen gesteld.
Mark van Vugt

1 tegen 100
Tv-makers hebben zich ook laten inspireren door de wisdom of crowds. Als een kandidaat in Weekend Miljonairs het antwoord niet weet, dan kan die het beste het antwoord aan het publiek vragen. In bijna 100% van de gevallen maken de mensen in de zaal de juiste keuze. Ook in het quizprogramma 1 tegen 100 zie je dat de ene kandidaat vrijwel nooit wint van de massa. Wetenschappers hebben zich recent ook op het fenomeen gestort. Bij het 20 vragen-spel - 'Je mag 20 vragen stellen om erachter te komen welk land in de wereld ik in gedachten heb. Ik mag alleen met ja of nee antwoorden'-- blijken groepen het vaker juist te hebben dan individuen. Hoe groter de groep, hoe beter ze het doen.

Dat is niet verwonderlijk, want er zit een hoop kennis verborgen in de massa. Ik demonstreer het effect vaak in een hoorcollege aan studenten van de VU. Ze moeten dan bijvoorbeeld raden hoeveel paperclips er in een glas zitten. De gemiddelde schatting komt inderdaad vaak goed overeen met de werkelijkheid.

Een kandidaat bij 1 tegen 100. Beeld Kippa

Onafhankelijk
Toch is de massa ook vaak niet intelligent. Een belangrijke voorwaarde voor het wisdom of crowds- effect is dat de beoordelingen onafhankelijk van elkaar gemaakt worden. Als iemand tijdens het college hardop roept 'er zitten 500 paperclips in het glas', dan passen de volgende beoordelaars hun schattingen daaraan aan en treedt het effect dikwijls niet op. Ook als je iemand als leider aanwijst die namens de groep beslist werkt het niet. Het oordeel moet onafhankelijk en decentraal gemaakt worden.

Een andere voorwaarde is dat het probleem niet te complex moet zijn. Dat blijkt uit recent Duits onderzoek. Bijvoorbeeld: 'Schat hoe vaak je een munt moet opgooien om ervoor te zorgen dat de kans dat je elke keer kop gooit zo klein is als de kans dat je de Staatsloterij wint (antwoord onderaan de blog).'* In dat geval kun je maar beter een Einstein inhuren dan te gokken op het gemiddelde oordeel van de massa.

Dus bij vraagstukken die relatief eenvoudig zijn, maar waar een grote hoeveelheid van informatie nodig is om het op te lossen, kan de wijsheid van de massa worden ingezet. Je zou mensen via internet een schatting kunnen laten maken waar ze denken dat het vliegtuig zich bevindt. Je kijkt dan naar de gemiddelde schatting en gaat daar gericht zoeken.

Een andere toepassing ligt in de analyse van Big Data. Ook daarin wordt gebruik gemaakt van de wisdom of crowds. Bijvoorbeeld door heel veel informatie te verzamelen bij het ontdekken van de oorzaak van bepaalde ziekten, bij het vinden van patronen die wijzen op matchfixing, of bij terrorismebestrijding (bijvoorbeeld de massale telefoontaps van de NSA).

Big judgements
Maar in de discussie over Big Data en de intelligente massa wordt iets heel belangrijks over het hoofd gezien: Big Data requires Big Judgements. Uiteindelijk zijn er mensen nodig - experts - die uit de veelheid aan informatie datgene kunnen selecteren wat geanalyseerd moet worden. Dus de Einsteins van deze wereld zijn meer dan ooit nodig in het Big Data-tijdperk. Zij helpen ons om van een mysterie een oplosbare puzzel te maken.

De experts moeten ons, de domme massa, vertellen waar we op moeten letten bij de zoektocht naar het verdwenen vliegtuig, het afluisteren van telefoons, of aan welke criteria een winnend liedje op het Eurovisie Songfestival (hoogstwaarschijnlijk niet dat van Ilse de Lange en Waylon) ongeveer moet voldoen.

Wilt u meedoen aan een wisdom of crowds-experiment? Hier vindt u een vragenlijst die betrekking heeft op de verdwenen Boeing 777. We zijn benieuwd naar uw mening over verschillende theorieën. Het invullen van de vragenlijst kost u ongeveer vijf minuten.


*Antwoord: De kans om 24 keer achter elkaar kop te gooien is 1 op 35 miljoen en dat komt ongeveer overeen met het winnen van de lotto in Duitsland (waar dit onderzoek is uitgevoerd).

Mark van Vugt (1967) is evolutionair psycholoog en hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Voor Vonk, het zaterdagse achtergrond- en opiniekatern van de Volkskrant, blogt hij geregeld over de 'vreemde, buitenissige en saillante aspecten van menselijk gedrag'. Hij is op Twitter te volgen via @ProfMarkvugt.

Mark van Vugt Beeld Els Zweerink
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.