Opinie Bert Wagendorp

Willem Holleeder is de gedroomde klootzak, de Tony Soprano uit de Jordaan

Het OM heeft vrijdag levenslang geëist tegen Willem Holleeder. Nu krijgen we alleen nog het pleidooi van Holleeders advocaten om de toffe Jordanees onschuldig te verklaren wegens gebrek aan bewijs. Daarvoor zijn vijf dagen uitgetrokken – alles in het Holleeder-proces duurt eindeloos. Maar daarna volgt de uitspraak en zijn we godzijdank verlost van de uitgesponnen misdaadsoap.

De naam Holleeder is allang niet meer te harden. Ook de andere kan ik niet meer horen: Mieremet, Van Hout, Endstra. Het zijn personages in een feuilleton dat ik niet meer wil volgen, maar waarvan toch steeds weer nieuwe afleveringen worden gepubliceerd. ‘De Neus’: braakneigingen – te valse romantiek, te Appie Baantjer, te jofel Amsterdams. ‘Bloedgabbers’, ook zoiets.

Wat fascineert zoveel mensen aan de persoon Holleeder, een ordinaire moordenaar, leugenaar en psychopaat? Tijdens het vorige proces tegen de crimineel leken de rechtbankverslagen op cabaretrecensies. Zelfs de rechter moest vaak hartelijk lachen om die malle Willem en zijn gebbetjes. Toen Holleeder in 2012 vrijkwam, kreeg hij een column in Nieuwe Revu, nam hij een plaat op met rapper Lange Frans (‘Willem is terug’) en mocht hij opdraven in College Tour van Twan Huys – die daarmee kijkcijfers scoorde waarvan hij nu alleen nog maar kan dromen. Holleeder de knuffelcrimineel.

De toon in het huidige proces was gelukkig anders, vooral onder invloed van de getuigenissen van zijn zussen Astrid en Sonja en van Sandra Klepper. Die schetsten een heel ander beeld van Holleeder – veel valt er niet meer te lachen. Maar de fascinatie bleef sterk genoeg om van Astrid Holleeders boek Judas de grootste bestseller van de afgelopen jaren te maken.

Journalistiek toptalent (Jan Meeus van NRC, John van den Heuvel van De Telegraaf, Paul Vugts van Het Parool, Peter R. de Vries van zichzelf, Marian Husken en Harrie Lensink, toen nog van VN, het Volkskrant-duo Thijssen & Stoker) wijdde in sommige gevallen meer dan tien jaar van de carrière aan Holleeder. Ik begrijp hun beroepsmatige nieuwsgierigheid, maar waar diende die uiteindelijk toe? Wat voegden al die verhalen toe?

Op NRC.nl staat een zesdelige podcast van Jan Meeus over Holleeder; voor wie er geen genoeg van kan krijgen. Knap gemaakt, met een gezellig muziekje erbij en een hartelijk ‘veel luisterplezier’ van de auteur.

Je zou er geschiedschrijving in kunnen zien, over het Amsterdamse criminele milieu van de jaren negentig van de vorige en de eerste decade van de huidige eeuw. Maar rechtvaardigt die de overvloedige aandacht?

We zijn inmiddels alweer een stuk verder in de ontwikkeling van de criminaliteit en geweld, Holleeder is al iemand uit een andere tijd. Ooit had je ‘Pistolen Paultje’, een penosetype dat ook regelmatig in de krant en op tv verscheen, als vertegenwoordiger van een tijd waarin misdaad kennelijk nog iets romantisch had, vóór genadeloze types als Holleeder en Mieremet op het toneel verschenen. Wellicht kan Holleeder ook nog eens profiteren van die neiging tot romantische heimwee naar een tijd waarin onschuldige broers van criminelen tenminste nog ongemoeid werden gelaten.

Ik ben bang dat het echte antwoord op de vraag naar het waarom van alle media-aandacht vrij ontluisterend is. De hele zaak-Holleeder is entertainment. Zwart en huiveringwekkend entertainment, maar daar zijn we juist gek op. Misdaad is al heel lang een van de pijlers waarop media drijven. Spanning en sensatie! Voor de beste entertainmentverhalen heb je een aansprekende hoofdpersoon nodig – positief of negatief, dat maakt niet uit. Holleeder is de gedroomde klootzak, Tony Soprano uit de Jordaan.

Hij maakte naam als mediapersonage met de ontvoering van Freddy Heineken, de geruchtmakendste misdaad van de afgelopen vijftig jaar. Die maakte van hem een BN’er en dat leidde automatisch tot overvloedige belangstelling voor de volgende criminele episodes in zijn leven. Holleeder is een kant-en-klaar character, de buurjongen die nooit wilde deugen en die nu door toedoen van zijn zussen een douw krijgt: fantastisch detail, aandacht gegarandeerd.

Ik hoop dat we hem na de uitspraak een flinke tijd zullen doodzwijgen. Bij voorkeur voorgoed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden