Wilders is volwassen geworden (en moe?)

Den Haag is inmiddels gewend aan Wilders. Hij krijgt minder vragen, vergadert meer in achterkamertjes en vertoont zelf ook een zekere moeheid. Dreigt Wilders in slaap te vallen?

Nog helemaal niet zo lang geleden werd de komst van Geert Wilders op de verdieping voor de vergaderzaal afgewacht met zinderende smart. Zodra hij verscheen, drongen zich vijftig journalisten aan hem op. Een ander zou zo’n ruwe, gedachteloze kluwen misschien bedreigend vinden. Wilders weerstond het geweld met fonkelende ogen.

Nu wacht niemand meer op hem. Hij kan ongestoord naar de Kamer lopen. Er gaan dagen voorbij dat alleen Rutger van PowNews een vraag voor hem heeft. Hij komt ook veel later tegenwoordig. Als de camera’s op de Kamer zijn gericht en de mensen in het land naar de politiek denken te kijken, zit hij in een kamertje met de fractieleiders van VVD en CDA. Geheime kamertjes staan hem niet zo goed natuurlijk.

Onbenullig
Het Vragenuur is al een heel eind op streek als Wilders ook een keer komt aanzetten. De vloer naar zijn zetel loopt af, maar hij is te moe of vergeet domweg zijn handelingssnelheid aan te passen. De buik schokt ervan. Het hoofd komt wat onbenullig achter hem aangeschommeld.

Eigenlijk heeft hij ook niets meer te zoeken in de Kamer. Hij zegt niets, interrumpeert niet meer. Alleen als hij min of meer wordt gedwongen – zoals toen hij ervan werd beschuldigd dat hij met Rutte een Zeeuws Statenlid had omgekocht in het Torentje – verwaardigd hij zich nog naar het spreekgestoelte.

Ook dan gaan de gedachten terug naar de tijd dat op het Binnenhof voor weinig andere zaken belangstelling bestond dan de volgende woorden van Wilders. Mensen kwamen er speciaal voor naar de Kamer. Men hield de adem in, zette zich schrap, maar tegen Wilders bestond geen verweer. Iedere keer kwam de schok weer onverwacht.

Kringen
Er zit geen belangstelling in zijn tred; hij loopt gewoon wat naar dat spreekgestoelte toe. Hij trekt het tafelblad onder de microfoon niet van de standaard, maar leunt er op, met twee vermoeide handen. Mannen van pagina zeven hebben vaak grotere kringen onder de ogen dan die van de voorpagina.

De kracht van Wilders was lange tijd op het onttrekken gebaseerd. Hij gaf geen antwoord, deed mee zonder mee te doen, een voetballer die als enige zijn handen gebruikt. Nou en, zei hij. U constateert maar tot u een ons weegt. Veel plezier ermee.

Compromissen uit geheime kamertjes laten zich lastig onttrekkenderwijs verdedigen. Hij heft de wijsvinger, wordt boos, zegt: ‘Ik lever verkiezingsbeloften in, maar ik geef de mensen een veiliger Nederland!’

Het is een stomme tekst natuurlijk, dat weet hij zelf ook wel. Nederland moet veiliger, is een regel die we uit zijn mond geloven. Nederland wordt veiliger, is hem wezensvreemd. Er zit belofte in. Het is pure betrokkenheid.

Kortingsacties
Als niet alleen producten een levenscyclus hebben, maar bewegingen ook, bevindt de PVV zich denkelijk in de fase van de volwassenheid. De omzet is onverminderd hoog, de vermoeide markt neigt naar verzadiging. In deze fase geven fabrikanten fikse kortingen, en benutten de gewonnen tijd om iets nieuws te bedenken. Wilders heeft niets, alleen herhalingen en kleine varianten.

Hij schrijft: Mohammed had een hersentumor. Een stelling die alleen kan worden bewezen als diens graf wordt geopend. Al is hij dan voor geen kleintje vervaard, dat klusje zien we Maurice de Hond niet snel klaren. Het artikel deed niets, lezers kregen er nog niet de energie van de schouders op te halen.

Hij tweet: ‘Gefeliciteerd Job met de 65e verjaardag van de PvdArabieren. Jullie gaven NL massa-immigratie en importeerden vele kanslozen en criminelen.’ Deze post is van zondagochtend, acht uur. Dan ben je er vroeg bij met je pokkenhumeur. Het artikel, de tweet – achteraf hebben we aan haar gerechten eigenlijk al geproefd dat er met oma iets niet helemaal goed ging.

Over dertig jaar zullen Wilders’ beveiligers getuigen van het moment, ergens eind 2010, begin 2011, dat de misselijkheid zijn intrede in het safehouse deed. Ook bij Wilders vaste klanten is vermoeidheid waarneembaar. Reaguurders noemen hem steeds vaker een zeikerd. Columnisten en publicisten, die schreven over de wezenlijke zaken die Wilders te berde bracht, schrijven ineens opmerkelijk vaak over uitjes met vrouw en kind, leuke hotelletjes.

Bergafwaarts
Wilders loopt naar zijn zetel terug. Er zijn weinig ogen die hem daarbij begeleiden. Onderweg – in de Kamer gaat het gesprek gewoon verder – hoort hij dat anderen het onttrekken hebben overgenomen. Het onttrekken heeft school gemaakt. Ze doen hem na, er is niets meer aan. Van Beek: ‘Dat is dan mooi voor u.’ Rutte: ‘Leuk – goede poging!’

In de volwassen fase kan het snel bergafwaarts gaan. Daar zijn voldoende voorbeelden van. Hij laat zich in zijn zetel zakken, slaat de benen over elkaar alsof het een krachtsinspanning vergt, en leunt achterover – de linkervoet schommelt op het ritme van zijn hartslag in de lucht. Er is iets gaande, er gebeurt iets, maar of hij een meesterlijk plan uitbroedt of in slaap dreigt te vallen, is lastig vast te stellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.