media in oekraïne porosjenko

Wil Oekraïense president Porosjenko vooral zichzelf beschermen?

Wat speelt er in de media in Oekraïne? De vraag of president Porosjenko met zijn krijgswet Rusland wil weerstaan of zijn kans op herverkiezing wil ­vergroten, leest onze correspondent Tom Vennink.

Voor het eerst sinds 1945 verkeert Oekraïne officieel in staat van beleg. President Porosjenko voerde de krijgswet naar eigen zeggen in om het land te beschermen tegen ‘een zeer serieuze dreiging van een Russisch grondoffensief’. Of wil hij vooral zichzelf beschermen?

Die vraag gonst door kritische media in Oekraïne. Tekenen van een politiek spelletje bespeurden critici al bij de invoering van de krijgswet. De inname van drie Oekraïense marineschepen, inclusief 23 bemanningsleden, was een regelrechte aanval van Rusland, daar twijfelde niemand aan. Maar was de inname van schiereiland de Krim dat niet? En wat te denken van de slag om Illovajsk in 2014 en de slag om Debaltsevo in 2015? Daarbij kwamen meer dan vijfhonderd Oekraïense militairen om. Toen was al zonneklaar dat Rusland de separatisten in Oost-Oekraïne instrueerde, bevoorraadde en financierde, maar voor een krijgswet zag Porosjenko destijds geen reden.

Toen stonden er geen presidentsverkiezingen voor de deur, nu wel. ‘Ik hoop niet dat de krijgswet ingevoerd is voor de zelfpromotie van de president’, schreef columnist Kristina Berdinsky in Novoje Vremja, een van de schaarse kritische publicaties in Oekraïne. De meeste media zijn eigendom van oligarchen die nauwe banden onderhouden met politici (Porosjenko bezit zelf ook een tv-kanaal).

Verkiezingen in maart

De president staat er niet goed voor in aanloop naar de verkiezingen van 31 maart 2019. In peilingen staat hij achter op voormalig premier Julia Timosjenko en Vladimir Zelensky, een komiek die in een tv-show een geschiedenisleraar speelt die pardoes tot president verkozen wordt.

Mediarubriek Beeld RV

Het aanvankelijke voorstel van Porosjenko was om de krijgswet zestig dagen in te voeren, tot in de verkiezingscampagne. Daarmee zou hij de macht hebben gekregen om de verkiezingen uit te stellen of politieke partijen te verbieden. Maar het parlement ging enkel akkoord met een periode van dertig dagen. En niet in het hele land, maar in 10 van de 27 provincies.

‘Porosjenko heeft zich verrekend’, stelde Sergey Lesjtsjenko, een oppositiepoliticus in Oekraïense media. ‘Met de afgezwakte versie heeft Porosjenko een kans gekregen om zijn gezicht te redden.’

Maar critici houden rekening met het ‘Erdogan-scenario’. Daarin verlengt de president de krijgswet en blijft zo beschikken over meer macht dan normaal. ‘Het feit dat het Oekraïense parlement Poro-sjenko’s machtsgreep heeft voorkomen, is een teken voor hoop’, schrijft columnist Maxim Eristavi. ‘Maar het zou verkeerd zijn om te veel te vertrouwen op het parlement, gezien de lange geschiedenis van oligarcheninvloed en de neiging om deals te sluiten buiten het zicht van het volk.’

Porosjenko heeft beloofd dat de verkiezingen op 31 maart doorgaan. ‘Het enige dat dat in de weg kan staan, is wapenagressie door het agressorland’, voegde hij daaraan toe. Wat dat precies inhoudt, is onduidelijk. Telt een veel voorkomende toename van geweld aan het front met de separatisten ook?

Weinig veranderd

De krijgswet zelf heeft weinig veranderd in de tien provincies. In de provincie Zaporizja is een jaagverbod ingesteld. Een voetbalwedstrijd in de Europa League is verplaatst van Poltava naar Kiev. En op toegangswegen naar sommige steden zijn extra wegversperringen geplaatst.

De halfbakken krijgswet lijkt steeds meer op een mislukt wanhoopsoffensief, zo klinkt het. ‘Porosjenko had beter kunnen focussen op de vrijlating van de 23 bemanningsleden die gevangen genomen zijn door Rusland’, stelt columnist Leonid Bershidsky. ‘Door het zinloze debat over de krijgswet is het lot van de bemanningsleden naar de achtergrond verdwenen, terwijl dat het grootste onderwerp zou moeten zijn.’

Tom Vennink is correspondent in Moskou

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden