Wil de enige echte soenniet opstaan?

Over de vraag wie een soenniet is en wie niet, is deze week een felle discussie losgebarsten onder soennieten. Met een hoogoplopende ruzie tussen Saoedi-Arabië en Egypte als gevolg.

De Saudische kroonprins prins Muhammad bin Nayef op 19 september. Beeld reuters

Op Twitter loopt deze week een felle discussie over de vraag wie een soenniet is of niet. De discussie begon met de vraag welke stroming tot de soennitische islam behoort en welke niet, een vraag die eind augustus werd gesteld op een grote islamitische conferentie gehouden in Grozny, de hoofdstad van de Tsjetjeense republiek. Maar pas nu dringen de consequenties van wat daar besloten is echt door.

Tweehonderd vooraanstaande soennitische leiders uit Europa, Turkije, Jordanië, Jemen, Syrië en Rusland waren uitgenodigd met als eregasten de leiders van de Al Azhar in Egypte, zeg maar het Vaticaan van de soennitische islam. Grote afwezigen waren de Saoedi's, ze waren niet uitgenodigd. Voor de 'hoeder van de heilige plaatsen' (Mekka en Medina), een land dat zich ziet als de leider van de soennitische wereld, een belediging zonder weerga. Inmiddels heeft Saoedi-Arabië ruzie met andere soennitische landen, Egypte voorop.

De soennitische geestelijken in Grozny concludeerden dat het soennisme 'een gevaarlijke deformatie heeft ondergaan als gevolg van pogingen door extremisten om het soennisme over te nemen en het te reduceren tot wat zij er van maken.' Hoewel ze nog net niet zover gingen om de Saoedi's voor terroristen uit te maken, werden in de slotverklaring het salafisme en het wahabisme, pijlers van de ideologie van de Saoedische staat niet opgenomen onder de soennitsche stromingen. Waar tot nu toe de Saoedi's overal bij betrokken werden als het om soennieten ging, zijn ze nu geëxcommuniceerd.


100 miljard dollar

Daarop reageerden de Saoedi's hun woede af op de deelnemers, het gastland maar vooral op Egypte en Al Azhar. De Saoedi's herinnerden Egypte aan alle petrodollars die ze tot nu toe hadden ontvangen. Daarop liet Al Azhar weten dat Egypte en de universiteit Al Azhar niet betrokken waren bij de organisatie. De Saoedische prins Khalid al Saud twitterde dat de conferentie bedoeld was om zijn land en met name de religieuze status daarvan openlijk aan te vallen. Sjeik Al Kalbani, imam van de grootste moskee in hoofdstad Riyad en voormalig imam van de heilige moskee in Mekka twitterde dat de conferentie een wake up call was: 'De wereld staat klaar om ons te verbranden.'

Saudi Arabia steunt tienduizenden wahabitische moskeeën, scholen, geestelijken en islamitische media in de moslimwereld, die als voedingsbodem worden gezien voor terroristen. De afgelopen drie decennia zou de staat zo'n honderd miljard dollar uitgegeven. In Grozny refereerden de deelnemers aan deze trend en riepen op tot een 'terugkeer naar de grote bronnen van kennis' buiten Saoedi-Arabië - in Egypte, Marokko, Tunesië en Jemen.

Volgens Abbas Kadhim, senior fellow aan het Foreign Policy Institute van de Amerikaanse Johns Hopkins University, heeft de conferentie de Saoedische claim dat zij de leiders zijn van de soennitische moslims (75 procent van de 1.5 miljard moslims wereldwijd) onderuit gehaald. 'Ondanks alle petrodollars die Saoedi-Arabië heeft uitgegeven voor de claim op leiderschap, inclusief het monopolie op de heilige plaatsen, is die verbrijzeld door deze collectieve revolte van leidende moslimgeestelijken. Dit is het begin van een nieuw bewustzijn van moslims. De wahabi's zullen kosten noch moeite besparen om te voorkomen dat dit bewustzijn voet aan de grond krijgt.'

De Saoedische media zijn met een tegenoffensief begonnen, waarin zij Rusland en aartsrivaal Iran ervan beschuldigen achter de conferentie te zitten, want Riyad en Moskou staan in Syrië lijnrecht tegenover elkaar. Of Egypte in de toekomst de miljarden dollars zal ontvangen waarmee Riyad het land overeind houdt, is onzeker.
Henk Müller

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.