Opinie

Wij zijn zelf de voederbak waarin de Heer geboren wordt

De ster van Bethlehem, de herberg, de herders, zij hebben allemaal een symbolische betekenis met een boodschap voor de mens van nu.

Tien burgemeesters uit Nederland en Duitsland vormen, vergezeld door een kameel en een ezel, samen een levende kerststal. Hiermee werd het Feest van Licht, dat de hele maand december in museum Orientalis plaatsvind, geopend.Beeld anp

Het verhaal van de geboorte van Christus gaat ten diepste over het ontwaken van het goddelijke in de mens, als eindresultaat van een spiritueel groeiproces. Deze diepere betekenis was eeuwenlang het goed bewaarde geheim van ingewijden als de Rozenkruisers en de Vrijmetselarij, maar ook van Joodse mystici als de Kabbalisten.

De ster van Bethlehem, de herberg, de herders, zij hebben allemaal een symbolische betekenis met een boodschap voor de mens van nu. Een bekende uitspraak van de Zwitserse psychiater Carl Jung, ook een zoeker naar God, is: wij zijn zelf de voederbak waarin de Heer wordt geboren.

In de herberg was geen plaats meer voor Jozef en Maria. Dit is een waarschuwing voor de spirituele aspirant: in een plaats van drank en vertier is geen plaats voor een goddelijk geboorte. De herberg staat symbool voor de verleidingen van de wereld. Een leven dat beheerst wordt door kortstondige pleziertjes en zintuiglijk genot. Bovendien was het er te druk, volgens het verhaal. Voor het goddelijke zijn rust en stilte nodig om geboren te kunnen worden in ons. Contemplatie en meditatie.

Waakzame geest

Deze diepere boodschap is ook verweven met de herders die in menig Kerstlied worden bezongen. Waarom zouden juist deze eenvoudige schaapshoeders de blijde boodschap van de geboorte van Jezus als eersten ontvangen? Waarom niet de plaatselijke notabelen: de machthebbers of de priesters?

Herders zitten in stilte bij hun schapen en houden de wacht; ze zijn waakzaam. Jezus roept ons in de evangeliën vaak op tot waakzaamheid, alertheid. Een waakzame geest is als een herder die zijn oren spitst om alert te zijn voor de omgevingsgeluiden en voor het gedrag van de schapen, zodat hij snel kan reageren als er iets aan de hand is.

In de oosterse spirituele tradities gebruikt men hier de Engelse term mindfulness voor: aandacht voor het hier en nu. Voor wat er plaatsvindt in de buitenwereld, maar ook in je binnenwereld. Je gedachten en emoties observeren om inzicht te verkrijgen in denkpatronen en daarmee uiteindelijk je ego te kunnen overstijgen.

Wij worden door de bijbelschrijver aangespoord om te zijn als de herders: innerlijk stil en waakzaam. Onze schapen - onze gedachten en emoties - goed in de gaten houden en er een zekere controle over uitoefenen, zodat ze niet alle kanten opschieten en onze innerlijke rust verstoren. Dan zullen ook wij in staat zijn de stem van engelen te horen en de blijde boodschap van de geboorte van het goddelijke kind in onszelf ontvangen.

De ster van Bethlehem, tenslotte, die de wijzen volgen om Christus te vinden, is het zogenaamde hexagram: een zespuntige ster die bestaat uit twee in elkaar geschoven driehoeken. De Davidsster in de Joodse traditie. Ook bekend in de Bijbel als het zegel van Salomon. Een esoterisch symbool dat verwijst naar een hart waarin het goddelijke is ontwaakt.

De ster van Bethlehem

De symboliek van het hexagram kan men terugvinden in vrijwel alle wereldgodsdiensten. De op elkaar liggende, omhoog en omlaag gerichte driehoeken verbeelden onder andere de versmelting van de tegenstellingen; het opgaan van de dualiteit in de eenheid.

Wie deze Kerst dus eens in stilte doorbrengt, in plaats van in 'de herberg', kan misschien zelf de ster van Bethlehem diep in zijn binnenste aanschouwen en de vreugdezang van de engelen horen: er is weer een kindeke geboren op aard!

Anne-Marie Wegh woont en werkt in een veertiende-eeuwse kerk met pastorie in Horssen. Hier begeleidt zij onder andere retraites. Zij is auteur van het boek Ecce Homo, over de beeldtaal van de bijbel (NAU Uitgeverij): www.eccehomo.am

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden