Opinie Nord Stream 2

Wij Russen betalen de prijs voor jullie schone gas

Een van Ruslands bekendste milieuactivisten, Jevgenja Tsjirikova, doet een beroep op Europa om Russisch gas van het omstreden project Nord Stream 2 af te wijzen. 

Een medewerker op de constructieplaats van de Nord Stream 2 gas pijplijn, bij Kingisepp in de Leningrad regio, Rusland Beeld REUTERS

Weinig mensen in het Westen denken na over de ethische kanten als ze fossiele brandstoffen uit Rusland kopen. Nord Stream 2, een gaspijpleiding van Rusland naar Duitsland, laat zien wie de echte prijs voor goedkoop Russisch gas moet betalen.

Laten we beginnen met de plaats waar het gas wordt gewonnen: het schiereiland Jamal. Oorspronkelijk behoorde Jamal niet tot Rusland. Het werd bewoond door inheemse volkeren: de Nenets, Selkoepen, Chanty en vele andere, die rendieren hielden en een nomadisch leven leidden. Gazprom pakt het land af van de inheemse volken van Jamal om steeds meer gas te kunnen winnen. Het gevolg is dat de plaatselijke bevolking niet genoeg weidegronden meer heeft om de rendieren te laten grazen. Hun eeuwenoude manier van ­leven komt in gevaar.

De productie van olie en gas heeft ernstige gevolgen voor het fragiele ecosysteem van de toendra om het schiereiland. Een van de grote klimaatproblemen daar is het affakkelen van gas. Dit is barbaars en verspillend. Omdat de installaties gebrekkig zijn, wordt gas eenvoudig verbrand en uitgestoten in de atmosfeer, ter vermeerdering van de broeikasgassen. Volgens de Wereldbank is Rusland de wereldleider bij het produceren van uitstoot door gasvlammen.

Op het schiereiland Jamal zijn ongeveer 1.500 van zulke affakkelvlammen. Helaas ondernemen de nationale Russische autoriteiten niets tegen de milieumisdaden van Gazprom. En van de boetes en waarschuwingen door de plaatselijke overheid trekt Gazprom zich niets aan. Volgens onderzoekers van het Carbon Disclosure Project (CDP) is Gazprom nu de op een na grootste producent van broeikasgassen ter wereld.

Zeldzame vogelsoorten

De pijpleiding van Nord Stream 2 loopt verder door de gebieden van Fins-Oegrische inheemse volken. Die zijn bang dat de pijpleiding hun land en natuur vernielt, zoals in het natuurgebied Koergalski, een leefomgeving voor zeldzame vogelsoorten, zoals de witstaart-arend en andere dieren, zoals de ringelrob.

Nord Stream 2 AG, het bedrijf achter het project, houdt de werkelijke waarde van het Koergalski-natuurgebied verborgen. Bij de openbare hoorzittingen over het project in Rusland en andere landen werden de effecten van de bouw van de pijpleiding weggemoffeld. Greenpeace Oostenrijk wist de hand te leggen op geheime notulen van een voormalige hooggeplaatste ambtenaar van het Russische ministerie van Milieu. Daarin staan details over de besprekingen tussen leden van de Russische regering en vertegenwoordigers van NordStream 2 AG en Gazprom over aanpassingen van de wet voor de aanleg en het verleggen van de grenzen van het natuurpark. De voorbereidende werkzaamheden begonnen al zonder de vereiste vergunningen en brachten grote schade toe aan dit unieke ecosysteem; honderden zeldzame planten werden vernietigd.

Het Nord Stream-project schendt ook de rechten van de Russische burgers. Het blijkt dat er na het verkopen van gas aan het Westen niet genoeg overblijft voor Rusland zelf. Het aanleggen van gasleidingen is ingeperkt; ongeveer 30 procent van de Russen zit zonder gasaansluiting.

Verwarmen met brandhout

Tijdens de bouw van de eerste pijpleiding van Nord Stream werd de inwoners van Sint-Petersburg beloofd dat zij ook gas uit deze leiding zouden krijgen, maar ze werden bedonderd. Het gevolg: zelfs in het thuisgebied van Poetin moeten burgers die vlak bij de pijpleiding wonen hun huizen verwarmen met brandhout, net als in de 19de eeuw.

De Russische autoriteiten pakken het energietekort op de slechtst denkbare manier aan: door kolen te gebruiken in plaats van het gas. Kolengestookte elektriciteitscentrales, zonder moderne zuiveringsfilters, zijn een ramp voor het milieu. Er zijn woonplaatsen in de buurt van zulke centrales waar de inwoners op bepaalde dagen niet naar buiten kunnen omdat de lucht zwart is door het stof van de kolencentrale en het gevaarlijk is buiten adem te halen.

Dus: als gevolg van Nord Stream 2 krijgen de West-Europeanen minder vervuilend gas, terwijl de Russen stikken in hun kolenstof, de inheemse volkeren van Jamal worden belaagd en het unieke Koergalski-natuurgebied zal worden aangetast. Met de inkomsten van de gasexport kan het ­regime van Poetin politieke repressie uitvoeren, westerse politici omkopen en propaganda betalen. Zonder die inkomsten uit het gas zou Poetin zijn systeem niet in stand kunnen houden. Stemmen de Europeanen in met deze prijs voor hun ‘goedkope’ Russische gas?

Jevgenja Tsjirikova is milieu-­activist en werkt vanuit Estland voor de organisatie Activatica. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden