Opinie

Wij maken van Europa een betere plek om zaken te doen

Bankentoezicht De Europese Centrale Bank kan niet beloven dat er niet weer een financiële crisis komt, maar zal dit risico door haar toezicht tot een minimum beperken.

Het hoofdkantoor van de ECB.Beeld ap

Op 4 november begint de Europese Centrale Bank direct toezicht uit te oefenen op de grootste 120 bankgroepen in het eurogebied, die samen meer dan 85 procent van de totale bankactiva vertegenwoordigen, en indirect toezicht op rond 3.400 kleinere instellingen. In samenwerking met de nationale toezichthouders hebben wij als doel het vertrouwen van de burgers en de markten in de schokbestendigheid van de onder ons toezicht staande banken te versterken. Wij willen ook de financiële sector helpen zijn belangrijkste rol in een moderne maatschappij te vervullen: het financieren van de reële economie, het financieren van groei en daardoor uiteindelijk het bevorderen van banengroei. Alleen gezonde banken die het vertrouwen genieten van de mensen en de markten kunnen deze rol naar behoren vervullen.

Bij de ECB zijn we ons ervan bewust dat wij het vertrouwen van burgers en markten alleen kunnen helpen verbeteren als iedereen begrijpt hoe wij te werk gaan en door welke overwegingen wij ons bij ons werk laten leiden. Ik kan u persoonlijk beloven dat ons toezicht strikt en eerlijk zal zijn. En wij zullen niet aarzelen diepgaander onderzoek te doen wanneer wij dat nodig achten. Wij zullen een werkelijk pan-Europese toezichthouder zijn, die zonder nationale voorkeuren of vooroordelen te werk gaat. Wij zullen dit streven op alle niveaus van onze organisatie in de praktijk brengen, maar in het bijzonder in de kern van het nieuwe Gemeenschappelijk Toezichtsmechanisme: de Gezamenlijke Toezichtsteams (Joint Supervisory Teams of JST's). Het zijn deze teams die van dag tot dag het toezicht op de banken zullen uitoefenen. Zij worden geleid door een coördinator van de ECB die als regel niet afkomstig mag zijn uit het land waar de bank haar hoofdkwartier heeft. Zo is de hoofdtoezichthouder voor Crédit Agricole bijvoorbeeld Duits, die voor Unicredit komt uit Frankrijk en die voor ABN Amro uit Spanje.

Laakbaar zakelijk handelen

Onafhankelijke audit-teams zullen het werk van de JST's ondersteunen door direct bij de kantoren en filialen van een bank diepgaande informatie te verzamelen. De ECB zal daarnaast een rapportagemechanisme opzetten om personen die weet hebben van mogelijke inbreuken op relevante EU-wetgeving door banken aan te sporen en in staat te stellen dergelijke inbreuken aan de ECB te melden. Zulke rapportages over overtredingen zijn een effectief instrument om gevallen van laakbaar zakelijk handelen binnen banken boven tafel te krijgen.

Onze experts die toezien op handhaving en sancties zullen in de geest van transparante controle en besluitvorming onderzoek verrichten naar vermeende inbreuken door banken op rechtstreeks geldende EU-wetgeving, nationale wetgeving waarin EU-richtlijnen zijn omgezet of ECB-verordeningen en -besluiten, wanneer die gedurende het dagelijkse toezicht door de JST's worden ontdekt. Indien blijkt dat regels inderdaad zijn overtreden en kredietinstellingen of hun management moeten worden bestraft, kunnen wij banken bestuurlijke straffen opleggen die kunnen oplopen tot 10 procent van de totale omzet op jaarbasis van het voorafgaande bedrijfsjaar.

Pan-Europees toezichtstelsel

Alle nationale toezichthouders van alle lidstaten hebben een zetel en stem in de Raad van Toezicht. En alle stemmen wegen even zwaar. Ook dit zorgt voor een gelijke behandeling van alle banken in het gehele stelsel op grond van één enkel reglement en zonder nationale voorkeuren. Dus doordat zij nu deel uitmaken van een pan-Europees toezichtstelsel, kunnen de nationale toezichthouders invloed uitoefenen op het toezicht op banken in andere landen en op de uitkomst van de besluitvorming door de Raad van Bestuur.

En wat nog belangrijker is: zij verkrijgen zo inzicht in de ontwikkelingen en trends die zich in de banken van andere landen kunnen voordoen vóórdat deze mogelijkerwijs hun eigen markt bereiken. Bij de ECB hebben wij teams die zich uitsluitend bezighouden met het analyseren van dergelijke horizontale gegevens, waardoor wij zullen kunnen beschikken over een vroegtijdig waarschuwingssysteem.

Grensoverschrijdende trends

Dit is een voordeel van gemeenschappelijk toezicht dat nu reeds duidelijk naar voren komt in de zogeheten 'comprehensive assessment', de controle van de balansen van banken en de stresstest die wij in de aanloop naar 4 november aan het uitvoeren zijn: wij verkrijgen steeds meer inzicht in de grensoverschrijdende trends binnen het gehele Europese bankenstelsel. Deze trends zouden veel lastiger te ontdekken zijn voor een afzonderlijke nationale toezichthouder die, per definitie, naar een veel beperktere hoeveelheid gegevens kijkt.

Kan ik beloven dat de ECB voor eens en altijd het risico van een volgende financiële crisis zal voorkomen? Nee, helaas niet. Maar ik ben er van overtuigd dat er nooit eerder een Europese instelling is geweest die beter uitgerust was om dit risico tot een minimum te beperken. Als onderdeel van de ECB vormt het Gemeenschappelijk Toezichtsmechanisme een sterk en onafhankelijk instrument in het hart van het Europese bankenstelsel. En als ik toezichthouders afkomstig uit 28 verschillende landen zie samenwerken aan het opzetten van de organisatie, word ik verder gesterkt in mijn overtuiging dat wij iets historisch aan het opbouwen zijn dat Europa een betere plek zal maken om zaken te doen, een plek die succes bevordert.

Danièle Nouy is hoofd Supervisory Board van de Europese Centrale Bank.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden