Column Martin Sommer

Wij gaan dictators knuffelen in de VN-mensenrechtenraad

Een geloofwaardige buitenlandse politiek kan alleen maar vorm krijgen als je wat achter de hand hebt. Defensie dus. Maar Defensie krijgt maar een schamele 1,35 procent van het bbp.

Wij moeten meer aan geopolitiek doen. De Belgische oud-premier Charles Michel is de nieuwe Donald Tusk. Hij zei: Europa heeft meer slagkracht en dus geopolitiek nodig. Ursula von der Leyen is de nieuwe Juncker: meer geopolitiek! En vooral de Franse president Macron: hij verklaarde de Navo hersendood en waarschuwde dat Europa als een schim zou verdwijnen als we niet als de bliksem aan geopolitiek zouden gaan doen.

Ik was benieuwd hoe dat in Nederland zou vallen. Het gelukkige toeval wilde dat deze week de begroting van Buitenlandse Zaken werd behandeld. Een buitenkans voor bespiegelingen over machtspolitiek, internationaal beleid & belang. Dat viel tegen. Macron werd genoemd, waarna iedereen zijn stokpaard bereed. Om het tot de coalitie te beperken: Sjoerdsma van D66 kwam uit op zijn gedroomde Europese leger, Voordewind van de ChristenUnie wees op de benarde positie van de christenen in de wereld, Koopmans van de VVD wilde het Atlantisch bondgenootschap nog niet afschrijven en Van Helvert van het CDA stelde voor banden aan te knopen met Assad van Syrië.

Minister Stef Blok wil in gesprek blijven met zondaars en ‘niet van buiten foei roepen’. Beeld ANP

Een coalitie van vier partijen en slagvaardig optreden in het buitenland, dat is een moeizame combinatie. In het regeerakkoord staat nog het begrip ‘realistische buitenlandse politiek’, als een vage herinnering aan Halbe Zijlstra, voorganger van Stef Blok. Dat zou je geopolitiek kunnen noemen. Het Nederlands belang gaat voor en als het nodig is moeten we ook zaken doen met minder fraaie types. Zoiets probeerde Van Helvert met zijn opening naar Assad. Knopen tellen, slikken en een hand geven.

Dat zat hem niet glad. Sjoerdsma hoonde dat we na Halbe Zijlstra het ‘knuffelen met dictators’ toch achter ons hadden gelaten. Een dag later stond in de krant dat de voormalig hoogste ambtenaar bij Buitenlandse Zaken, Renée Jones-Bos, had gesuggereerd dat we moesten praten met Poetin. We hebben het immers niet voor het uitkiezen in de wereld, en ondanks MH17 lopen de Fransen en de Duitsers de deur bij hem plat. Ik weet zeker dat Van Helvert, wanneer hij precies dat zou hebben geopperd, diezelfde schampere behandeling zou hebben gekregen als nu met Assad. In Nederland gaat het immers in het openbare debat niet om wat je zegt, maar om wie het zegt.

Een geloofwaardige buitenlandse politiek kan alleen maar vorm krijgen als je wat achter de hand hebt. Defensie dus. Vorige week ging het over de zeventig burgerdoden als gevolg van een F-16-bom in Irak, en de geheimhouding daarvan door Defensie. Dat was een parlementaire doodzonde. De vraag die meteen daarop volgt, is hoe het toch komt dat ze bij Defensie zo angstig zijn.

Van Helvert van het CDA stelde voor banden aan te knopen met Assad van Syrië. Knopen tellen, slikken en een hand geven. Beeld ANP

Het antwoord is dat de grote meerderheid van de Tweede Kamer geen enkele affiniteit heeft met Defensie. Oud-bevelhebber Mart de Kruif zei ooit tegen buitenlandexpert Ko Colijn dat ze bij Defensie 90 procent van hun tijd bezig zijn zich de Tweede Kamer van het lijf te houden. Dan blijft er 10 procent over voor de bestrijding van dictators. In de Defensiebegroting wordt gejokkebrokt dat Nederland zich haast naar de 2 procentsnorm van de Navo waar de boze Trump zo op hamert. Kijk je naar de cijfers, dan geeft Nederland nu 1,35 procent bbp uit aan Defensie. Dat is in 2024 nog steeds dezelfde schamele 1,35 procent. Elke partij, regering of oppositie die zegt dat hij zich zorgen maakt over een gevaarlijke wereld, met onberekenbare lui als Trump, Erdogan en Poetin aan het roer, en die tegelijk niet verder komt dan 1,35 procent voor Defensie, ook over vijf jaar, is domweg niet serieus.

Er komt qua buitenlandvisie heel weinig uit de handen van dit kibbelkabinet, klaagden Ploumen (PvdA) en Van Ojik (GroenLinks) in NRC Handelsblad. Donderdag mocht minister Stef Blok hun gelijk demonstreren met een futloos betoog. ‘Oneens met de heer Macron.’ Maar eerlijk gezegd herinner ik me ook van Ploumens partijgenoot Koenders uit het vorige kabinet voornamelijk dat hij als Mr. Besluiteloos bekendstond.

Er komt qua buitenlandvisie heel weinig uit de handen van dit kibbelkabinet, klaagde Lilianne Ploumen, oud-minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Beeld ANP

Europa is Nederland in het groot. Een coalitie, niet van vier partijen maar van 27 landen. Dat levert niet veel slagkracht op. Vandaar dat Europa het zoekt in regels, waarden en mensenrechten. Net als Nederland, dat zijn bescheiden belang altijd heeft gecompenseerd met hoge idealen. In onze Grondwet staat dat Nederland zich inzet voor de bevordering van de internationale rechtsorde. De vraag is dan welke internationale rechtsorde. Een van de tastbare ambities die deze regering wel heeft, is het Nederlandse lidmaatschap van de Mensenrechtenraad van de VN per volgend jaar.

Dat leek mij bij uitstek een club waar je niets mee te maken moet willen hebben, met gewaardeerde nieuwe leden als Libië, Mauretanië, Irak, Soedan en Venezuela. Het argument is dat wij in gesprek moeten blijven, ook met de grootste zondaars. ‘Niet van buiten foei roepen’, aldus Blok. In deze raad zijn sinds de oprichting in 2006 meer resoluties tegen Israël aangenomen dan tegen de rest van de wereld.

Juist de Mensenrechtenraad wordt gebruikt door weerzinwekkende regimes om hun imago op te poetsen en elkaar op de schouders te slaan. Vorige week nog kreeg Iran complimenten vanwege zijn fraaie rapport op het gebied van mensenrechten, in het bijzonder vrouwenrechten. Maar misschien vergis ik me en is dit de Nederlandse variant van geopolitiek, dictators knuffelen in de Mensenrechtenraad?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden