Column Bert Wagendorp

Wiebes bleek wars van elk cynisme − altijd een verademing

Er keken zondagavond 469 duizend mensen naar Zomergasten, het VPRO-programma dat deze zomer zijn 31ste jaargang beleeft. Vroeger mochten de gasten hun ideale tv-avond samenstellen, maar dat is nu niet meer zo; Zomergasten, opmerkelijk genoeg nog altijd het meestbesproken tv-programma van het jaar, is geëvolueerd tot een thema-avond: vorige week, toen schrijver Pieter Waterdrinker te gast was, ging het voornamelijk over Rusland. Met VVD-minister van Economische Zaken en Klimaat Eric Wiebes draaide het om Vooruitgang. Ik vind dat jammer, maar ik geloof dan ook dat niet elke verandering vooruitgang betekent.

Maar goed, er blijkt dus een trekkerstent te bestaan die 560 gram weegt, heel wat anders dan de katoenen rugbrekers waarmee ik vroeger de wijde wereld in trok. Alleen de haringen waren al 3 kilo. Wiebes had de tent overigens gewogen en het ding bleek 20 gram zwaarder, dus daar was nog wel enige vooruitgang mogelijk.

Het was lang geleden dat ik zo’n gepassioneerd verdediger van het vooruitgangsgeloof had gezien. Zelfs waar interviewer Janine Abbring achteruitgang meende waar te nemen, bijvoorbeeld bij de klimaatverandering, zag Wiebes niet meer dan een lichte dip in de vloeiende lijn omhoog der vooruitgang.

Wiebes bleek wars van elk cynisme − altijd een verademing. Als jonge jongen vormden niet de Donald Duck, de Kijk of Voetbal International zijn wekelijkse leesvoer, maar de Opzij. Dan weet je genoeg. Iemand die onbeschadigd uit zo’n jeugd tevoorschijn komt, is niet kapot te krijgen en een geboren rasoptimist.

Is vooruitgang een objectief iets, zoals Wiebes scheen te denken, of kan de vooruitgang van de een de achteruitgang van de ander zijn? Wiebes liet een fragment zien van de door hem bewonderde neoliberale econoom Friedman. Inmiddels weten we dat het neoliberale denken meer heeft gesloopt dan ons lief is − maar misschien ziet Wiebes dat ook als een tijdelijke terugslag.

Aan de hand van een fragment over Boris Johnson liet Wiebes zien dat in de politiek ‘beelden’ de overhand krijgen over de feiten, maar ook dat zal volgens de minister worden overwonnen wanneer politici weer gewoon saai hun werk doen. Daarin kon ik me nu eens helemaal vinden. Als we iets nodig hebben, is het wel saaie politici; zo saai, dat ze niet eens meer in Zomergasten willen zitten.

Saai, maar met verbeeldingskracht en een idee  ‘er is maar één weg voorwaarts, en dat is blijven vechten voor het idee’. Klonk goed, al valt niet te ontkennen dat ook Donald Trump vecht voor een idee, net als Victor Orbán, en dat je dus moet oppassen met zulke formuleringen.

Het was niettemin interessant een VVD-politicus zo bevlogen te horen praten en ik had sterk de indruk te kijken naar een integer mens, hoewel ik ook de voormalige consultant herkende die een probleem even analyseert, uit elkaar trekt en oplost en daarna een knappe factuur stuurt.

Hoe zouden ze in Groningen naar Wiebes’ verhaal hebben geluisterd? In die provincie heeft het vooruitgangsgeloof de afgelopen jaren namelijk wel een tikkie gekregen. Maar ook dat zal worden opgelost. ‘Ik begrijp waarom Groningers mij niet meteen geloven’, zei Wiebes. ‘Het enige wat mij te doen staat is leveren.’ Precies: de vijfduizend woningen aanpakken die volgens het Staatstoezicht op de Mijnen snel versterkt moeten worden. Optimisme, verbeelding, vooruitgang en ideeën: prima, maar eerst een nieuw fundament.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.