ColumnSheila Sitalsing

Wie zijn macht op een complot heeft gebouwd, zal die zich niet laten afpakken door een futiliteit

In de grandioze animatiefilm When the Wind Blows van Jimmy Murakami uit 1986 scharrelen de bejaarde James en Hilda rond in hun huisje, ergens op het Engelse platteland. Ze gaan hun dagelijkse gangetje, en wanneer op de radio de dringende waarschuwing klinkt dat er over circa drie minuten een vijandelijke raket met atoomkop zal inslaan, overweegt Hilda nog snel even de was binnen te halen.

Na de atoombom kruipen James en Hilda uit hun schuilplek. Van de regeringsfolders moeten ze kalm op de hulptroepen wachten. Dus dat doen ze, terwijl ze op de ruïnes van hun oude leven kopjes thee zetten, de boel opruimen voor als er bezoek komt, zich erover verbazen dat de radio zwijgt, de krant niet meer bezorgd wordt, de melkboer wegblijft en bekenden niets van zich laten horen. Ook over de stralingsziekte die ze gestaag sloopt zijn ze verwonderd, want wat je niet kan zien, kan je ook geen kwaad doen, dacht Hilda altijd.

Soms, als je van een afstandje toekijkt hoe de mannen en vrouwen die dit land besturen tastend ronddwalen door de stofwolken, zie je het: daar scharrelen James en Hilda. Alle zekerheden van vroeger, van toen grote partijen groot waren en kleine partijen klein, toen de autoriteiten altijd gelijk hadden, toen de dokter en de wetenschapper gewoon werden geloofd: allemaal weggeblazen. Nu is alles stuk, lopen ze verward rond door de ruïnes van wat gisteren nog een machtige partij was, staan ze beteuterd te kijken naar de snippers van wat onlangs nog onwrikbare zekerheden waren. Dan besluiten ze om een kopje thee te zetten en de was te vouwen, want alles wordt vast snel weer normaal.

Je kon het zien bij de kwestie-RIVM. Een luidruchtige club rancuneboeren, die nadrukkelijk als militante extraparlementaire tak van Forum voor Democratie fungeert, is het ‘niet eens’ met de stikstofberekeningen van het RIVM. Waarop minister Schouten besluit om een commissie in te stellen die onafhankelijk zal vaststellen of de modellen van het RIVM de wetenschappelijke toets der kritiek kunnen doorstaan.

Een instrument uit de oude wereld loslaten op een post-nucleaire kwestie: het heeft iets van Hilda die de bezem pakt om haar gebombardeerde wereld aan kant te krijgen. Natuurlijk deugen de RIVM-modellen, dat wisten we al, en natuurlijk bevestigde de commissie dit deze week andermaal, want het is een keurige, uitstekend gekwalificeerde commissie. En natuurlijk vindt Farmers Defence Force het onderzoek doorgestoken kaart en de conclusies prut. Wie zijn macht op een complot heeft gebouwd, zal die zich niet laten afpakken door een futiliteit.

Je kunt het zien bij de kwestie-Forum voor Democratie. Een partij die groeit bij de gratie van angst en walging voor de vreemdeling, wordt door verwarde politici hardnekkig behandeld als een normale onderhandelingspartij. Als een partij die op hetzelfde speelveld opereert en niet meedoet aan Russische desinformatie over de MH17, en geen omvolkingscomplotten verspreidt.

Het CDA in Brabant denkt dat een door FvD ondertekende verklaring op papier over ‘een open en respectvolle samenleving waarin iedereen mee kan doen en vrij is om te zijn wie hij of zij is’ waarde heeft in de nieuwe wereld. Het CDA in Brabant heeft gemist dat in de nieuwe wereld verdragen net zo goed op wc-papier kunnen worden afgedrukt. Of het CDA Brabant doet alsof, omdat het in de nieuwe wereld ook graag te eten heeft. Bij de ChristenUnie raakte de partij-ideoloog er in elk geval danig van in de war.

‘Het gras verkleurt’, ziet Hilda na de bom. ‘Ik ga morgen langs bij meneer Sponge voor beendermeel’, zegt James. ‘Misschien is hij dicht vanwege de bom, lieverd’, zegt Hilda. ‘Ouwe Sponge? Haha, die zou nooit één dag handel missen. Hij gaat nog liever dood’, weet James.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden