CommentaarPieter Klok

Wie vindt dat hij te weinig verdient, zoekt liever een andere baan, maar dat houdt een keer op

Stakende vrachtwagenchauffeurs van PostNL, twee weken terug, tijdens een bijeenkomst op het kantoor van de FNV in Utrecht. Beeld ANP
Stakende vrachtwagenchauffeurs van PostNL, twee weken terug, tijdens een bijeenkomst op het kantoor van de FNV in Utrecht.Beeld ANP

Zodra het aantal vacatures afneemt, zullen werknemers hun hoop toch weer vestigen op de vakbonden om hun koopkracht op peil te houden.

Pieter Klok

Ondanks een historische daling van de koopkracht, zijn de vakbonden er nog niet in geslaagd een ‘hete winter’ te organiseren. Het aantal stakingen blijft vooralsnog beperkt. De meeste Nederlanders lijken lijdzaam te ondergaan dat hun loonstijging ver achter blijft bij de inflatie.

Aan de FNV ligt het niet. Die heeft – in november vorig jaar al – voor dit jaar een looneis van maar liefst 14,3 procent op tafel gelegd. Alleen als daar gehoor aan wordt gegeven, wordt de aanslag op de koopkracht volledig gecompenseerd, redeneert de bond.

Op deze rekensom valt wel iets af te dingen. De belangrijkste veroorzaker van de inflatie, de fors hogere energieprijs, raakt niet iedereen even hard. Wie een langlopend contract heeft bijvoorbeeld, betaalt minder. Eind vorig jaar heeft elk huishouden bovendien 380 euro gekregen en vanaf dit jaar geldt een prijsplafond.

Die maatregelen zijn tijdelijk, vreest de vakbond. Uiteindelijk zal de overheidscompensatie weer wegvallen en moeten Nederlandse werknemers de pijn helemaal zelf dragen. Op langere termijn is die 14,3 procent dus broodnodig.

Uit de vooralsnog geringe actiebereidheid zou je kunnen afleiden dat die urgentie nog niet door iedereen wordt gevoeld. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat Nederlanders de afgelopen maand juist optimistischer zijn geworden over hun financiële situatie. Eind vorig jaar bleek al dat Nederlanders nog steeds spaarzaam zijn. Alle Nederlanders bij elkaar hielden het jaar daarvoor 75 miljard euro over. Dat lag tijdens de coronapandemie, toen de winkels en horeca dicht waren, nog hoger (rond de 100 miljard), maar pre-corona was een overschot van 50 miljard gebruikelijk. Het gemiddelde Nederlandse huishouden heeft dus veel geld opzijgezet en geeft minder uit dan normaal, waardoor het een buffer heeft tegen de mega-inflatie.

De berg geld die tijdens corona bij elkaar is gespaard, groeit dus nog steeds.

De vraag is ook hoe effectief stakingen zijn. De staking bij de NS in de herfst van vorig jaar was heel effectief. De spoormedewerkers kregen er 8 procent bij, op jaarbasis. De verwachting was toen dat meer van dergelijke loonsverhogingen zouden worden afgedwongen. Vooralsnog blijkt de NS redelijk uniek. Niet alleen is de organisatiegraad onder NS-medewerkers relatief hoog, maar een spoorstaking doet ook direct veel pijn, bij het bedrijf maar zeker ook in de samenleving. Andere stakingen zijn veel minder pijnlijk.

Met de voeten stemmen, blijkt dan vaak effectiever. De grootste loonsprong kwam op naam van de beveiligers op Schiphol. Door de lage lonen en uitputtende werkroosters besloten veel beveiligers hun heil elders te zoeken. Het leidde tot lange rijen en dwong Schiphol om het aantal vluchten te beperken. Pas toen, bleek de luchthaven bereid om de primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden van de beveiligers fors te verbeteren.

Wilde, onvoorspelbare acties lijken werkgevers eerder in verlegenheid te brengen, dan FNV-stakingen die altijd keurig van tevoren worden aangekondigd. De dreiging dat personeel op elk moment het werk kan neerleggen, brengt werkgevers sneller in beweging, dan langdurige cao-onderhandelingen. De bagage-afhandelaren op Schiphol wisten vorige zomer met hun wilde staking een forse loonsverhoging en verbetering van de arbeidsvoorwaarden af te dwingen. Stakend personeel blijken bedrijven goed te kunnen weerstaan, lange rijen passagiers niet.

Wie vindt dat hij te weinig verdient, zoekt liever een andere baan dan te gaan staken lijkt het. Het afgelopen jaar is een op de vijf werknemers van baan gewisseld, blijkt uit de jongste cijfers van het UWV. Dit werkt alleen als er grote tekorten zijn op de arbeidsmarkt. Op het moment dat het aantal vacatures afneemt, zal de onderhandelingsruimte van werknemers snel dalen en zijn werknemers alsnog aangewezen op de bonden om ervoor te zorgen dat hun loon meegroeit met de prijzen.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden