Column Stephan Sanders

Wie Trump voor een monster houdt, moet toegeven dat hij onderhand een magisch monster is geworden, waar voor- en tegenstanders met even grote fascinatie naar kijken

U bent een Volkskrant-lezer. Maar nu gaan we naar the next level, alsof we aan het gamen zijn. U bent het Amerikaanse equivalent van de Volkskrant-lezer, u raadpleegt dagelijks The New York Times of The Washington Post of een ander, als liberaal bekendstaande krant – het progressieve idee van het Amerikaanse liberal.

U werd gisterochtend wakker, greep naar de krant en naar de iPad, en daarna heeft u gesteund en een beetje geklaagd, want de grote Democratische Golf, die het presidentschap van Trump zou wegwassen als een onwerkelijke herinnering, die kwam er niet. Ja, het Congres heeft een Democratische meerderheid, maar in de Senaat hebben de Republikeinen hun positie versterkt.

Vervolgens is het daar de hele dag over gegaan: op de tv en social media, maar ook uw collega’s, vrienden en kennissen lieten van zich horen, eensgezind. Iedere keer werd weer verbijsterd vastgesteld dat Trump er gewoon mee wegkomt. En iedereen had wel een schrijnend voorbeeld bij de hand. Er was die robotcall in de staat Georgia, waar niemand minder dan Oprah Winfrey campagne voerde voor de zwarte gouverneurskandidaat, en die robotcall zei, dat mensen zoals u zich niet in de luren moesten laten leggen door de ‘magische neger’ Winfrey. Ik bedoel, stotter, stotter. Need I say more? En in Texas heeft die leuke Beto O’Rourke, de enige echte, weliswaar witte opvolger van Obama het af moeten leggen tegen die flapdrol van een Ted Cruz. Zijn de Amerikanen gek geworden?

Ik durf te wedden dat in al die gesprekken van teleurgestelde kiezers de naam Trump oneindig vaker is gevallen dan die van enig andere Democratische kandidaat. Trump is bezig omnipresent te worden, alomtegenwoordig. Niet alleen in eigen land, maar ook in Europa.

Ik moet ook mezelf tot de orde roepen: eindeloos gejeremieerd over de Amerikaanse president, zijn beleid, zijn tweets en zijn racistische insinuaties. Veel meer over Trump gesproken dan over Rutte of Merkel, die eigenlijk toch mijn eerste zorg moeten zijn. En al mijn geklaag viel op vruchtbare grond: er zijn hechte gemeenschappen uit de grond gestampt die maar één verbindende factor kennen: dat er gegruwd wordt van de huidige Amerikaanse president. Gruwen in groepsverband is bijna gezellig, je maakt er vrienden mee, en eerlijk gezegd maak je op die manier Trump nog iets groter dan hij toch al is.

Wie Trump voor een monster houdt, moet toegeven dat hij onderhand een magisch monster is geworden, waar voor- en tegenstanders met even grote fascinatie naar kijken.

Ik denk nu ook aan de tv-spotjes, zowel in Duitsland als in Nederland, waarin bezitters van snelle telefoons gewaarschuwd worden niet altijd en overal met hun camera bovenop te staan. Er gebeurt een ongeluk, en meteen wordt de iPhone tevoorschijn gehaald. Alles wordt gefilmd. Nog even een selfie. Verbrand lichaam op de achtergrond. En dan snel alles op Instagram en YouTube. Tweets en eindeloos veel retweets. Kicken. Moraal van het verhaal: daar ligt niet zomaar een mevrouw, maar je eigen moeder, wier ongeluk je zonder het te weten schaamteloos hebt lopen filmen en verspreiden.

De fascinatie voor een ongeluk is voorstelbaar. Ook minder sensatiebeluste mensen moeten er op z’n minst even naar kijken: alsof je door het met eigen ogen te aanschouwen, de situatie kunt bedwingen.

Preciezer gezegd: het ongeluk paralyseert, en dat is precies wat Trump ook voor elkaar krijgt. Half verlamd staart liberal Amerika naar Trump, nu al twee jaar lang, en in al die hersenkwabben neemt hij dan ook de meeste plaats in. Een hoofdletter is hij geworden, een Hij, juist onder tegenstanders.

Ik heb een instinctieve afkeer van het (marxistische) begrip ‘vals bewustzijn’, het idee dat mensen zichzelf misleiden omtrent hun werkelijke positie in de maatschappij. Het gebeurt vast, maar geen enkele kiezer die dat te horen krijgt, knapt ervan op. Eerder gooit zo iemand de kont tegen de krib. Niemand houdt ervan belerend toegesproken te worden. En ja, ook latino’s en Afro-Amerikanen en, welja, vrouwen zijn soms voor een onbeperkt wapenbezit.

Maar die iPhones waardoor we de wereld op afstand bekijken alsof het een video is, die elk moment weer gewist kan worden: dat is een speeltje dat speciaal voor Trump lijkt te zijn gemaakt.

Stephan Sanders is journalist en columnist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.