Column Heleen Mees

Wie neemt het op voor het hof?

In de lekenpreek die ik eind januari op uitnodiging van Joost Röselaers hield in de remonstrantse kerk Vrijburg in Amsterdam, merkte ik op dat er niet veel verbeelding voor nodig is om te zien dat het Nederlandse strafrechtssysteem vooral geïnspireerd is op het Nieuwe Testament en in veel mindere mate op het Oude Testament. Vergelding speelt in het strafrecht slechts een ondergeschikte rol en er is veel aandacht voor resocialisatie, ook al gaat dat laatste weleens verschrikkelijk mis zoals we het afgelopen jaar tot onze schrik hebben moeten constateren. In ons strafrechtsysteem krijgt iedereen, als dat even mogelijk is, een nieuwe kans.

Met het misgaan doelde ik natuurlijk op Anne Faber, de levenslustige Utrechtse studente die tijdens een fietstocht in september eerst werd overvallen door een hoosbui en vervolgens op gruwelijke wijze door Michael P. Deze week staat P. terecht. De vader van Anne, Wim Faber, plaatste twee weken geleden een j’accuse in deze krant. In de open brief eist Faber het vertrek van de toenmalige voorzitter van de rechtskamer bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, Rinus Otte, die inmiddels werkzaam is in de landelijke leiding van het Openbaar Ministerie.

Volgens de advocaat van Wim Faber, Ruth Jager, waren ‘de (eerdere, red.) verkrachtingen waarvoor P. werd veroordeeld zo bruut en zo mensonterend dat de gestoordheid van P. ervan afspat’. De rechtbank had Michael P. in eerste instantie tot de maximale gevangenisstraf van zestien jaar veroordeeld. Het hof, dat P. vrijsprak van een aantal geweldsmisdrijven en de verkrachtingen op een onderdeel niet bewezen achtte, was echter van oordeel dat die straf niet in verhouding stond tot de aard en ernst van de feiten. Ook wees het hof op de straffen die doorgaans voor soortgelijke feiten plegen te worden opgelegd.

Als je het verkorte vonnis van de rechtbank leest, krijg je de indruk dat Michael P., die ten tijde van de verkrachtingen 20 jaar oud was, zijn inspiratie vond in pornografische films. Hij dwong de twee minderjarige meisjes onder bedreiging van een vuurwapen onder meer om met elkaar te zoenen. Verder wekt het vonnis de indruk dat P. er niet zoveel van kon. Zo probeerde hij een van de meisjes, die op handen en knieën moest zitten, binnen te dringen maar wist niet precies hoe en waar. Vandaar ook dat het hof de verkrachtingen op een onderdeel niet bewezen achtte.

Toen ik in 2000 in New York ging wonen, viel het me op dat de lokale nieuwszender NY1 telkens nauwkeurig vermeldde op welke wijze iemand was verkracht. Tot dan toe had ik daar gek genoeg nooit bij stil gestaan. In Zweden telt iedere wijze van binnendringen van het lichaam als een verkrachting. Mede daardoor is het aantal verkrachtingen in Zweden veel hoger dan in vergelijkbare landen. Je kunt ervan uitgaan dat in die zin in Nederland veel verkrachtingszaken ‘bruut’ zijn.

Als je dat allemaal in ogenschouw neemt, is het niet zo onbegrijpelijk dat het hof de 16 jaar gevangenisstraf die de rechtbank Michael P. had opgelegd (het maximum voor verkrachting met meerdere personen) hoog vond in vergelijking met de straffen die doorgaans voor soortgelijke feiten worden opgelegd. Bovendien was P. jong, had hij nauwelijks een strafblad en hadden alle geweldsmisdrijven waarvan hij werd beschuldigd zich voltrokken in een korte periode, kennelijk onder invloed van een cocaïneverslaving. Die feiten duiden niet direct op een stoornis – hoewel die zich niet zelden pas op latere leeftijd openbaart.

Terwijl niets erop wijst dat het hof in de kwestie P. geen integer besluit heeft genomen, schermen de media met termen als beroepsfout en rechterlijke dwaling. Alsof in 2012 al vaststond dat Michael P. opnieuw en op veel gruwelijker wijze de fout in zou gaan. Met de kennis van nu wenst het hof ongetwijfeld ook dat het de zaak P. op andere wijze had afgedaan.

Deze week staat Michael P. opnieuw terecht. Hij krijgt ongetwijfeld wat hem toekomt. De media zullen er bol van staan. Maar ik hoop bovenal dat de zaak P. ons niet de waarden die aan ons strafrechtsysteem ten grondslag liggen uit het oog doet verliezen. Als het even kan, verdient iedereen een nieuwe kans.

Heleen Mees is econoom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden