Wie kijkt naar een rijtje oude schepen weet: duurzame optimisten die zeggen dat alles eenvoudig is, vergissen zich

De buurman staat in badjas op de dijk. Het vriest, het waait en het is nog half donker. Terwijl ik mijn fiets losmaak, probeer ik te zien wat hij uitspookt. Op de weg staat een vaag busje. Er zit iemand in de laadruimte, want er komen donkere zakken naar buiten gevlogen. Ze landen met een plof in de bevroren berm.

De buurman, nog altijd in badjas, begint de zakken haastig naar zijn woonboot te dragen. Ik zou willen helpen, al was het maar uit nieuwsgierigheid, maar zo goed ken ik hem niet en zelf zou ik een partij afgehakte ledematen liever rustig in mijn eentje verwerken.

Het busje rijdt weg en ik stap op de fiets. De geur op de dijk rond dit uur is fantastisch: vrijwel ieder schip heeft een houtkachel en met dit koude weer zijn de meeste bewoners extra vroeg wakker om er een blokje op te gooien. De rook die we hier met z'n allen produceren moet vanaf de maan te zien zijn, maar als je door je oogharen naar die oude schepen kijkt en je ademt de brandlucht diep in, kun je even denken dat je in de negentiende eeuw leeft.

Trouwens, met terugwerkende kracht snap ik opeens wat er daarnet bij de buurman werd bezorgd: een paniekbestelling brandhout.

De overheid heeft besloten dat Nederland in 2050 aardgasvrij moet zijn. Dat heeft met Groningen te maken, met Rusland, maar vooral met Parijs: de verbranding van aardgas stoot CO2 uit en daar moeten we mee stoppen. Het streven is nobel, zoals altijd, maar de weg ernaartoe is onduidelijk. Nieuwe gebouwen worden al vaak zonder gasaansluiting gebouwd, maar verreweg de meeste huishoudens stoken voorlopig nog lekker met gas.

De schepen bij ons aan de dijk hebben nooit aardgas gehad. Wij leven dus niet alleen in het verleden, maar ook een beetje in de toekomst. Helaas weten we inmiddels dat die nostalgische rook uit houtkachels erg ongezond is - nog slechter dan sigarettenrook. Hoe behaaglijker je woning, hoe meer kanker je de buurkinderen bezorgt. Bovendien heeft het klimaat er helemaal niks aan, want het verbranden van hout stoot véél meer CO2 uit dan het verbranden van aardgas. Als toekomstvisioen is dit rijtje schepen dus een nachtmerrie.

Maar wat moeten we anders?

In mijn huiskamer staat een zogenaamde pelletkachel. Dat is een vrij duur apparaat waarin je kleine houtkorrels (pellets) gooit, die dan heel efficiënt worden verbrand. Er zit een digitale thermostaat op en allemaal motortjes die de warmte en de rookgassen op de juiste manier naar buiten blazen - je weet niet wat je ziet. Een nadeeltje is dat ik elke paar maanden duizend kilo van die houtkorrels over de dijk naar het schip moet sjouwen, maar vergeleken met brandhout is het minder gedoe.

Alleen: hoe zit het met de uitstoot? Op de verpakking van de korrels staat 'CO2-neutraal', maar dat is onzin. Bomen groeien weliswaar op de lange duur weer terug, maar wie voor 2050 iets wil bereiken, heeft daar niks aan.

Mijn pelletkachel stoot elke dag meer CO2 uit dan uw CV-ketel op gas. Maar in tegenstelling tot gas, dat de overheid dus wil uitbannen, worden pelletkachels zelfs flink gesubsidieerd: je krijgt duizenden euro's gratis geld voor een apparaat dat het klimaat verergert en de buurt ziek maakt.

Elektrisch verwarmen dan? Moderne woningen krijgen een warmtepomp, volgens velen de verwarming voor de 21ste eeuw. De stroom die een warmtepomp verbruikt, en dat is nog best veel, is in Nederland voornamelijk afkomstig van kolen en gas, al denkt de immer optimistische overheid dat dat snel zal veranderen.

Voor een warmtepomp moet je woning wel erg goed geïsoleerd zijn, en oude huizen (of boten) zijn dat zelden. De reden waarom ik niet direct aan brandhout dacht toen ik mijn buurman zag sjouwen, is dat hij sinds kort zo'n poepdure warmtepomp hééft. Hij vertelde laatst al dat zijn boot er niet heel warm van werd, maar nu het vriest heeft hij zijn gezelligheidshoutkachel blijkbaar hard nodig.

Een rijtje oude schepen is niet zomaar vergelijkbaar met de situatie in heel Nederland, maar ik wil maar zeggen: duurzame optimisten die zeggen dat het allemaal heel eenvoudig is, vergissen zich. Zelf heb ik inmiddels een vergunning aangevraagd voor een grote propaantank op de steiger; helemaal zonder subsidie op weg naar de 20ste eeuw.

Meer over