Column

Wie is de echte Johan Derksen?

Johan Derksen, Wilfred Genee en Rene van der Gijp.Beeld anp

Onlangs circuleerde op Twitter een foto van een levensgroot kartonnen bord met daarop het omslag van Topshow: Wilfred Genee, Hans Kraay jr., Johan Boskamp, Johan Derksen en René van der Gijp. De echte Johan Derksen ging voor Genee staan, waardoor een verdubbeling van snorren en grijze matjes optrad. Een pr-foto verspreid op internet, met daarbij de vraag: wie is de echte Johan Derksen?

Dit is een vraag die mij bezighoudt sinds ik - 12 jaar oud - Johan Derksen voor het eerst zag rondstruinen op een platenbeurs. Een grimmige gestalte, gebogen over een platenbak, als een gevangene die zijn prakje beschermt. Sindsdien groeide hij uit tot Ultrabekende Nederlander en uitgever van succesboeken en blonk hij uit in het maken van smalende opmerkingen: over grachtengordeldieren, engnekken uit Amsterdam, pseudo-intellectuelen, et cetera. Onlangs was ik in de gelegenheid een avond lang met Johan Derksen te spreken.

De tegenstelling hoge versus lage cultuur doet inmiddels gedateerd aan. Sinds het postmodernisme wordt het als een teken van intellectualiteit gezien om je op een geleerde manier bezig te houden met pulp. (Je doet helemaal goed mee als je van pulp zegt dat het in wezen geen pulp is.) In mijn studiejaren was het bijvoorbeeld onacceptabel te schrijven over Pride And Prejudice, maar getuigde het van goede smaak om te schrijven over de invloed van Pride and Prejudice op Bridget Jones's Diary. Ik heb dit altijd een merkwaardig fenomeen gevonden.

Maar wanneer Johan D. over de verschillen tussen hoog en laag sprak, ging het om iets anders: sociale distinctie. Hij heeft het idee dat er wordt neergekeken op Voetbal International.

Ter illustratie noemde hij A.F.Th. van der Heijden, die langs het kantoortje van VI liep (dat in hetzelfde gebouw zetelt als De Bezige Bij) en 'neerbuigend' keek. Het leek me een geval van projectie, maar dat valt nooit te bewijzen.

In elk geval stapte Van der Heijden nooit eens naar binnen, was Johans volgende klacht. Ik vroeg hem of hijzelf weleens op Van der Heijden afstapte, met andere woorden: waarom het aan de zogenaamde intellectueel was om nieuwsgierigheid voor de ander op te brengen.

Toen bekende Derksen dat het gevoel geminacht te worden altijd een belangrijke motor voor hem is geweest, om die griezels te laten zien dat ze zich in hem hadden vergist. Ik heb niet geprobeerd zijn vooroordelen te logenstraffen. Maar ik begreep: hoge cultuur is een waanbeeld geworden, dat slechts voortleeft in de mensen die haar haten.

En de echte Johan Derksen? Een autoritaire man met een hekel aan gezag. Een zachtmoedige, vriendelijke schreeuwer, die neerkijkt op iedereen die hem niet voor vol aanziet. Een handelaar die bakken met geld verdient om het uit te geven aan obscure plaatjes. En bovenal: een man die wegloopt zonder om te kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden