Column The Big Picture

Wie is de Bofkont van de Week: Poetin, Assad of Erdogan?

Drie geheide kandidaten voor de titel Bofkont van de Week: Vladimir Poetin, Bashar al-Assad en Recep Tayyip Erdogan. Waarschijnlijk maken de eerste twee de beste kans, maar onderschat de Turkse president niet. Hij heeft in het geopolitiek potje driedimensionaal schaak rond Noord-Syrië een paar slimme zetten gedaan.

Wellicht valt dat in de Nederlandse optiek niet zo op. Bij ons overheersen verontwaardiging over de inval van het Turkse leger en – nogal gratuit - mededogen met de Koerden, een volk dat voor de zoveelste keer in de geschiedenis door de wereld in de steek is gelaten.

Maar vanuit zonnig Istanbul ziet alles er net een slag anders uit. Hier is het vanzelfsprekend om zodra de naam van de Koerdische militie YPG valt het bijvoeglijk naamwoord ‘terroristisch’ eraan vast te plakken, en de afkorting ‘PKK’ is dan nooit ver weg. Bovendien krijgt Erdogan in eigen huis de waardering die hij alleen al uit oogpunt van vakmanschap verdient. De president ‘weet heel goed dat leiderschap een combinatie is van moed, geduld en timing’, aldus columnist Burhanettin Duran in Daily Sabah.

Je kunt dat afdoen als gedweep van een aan de regerende AK-partij gelieerde krant, maar het bevat wel degelijk een kern van waarheid. Erdogan heeft Operatie Vredesbron net zo lang uitgesteld tot de VS Syrië-moe waren geworden (geduld), na dat idiote telefoontje van Trump drie weken geleden liet hij er geen gras over groeien (timing) en hij gokte erop dat de onvoorspelbare reacties van Rusland en het Syrische regime voor hem niet ongunstig zouden uitpakken (moed).

Wat dat betreft lijkt Erdogan aan het langste eind te trekken. Het Syrische leger neemt zijn punt van de koek en heeft een deel van de Koerdische enclave in handen, maar tot een confrontatie met Turkse troepen is het niet gekomen. Dit dankzij Moskou, dat er kennelijk op uit is de zaken ordentelijk af te wikkelen: de Turken krijgen (voor zolang het duurt) een bufferzone, zonder dat die al te veel afbreuk dat aan herstel van het gezag van Damascus over het gehele territorium van de republiek. Tegenover dat militair en diplomatiek geweld kunnen de Koerden niet anders doen dan eieren voor hun geld kiezen.

Daarmee is Assad uiteindelijk de ware bofkont: hij heeft de oorlog gewonnen.

Maar ook in Ankara is die waarheid uiteraard lang en breed doorgedrongen. Terwijl de Turken voorheen uit waren op de val van het Syrische regime, beseffen ze inmiddels dat ze voor lange tijd vast zitten aan Assad. Erdogan is opportunistisch genoeg om straks weer goede buren te spelen. En dat dan maar op de best mogelijke voorwaarden: geen gedonder met de Koerden en geen nieuwe vluchtelingenstroom uit Idlib. Om in dat eindspel te kunnen meepraten, is het nuttig een soldatenkistje tussen de deur te hebben in Noord-Syrië.

Hoe treurig steekt daarbij Donald Trump af. In The New Yorker heeft Robin Wright het over ‘Trumps afscheid van de buitenlandse politiek’. De wereld ‘kijkt ontsteld toe hoe Trump elk besef van geïnformeerd en verstandig buitenlands beleid heeft vernietigd’. In Syrië spelen de VS geen rol meer. Een brief van Trump met vriendschappelijk advies werd door Erdogan meteen als prop in de prullenbak gegooid, zo lekten medewerkers fijntjes naar de BBC.

Als losers dropen de Amerikaanse troepen deze week af richting Irak. In Qamishli werden ze door Koerdische burgers bekogeld met tomaten. Een Russische journalist fotografeerde in de kantine van een schielijk ontruimde Amerikaanse basis een bord met een half opgegeten maaltijd. IS wordt voortaan vanuit Irak bestreden, liet het Pentagon weten. Nou, laten we onze borst maar natmaken.

En Europa? O ja, Europa. ‘Europa moet Turkije dankbaar zijn’, schrijft Daily Sabah meewarig. ‘Hervestiging van een miljoen vluchtelingen in Noord-Syrië bespaart de Europeanen een nieuwe crisis.’ Bofkonten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden