Column Harriët Duurvoort

Wie het ooit in zijn hoofd heeft gehaald dat katten viezer zijn dan ratten, is volkomen gestoord

‘Sterilisatie-actie in Amsterdam moet overbevolking katten tegengaan’, kopte de Volkskrant. ‘Het doel is een diervriendelijk en zwerfkattenvrij Nederland.’ Zwerfkatten worden gevangen, gecastreerd of gesteriliseerd en weer teruggezet, zodat de populatie niet kan uitbreiden. En nu maak ik mij zorgen. Want minder zwerfkatten betekent in een vuile stad maar één ding: meer ratten.

Persoonlijk vind ik dat je straatkatten moet koesteren. Istanbul, waar de straatkat heilig is en er zelfs een wet is die de zorgplicht regelt, is mijn ideaal. Een rat heb ik er nog nooit gezien.

Mijn straatje heeft een grote, dikke, straatkat voor wie de buren altijd een schoteltje melk of wat brokjes neerzetten. Die was een paar weken weggehaald om gesteriliseerd te worden, hoorde ik toen ik de gemeente gebeld had om een rattenmelding te doen. Want Poes was nog niet even weg of een brutale rat trippelde op klaarlichte dag over straat. De gemeentelijke rattenvanger zei: het ligt aan de mensen. Die moeten niet zoveel troep laten slingeren. Nu woon ik in een Rotterdamse volksbuurt en er staat altijd teringzooi naast de vuilnisbakken. Altijd. Toch zag je zelden een rat, en dat is te danken aan de straatkat. Ik was zo blij toen ik Poes weer loerend onder de auto’s zag zitten.

Nu de winters steeds milder worden, leidt dat ook tot meer ratten. Vorig jaar was het vaak raak. In Amsterdam Zuidoost waren buurtbewoners de rattenplaag zo beu dat ze dode ratten aan hun staart ophingen in de bomen. Een Rotterdamse dj, Bennie Rodrigues, besloot vorig jaar uit zijn fraaie appartement in de Markthal te verhuizen vanwege de rattenoverlast.

Iedereen met gezond verstand denkt: laat gewoon wat schattige Markthalpoezen rondscharrelen, vinden toeristen ook geweldig. Maar nee, katten zijn ook vies, meent die abjecte Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Ik moest denken aan de wanhopige herbergier van het Amsterdamse café waar de muizen over de tafels schoten, omdat hij torenhoog beboet was vanwege de overigens keurig opgevoede kroegkat, die hij dik betraand naar het asiel had gebracht. Wie het ooit in zijn hoofd heeft gehaald dat katten viezer zijn dan muizen, laat staan ratten, is volkomen gestoord.

Want wie katten terugdringt, krijgt er knaagdierplagen voor terug, weten we al millennia. Zo gaf de middeleeuwse Paus Gregorius IX de Zwarte Dood een fors zetje in de rug door te verordonneren dat katten, vooral zwarte, door de duivel bezeten waren. Uit angst van hekserij beschuldigd te worden begon iedereen katten te vermoorden. Dat resulteerde in minder natuurlijke vijanden voor de rat. En tientallen miljoenen meer pestdoden.

In New York heb ik getracht vrede te sluiten met ratten. Daar moet een mens nu eenmaal de publieke ruimte mee delen, vooral de metro. Er is een scène uit Sex and the City waarin hoofdpersoon Carrie wakker wordt omdat er een rat in haar bed gekropen is. Toegegeven, doeltreffender kan je de meest ultieme hippe single-vrouwen-eenzaamheid nauwelijks verbeelden. Maar ik dacht: jezus Carrie, vergeet die mannen, neem gewoon een leuke kat in huis.

The New York Times berichtte over een teleurstellend wetenschappelijk experiment in een recyclingbedrijf in Brooklyn. Vanwege het afval waren er veel ratten, en dus hadden ze daar ook veel katten neergezet. Maar die vermoordden de ratten niet, ze stalkten hen slechts. De ratten waren even groot als de katten, en dat er eetbaar afval was hielp de jachtlust van de poezen niet. Conclusie: katten kunnen New Yorkse ratten niet aan. Wel kropen de ratten weg voor de poezen. Voor mij is dat overigens ook al winst, als ratten in het riool wegkruipen en zich minder vaak op straat vertonen.

Vorig jaar had een rat zich verschanst achter een stapeltje stenen in mijn tuin. Alsof het een bolletje wol was haalde mijn kater Vigo speels uit. De rat probeerde te bijten. Een schermutseling, een rattenkrijs, de natuur die het in een fractie van een seconde overneemt. En dan, als een leeuw die het karkas van een antilope in zijn bek heeft, blikt hij stoer naar boven. Ik gil vanaf het balkon dat die troep niet naar binnen mag.

Het teleurstellende New Yorkse experiment ten spijt: als zelfs Vigo, doorgaans een spinnend stuk lui vreten, een brokjesdoorvoed opgerold rood bontje, ratten kan doden, ben ik best optimistisch over de plannen van Washington DC of Rome om een cat army tegen ratten in te zetten.

Harriet Duurvoort is publicist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.