Column

Wie het Kremlin ondersteunt krijgt de vrijheid

Als Joelia Shigina uit het raam kijkt, ziet ze vrijwel alleen nog een blender. De blender is met graffiti op de zijkant van het flatgebouw aan de overkant gesprayd. Acht verdiepingen hoog is het keukenapparaat. De blender heeft de kleuren van de Russische vlag. In de kom met de mesjes zwemmen drie piranha's. Zij dragen de kleuren en patronen van de Amerikaanse vlag. Een vinger van een man met een zilveren horloge staat op het punt om op de startknop te drukken.

Russische blender met Amerikaanse piranha's erin.Beeld Tom Vennink

De blender is een van de nieuwe graffititekeningen aan de Tuinring, de achtbaansweg rondom het centrum van Moskou. Nog groter is een afbeelding van de geannexeerde Krim. De kustlijn van het schiereiland is uitgesmeerd over vier gebouwen. Verder zijn er onder meer tekeningen van bevelhebbers uit het Sovjetleger, van Russische gevechtsvliegtuigen en van de held uit een nieuwe patriottische oorlogsfilm. Ook die zijn huizenhoog.

De blender met de Amerikaanse visjes staat op een van de drukste punten in Moskou, op de kruising van de Tuinring en de Sacharovboulevard. Recht tegenover de flat met Joelia Shigina erin. Ze vindt haar nieuwe uitzicht wel best. 'Eerst was het maar een lege muur, nu is de muur vol kleur.' En Joelia houdt van kleur. Voor de politieke boodschap heeft ze geen oog. 'Politiek interesseert me niet. Al die meningen.'

Haar buurvrouw, die plots ook op de blender uitkijkt, besteedt geen aandacht aan de graffiti. 'Ik heb niet geprobeerd de tekening te begrijpen toen ik zag dat het weer met oorlog en politiek te maken heeft. De opdrachtgever was vast weer een politicus.' Ze had liever gezien dat de kunstenaars wat vrolijks gesprayd hadden. 'Wat kinderen in het gras bijvoorbeeld. Met de zon erbij en wat dieren.'

Maar de zon en wat dieren interesseren de kunstenaars niet. De tekeningen met oorlogshelden komen voornamelijk van de staat. Die wil dat Moskovieten trotser de overwinning in de Grote Vaderlandse Oorlog (de Tweede Wereldoorlog) herdenken. De blender en andere patriottische kunstwerken komen van jongeren uit Netwerk, een fanatieke pro-Poetin jongerenorganisatie. Zij willen iedereen opdringen hoe de grote leider het Westen vernedert. De vinger op de startknop van de blender is dan ook de vinger van Poetin, stelt de club op haar site.

Maar de bewoners van de flat aan de Tuinring laten zich dat niet opdringen. Zij zijn in hun hoofd liever niet met Poetin bezig. Doodmoe zijn ze van politiek.

'Ik heb eigen zaken om me druk over te maken', zegt Jelena Kozlova (26). Met haar iPhone maakt ze een foto van een kasteeltje dat op de rotsen boven de zee uittorent. De kustlijn van de Krim is op de wand gespoten van een biercafé met speciaalbiertjes uit hippe Europese steden als Brugge, Utrecht, en Stavanger.

'De Krim heeft een prachtige kust', zegt Jelena Kozlova. 'Ik wil er zo graag naartoe, maar daar heb ik het geld niet voor.' De annexatie boeit haar niet, ze vindt de natuur er gewoon mooi. Dan vervolgt Kozlova haar lentewandeling om het paasweekend te vieren (Pasen valt in Rusland twee weken later dan in Nederland).

Er bestaan ook mensen die zich wel druk maken over de propaganda die opduikt langs de Tuinring. Dmitri Warski begon een online petitie tegen de blender. 'Hij zet aan tot haat tussen burgers van Rusland en Amerika', schreef Warski. 'De tekening is een misdrijf.' De petitie kreeg 1.497 steunbetuigingen. Dat was het dan.

Tekening van de kust van de geannexeerde Krim.Beeld Tom Vennink

De kans is bijzonder klein dat de blender weg moet. De overheid heeft er immers mee ingestemd - andere kunstenaars zouden direct opgepakt worden als ze een heel gebouw in het centrum van Moskou zouden onderspuiten met graffiti. Zeker makers van graffiti tegen het Kremlin kunnen op een straf rekenen.

Wie het Kremlin ondersteunt krijgt de vrijheid. Op één dag werden zeven gebouwen in zeven steden allemaal voorzien van een tekening op de zijkant. Ieder gebouw kreeg een plaatje - meestal van een soldaat of een wapen - en een letter. Zet je de gebouwen naast elkaar, dan lees je 'spasibo' - dankjewel in het Russisch. Het was Poetins eerste verjaardag na de annexatie van de Krim.

Een van die tekeningen belandde vlak bij de Tuinring. Aan de voet zitten drie Kirgiziërs aan een fles drank - de werkdag zit er op voor de drie straatvegers. Hun schuurtje met veegspullen staat onder aan een atoomraket en de letter 's'. Wat ze ervan vinden? 'Ik werk hier al jaren', zegt een van de drie. 'Maar eigenlijk is die graffiti me nog nooit opgevallen.'

Reageren? tom.vennink@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden