Brieven Opinie

Wie heeft het dan écht voor het zeggen, en wie mag Prinsjesdag in ­Madurodam doen?

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 24 augustus.

Beeld Bas van der Schot

Brief van de dag

Barbara Baarsma betoogt jongeren meer stem te geven in de politiek dan ouderen, gezien hun langere toekomst (Opinie & Debat, 21 augustus). Er is een reden dat mevrouw Baarsma directievoorzitter van een bank en hoogleraar van een universiteit is. Kort samengevat is dat het gevolg van véél opleiding, studie en ervaring. Deze zaken kosten tijd, zoals Baarsma ongetwijfeld zal erkennen.

Daarom vraag ik mij af waarom ze aan de (leeftijds-) ondergrens voor verschillende van die begerenswaardige privileges wil sleutelen. Wil ze worden aangereden door een kleuter die net zijn of haar rijbewijs heeft gehaald? Een kindsoldaat naar een UN-missie uitzenden? Het is voor iedereen duidelijk dat er minimumleeftijden zijn. Waar die grens ligt, is aan de democratie en er dient een gemotiveerd debat plaats te vinden als dat verandering behoeft. Goed dat ze dat wil aanslingeren.

Een veel donkerder beeld doemt op waar ze de rechten en plichten van ouderen, compleet met alle voornoemde ervaring en educatie, in wil wisselen als compensatie voor deze ondergrens. Er is een rechter voor nodig om een volwassen persoon handelingsonbekwaam te verklaren. Maar de rechtbanken hebben het al zo druk.

En dat ‘jongerenparlement’? Krijgen we twee parallelle parlementen? Wie heeft het dan écht voor het zeggen, en wie mag Prinsjesdag in ­Madurodam doen? 

Het is maar goed dat mevrouw Baarsma dit alles een ‘gedachtenexperiment’ noemt. Alleen jammer dat het nu op papier staat − en voor de eeuwigheid op het internet. Ik hoop dat deze brief er pal naast komt te staan.

Ton Schoenmakers, Raleigh (Verenigde Staten)

Amazone-missie

Het kabinet wil 50 miljard euro reserveren om de bloei van onze economie in stand te houden.

Het lijkt mij een beter idee om met deze berg geld Brazilië te verleiden te stoppen met de kap van het Amazone­regenwoud om soja te planten, dat wij als veevoer gebruiken. Met dat geld kunnen wij (in samenwerking met andere rijke landen) Brazilië helpen een andere weg in te slaan.

Jenneke Vrijenhoek, Geldermalsen

Beeld Bas van der Schot

Geen kwestie van geloven

Het is bij de huidige stand van kennis van het milieu onjuist nog langer te spreken over ‘geloven’ in klimaatverandering, zoals Marjolein van de Water doet in haar artikel over de branden in het Amazonegebied (Ten eerste, 23 augustus). Ik citeer: ‘Bolsonaro en zijn ministers geloven niet in de klimaatverandering en vinden economische ontwikkeling belangrijker dan natuurbehoud.’

Geloven doe je in de kerk, is vrijblijvend en onbewijsbaar. Iedereen mag ­alles geloven. In een artikel over klimaatverandering is het anno 2019 correct om het woord erkennen te gebruiken. Als meer dan 90 procent van de klimaat­wetenschappers wereldwijd feiten aandragen over de klimaatverandering en iedereen de Noordpool in elkaar ziet zijgen, dan kun je daar als kritische journalist niet langer een vrijblijvend geloof op loslaten.

Erkennen is dan de juiste term. Of ­onder ogen zien. Of onderschrijven. Of gebruik andere definities van erkennen, als het maar niet het woord geloven is als het gaat over de verontrustende opwarming van de aarde.

Lies Brouwer, Wageningen

18Plus

‘Geef jongeren meer te zeggen dan ouderen’, aldus Barbara Baarsma in de Volkskrant (Opinie & Debat, 21 augustus). Dat is een rare bewering. De Tweede Kamer is het forum waar wordt gedebatteerd over het algemeen belang van elke burger, jong dan wel oud. Machtsverdeling moet niet gaan tussen generaties, maar tussen partijen.

Kom op jongeren, op naar het stem­bureau en stemmen op de partij die jullie belang het beste dient! Of richt 18Plus op.

Sicco de Jong, Zuidlaren

Stemmen is geen kunst

In principe ben ik het eens met de strekking van het verhaal van Barbara Baarsma dat jongeren meer zeggingskracht in de politiek moeten krijgen omdat ze nog een heel leven voor zich hebben. Maar waarom die idiote vergelijking in het stuk? De reden voor de lage opkomst van jongeren bij verkiezingen vergelijkt ze met het drinken van wijn en het genieten van kunst (je moet er nog aan wennen).

In feite zegt ze daarmee ‘even doorbijten en dan leer je alcohol vanzelf waarderen’. In plaats van wijn had er ook sigaretten kunnen staan, net zo slecht. Waarom niet voor lof of spruitjes gekozen? En hoezo is een museumbezoek de eerste keer niet leuk?

Paulijn Snijders, Brummen

Stemillusie

Toen ik een gymnasiast van 16 was, was de CHU (Christelijk Historische Unie) mijn favoriete partij. Dat woord ‘historisch’ trok me aan; in die jaren wilde ik geschiedenisleraar worden. Dat ik daarmee een conservatief-christelijke partij verkoos, wist ik niet − al geloof ik dat ik net iets meer wist van politiek dan mijn klasgenoten. Maar blijkbaar niet veel.

Kortom: kinderen van 16 stemrecht geven, zoals Barbara Baarsma in de Volkskrant van 21 augustus propageert, lijkt me geen goed idee. Al heb ik weinig illusies over de manier waarop ouderen tot hun stemkeuze komen (ik ben 69), men kan ervan uitgaan dat hun brein volgroeid en gerijpt is. Dat is bij tieners niet het geval, blijkt uit onderzoeken uit diverse disciplines.

Inderdaad: Britse jongeren wilden geen Brexit. Wat de auteur echter niet vermeldt, is dat die jongeren (vanaf 18 jaar in dit geval) de Brexit hadden kunnen voorkomen als ze niet te bedonderd waren geweest om naar de stembus te gaan. Liefst 75 procent vond het niet interessant genoeg om te gaan stemmen.

Jos Koning, Nijmegen

Geen stem, geen belasting

In de Volkskrant van 21 augustus krijgt Barbara Baarsma, directievoorzitter van Rabobank Amsterdam en hoogleraar toegepaste economie aan de UvA, ruimschoots de gelegenheid om de lezers mee te nemen in een tweetal van haar gedachtenexperimenten. In haar artikel ‘Geef jongeren meer te zeggen dan ouderen’ pleit zij allereerst voor verlaging van de stemgerechtigde leeftijd van 18 naar 16 jaar. Dat is, ook volgens haar, niet zo schokkend. Ik ben het met haar eens: je kunt erover discussiëren waar je de grens voor de stemgerechtigde leeftijd legt, ook al zou ik deze eerder verhogen dan verlagen. Daarna stelt zij voor om het stemgewicht van Nederlanders te verlagen naarmate zij ouder worden. Of om de eerste en de laatste 18 jaar van je leven helemaal geen stemrecht te hebben. Geweldig, zegt deze 70-jarige. Maar dan ook de andere kant van deze keuze: naarmate je ouder wordt steeds (evenredig) minder belasting gaan betalen en in het tweede geval de laatste 18 jaar helemaal geen belasting meer ­betalen. Dan zijn de zaken weer gelijkgetrokken: je krijgt de eerste 18 jaar van je leven kinderbijslag (en grotendeels gratis onderwijs) en de laatste 18 jaar AOW. Ik zou hier voor stemmen, maar helaas telt mijn stem volgens Barbara Baarsma niet, althans minder, mee.

Mar Westenberg, Hasselt

Algemeen belang

De taak van de gekozen volksvertegenwoordiging is belangenafweging vanuit het algemeen belang. Niets mis met belangenbehartiging, maar daarvoor zijn de vakbonden, de ANWB, de milieubeweging enzovoort.

Terecht is er zorg over de opkomst van jongeren. Een jongere moet leren dat stemmen zin heeft, hoewel je maar 1 van de 17 miljoen bent. Leg de betekenis uit van het algemeen belang, van de macht van het getal en van polderen.

Overigens vind ik de jongeren niet de meest zorgelijke groep. Dreigender voor de sociale vrede is de slechte opkomst van mensen met lage inkomens. Ze ontberen al economische macht en laten hun politieke macht liggen.

Helaas stellen politieke partijen zich steeds meer op als belangenbehartigers. Een partij voor bijstandsgerechtigden, een partij voor jongeren of voor welke groep dan ook zal het opkomstprobleem niet verhelpen. In tegendeel: we zakken nog verder weg in het populistische moeras.

Opkomst is van belang, maar daarvoor heb je primair een geloofwaardige politiek nodig. In het algemeen belang.

Rinus Scheele, De Bilt

Stemexperiment

In navolging op het uitstekende gedachtenexperiment van Max Pam over een evenredige meeweging van leeftijd bij het stemmen (Ten eerste, 22 augustus) stel ik ter aanvulling het volgende voor: voortaan kan je op meerdere partijen ­tegelijk stemmen, bijvoorbeeld door voor 25 procent op de ene en 75 procent op de tweede partij te stemmen.

Robert Schuil, ‘s-Graveland

Easy Rider

Mooi verhaal van Hans Aarsman over Easy Rider in de Volkskrant van 22 augustus. Maar hij begaat een bijna klassieke vergissing door het begrip easy rider te koppelen aan de iconische chopper en zijn berijder Wyatt. Een easy rider betekent in straattaal niet anders dan een drugskoerier of -handelaar. Dat is dan ook precies wat we zien in het begin van de film: een geslaagde drugsdeal die de heren bikers rijk maakt.

Veel duidelijker wordt dat nog in een prachtig nummer van Chris Rea. Na een zware behandeling voor kanker schrijft hij het nummer Easy Rider, dat hij de volgende veelzeggende openingszin meegeeft: ‘Well now come on easy rider, give me something for my pain’, verwijzend naar de verpleging die hem zijn morfine moet brengen. Bijna parallel hieraan brengen de Rolling Stones een paar decennia eerder Sister Morphine uit.

Fok Bierlaagh, Laren

Koude rillingen

Wat jammer dat er een einde is gekomen aan de rubriek ‘Die ene patiënt’. Ondanks de tropische temperaturen afgelopen zomer kreeg ik koude rillingen bij het lezen van de stukjes.

Yvon van Iterson, Leiden

Anne Frank: staatloos

‘Zij (Anne Frank) was Nederlands, ik Duits (…)’ zegt Dr. Ruth in het Volkskrant Magazine van zaterdag 17 augustus. Begrijpelijk, maar feitelijk onjuist. Anne Frank werd in 1929 geboren in Duitsland, vluchtte met haar familie in 1933 naar Nederland, maar verloor haar Duitse nationaliteit in 1941 toen alle Joden buiten Duitsland hun staatsburgerschap bij wet werd ontnomen. Ze stierf in 1945 als een stateloos burger. In 2004 vond minister Donner Anne Frank in Trouw ‘(…) al lang Nederlander door assimilatie.’ Haar postuum naturaliseren vond hij echter wetstechnisch bezwaarlijk (daarvoor moest de wet gewijzigd worden), maar vooral moreel verwerpelijk, met het oog op niet-Nederlandse overlevenden van de Holocaust die destijds geen Nederlander mochten worden. 

Een Kamermeerderheid had gevraagd om Anne Frank postuum het Nederlanderschap te verlenen, op aandringen van de KRO, die haar wilde nomineren voor de titel De grootste Nederlander. De omroep handhaafde haar nominatie en ze werd achtste, Pim Fortuyn (2004) eindigde op de eerste plaats. Overigens was Anne Frank in 2003 bij een gelijksoortige verkiezing in Duitsland op de 134ste plaats beland. Het NIOD was ook tegen postume naturalisatie en Femke Halsema begreep de kritiek: ‘Dan zouden alle dode stateloze joden moeten worden genaturaliseerd (…).’

Gerrit Klaver, Heerlen

Feyenoord, aldus het ANP

In de vrijdageditie van 23 augustus een hele pagina over PSV en een halve pagina over AZ. Over de wedstrijd van Feyenoord enkele regels van een ANP- bericht. Wellicht gelooft de Amsterdamse redactie het niet, maar er zijn ook fans van Feyenoord die de Volkskrant lezen. De vraag is: hoe lang nog?

E. Homan, Voorhout

Adieu welvaart

Een verhelderende column van Diederik Samsom over de toekomst van kernenergie (Opinie & Debat, 21 augustus). Rond 2050 kunnen we alle energieproblemen aan. ‘Blijf hoopvol over wat de mensheid vermag’, schrijft hij terecht. Dus waarom nog inzetten op inferieure energiebronnen als wind en zonneschijn? Om maar niet te spreken van bio­brandstoffen − het equivalent van het middeleeuwse opstoken van bossen. Die biobrandstoffen waren oorspronkelijk bedoeld om in de verwachte olieschaarste te voorzien, maar zijn nu gepromoveerd tot klimaatneutraal. In feite schijnen ze meer CO2 te leveren dan de goede oude aardolie. Dus gebruik al dat land weer voor de voedselvoorziening om de toekomstige tekorten − waar de VN bang voor is − in te vullen.

Al die huidige geplande maatregelen zullen nog geen deuk in het mondiale pakje CO2-boter slaan, maar doen wel een geweldige aanslag op ons milieu, ons landschap, onze zee, ons prachtige gasnet, de betrouwbaarheid van onze energievoorziening.

De planeet vergaat voorlopig nog niet. Onze welvaart misschien wel.

Paul Bouwmeester, Prinsenbeek

Groenland viral op Twitter

Twitter is sinds Donald Trump het platform voor wereldpolitiek geworden. ­Onbegrip en handelsoorlog zijn ons deel.

Zullen we afspreken dat we Twitter daar niet meer voor gebruiken en Trump zijn podium ontnemen?

Hans Petersen, Utrecht

Neoliberale veren

Ik ben me rotgeschrokken van het kabinet dat zegt zich rotgeschrokken te zijn van de stijging van het aantal daklozen (Ten eerste, 23 augustus). Staatssecretaris Blokhuis van de ChristenUnie: ‘We zouden ons moeten schamen.’ Had het kabinet dit kunnen weten? Ja. Bijvoorbeeld door berichten over de gevolgen van alsmaar stijgende lasten serieus te nemen. Lasten voor verplichte en basisvoorzieningen zoals huurkosten, zorgkosten en de energierekening. En door te luisteren naar aan de bel trekkende maatschappelijke bewindvoerders. Zeggen dat werkgevers meer loon moeten gaan betalen? Ammehoela kabinet, doe zelf wat.

Tip: schud eerst die neoliberale veren maar eens af. Durf te kiezen voor een socialer paradigma waarin meer mensen profijt hebben van het economische bloeifeestje. Waarin maatschappelijk verantwoord ondernemen wordt gestimuleerd. Zorg voor een Nederland waarin starters en anderen met een kleine beurs in een betaalbare woning kunnen wonen. Een Nederland waarin de lage inkomensgroepen geen slapeloze nachten hebben over stijgende energielasten, maar gewoon mee kunnen doen met de energietransitie. Een Nederland zonder zorgmijders. Een ­Nederland met een betrouwbare oudedagvoorziening.

Het kabinet hoeft qua begroting niet meer het beste jongetje van de Europese klas te zijn, die topfuncties zijn naar anderen gegaan. Dus kabinet, ga vanaf vandaag schaamteloos goed zorgen voor álle eigen ingezetenen.

AnneMarie van Schoonderwalt, Oirschot

Je mist meer

In ‘Op zoek naar de verloren tijd’ schrijft Mark Moorman over de ‘orkaan van een groeiend cultureel aanbod’, dat niet bij te houden is (V, 23 augustus). Graag voeg ik daar het gedicht Credo van Martin Bril aan toe: ‘Je mist meer. Dan je meemaakt. Helemaal. Niet erg.’

Arnold van Veen, Woudrichem

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden