VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Utrecht

Wie een rood kruis op de snelweg negeert is bewust asociaal – en daarvoor valt nu extra te vrezen

Als weginspecteur Ferdie van Es van Rijkswaterstaat zijn gele pick-uptruck uit moet, om bij een matrixbord met rood kruis de snelweg op te stappen, dan is hij zo alert als een dier in het jachtseizoen.

Vrijdag deelde Rijkswaterstaat beelden van een wegcamera. Te zien was hoe die ochtend op de A12, afrit Zevenhuizen, een weginspecteur meermalen bijna van zijn sokken werd gereden. Dit omdat weggebruikers geen zin hadden in het rode kruis waarmee de afrit was afgesloten. Half op de vluchtstrook stond daar zichtbaar een auto met pech.

Ferdie heeft het filmpje niet bekeken. Niet nodig, hij ziet dit zo vaak in het echt.

Weginspecteur Ferdie van Es op de A12.

Ik had meteen Rijkswaterstaat gebeld, wilde meerijden met een weginspecteur. Maar Rijkswaterstaat is nu als de dood dat die corona krijgen. Zonder weginspecteurs om uw auto veilig te stellen, mag u bidden geen lekke band op de snelweg te krijgen. Laat staan erger.

De tussenoplossing: eerst gingen we praten in de verkeerscentrale Midden-Nederland in Utrecht, waar de camerabeelden van de snelwegen permanent worden gevolgd (zo zijn er nog zes regiocentrales en één landelijke). Hier kan in twee seconden een rood kruis boven een rijstrook worden aangezet. Daarna mocht ik in mijn eigen auto een stukje achter Ferdie aanrijden, naar een rood kruis voor wegwerkzaamheden dat al aanstond op de A12. Ferdie wilde me graag ‘de energie van het verkeer laten voelen’ – een understatement voor het zuigend geweld dat je ervaart wanneer auto’s te dicht langs je razen.

Jan van de wegenwacht en weginspecteur Marco redden frituurwagen Frietenliefde.

De bestuurders in het filmpje zal het allemaal worst wezen: geen zin in een rood kruis, geen zin in de pick-upwagen die de weginspecteur al dwars op de weg had geplaatst. Geen zin in de oranje kegels die hij erbij had gezet. Geen zin in zijn zwaaibewegingen om nog extra te waarschuwen. Die auto’s reden ijskoud de afgesloten afrit op. Hopla, rakelings tussen het kwetsbare lichaam van de weginspecteur en de kapotte auto. En niet één auto deed dit, maar meerdere achter elkaar. In het filmpje tel je er vijf, waaronder drie complete vrachtwagens en een bestelbus. Het duurt maar een halve minuut. Volgens Rijkswaterstaat was er daarna nog een reeks auto’s die hetzelfde presteerden.

Dat er nog nooit een weginspecteur is doodgereden is welbeschouwd een wonder. Tien tot twaalf keer per jaar wordt hun pick-up aangereden, en dat is dan meestal meteen een total loss. Tien autowrakken per jaar, Ferdie weet dat het zaak is je pick-up zo snel mogelijk te verlaten wanneer je die eenmaal als ‘buffervoertuig’ op de weg hebt gezet.

Ik: ‘Jij sprint zeker de auto uit.’

Ferdie: ‘Nee, je moet juist rustig lopen. Anders worden andere bestuurders nerveus of afgeleid en dat is ook gevaarlijk.’

Ferdie zet de zwaailampen van zijn auto aan, mindert vaart, kijkt of de andere weggebruikers wel opletten. En hij schakelt een extra, mobiel matrixbord met knipperende pijl in zijn laadbak in. Dan stapt hij uit. Beent naar zijn achterklep, haalt er oranje kegels uit en zet die op de weg.

‘Als ik per dienst gemiddeld vijf keer op een rood kruis af moet, dan zie ik gemiddeld vier keer mensen nog even gewoon doorrijden’ zegt Ferdie. Sommigen zagen het kruis niet op tijd (‘vaak omdat ze met hun telefoon bezig zijn’). Heel veel vinden dat het wel kan. ‘Bewust asociaal’, noemen weginspecteurs dat.

Pick-uptrucks van weginspecteurs worden tien keer per jaar total loss gereden door mensen die een rood kruis negeren.Beeld Rijkswaterstaat

Mensen denken ook vaak dat een rood kruis voor niets brandt omdat ze zelf geen gevaar zien. Maar volgens Rijkswaterstaat klopt dat zelden. Er kan bijvoorbeeld nog een gevaarlijke olievlek op de weg liggen.

We gaan rijden. Op weg naar de wegwerkzaamheden stuiten we binnen vijf minuten al op een klapband: frituurwagen Frietenliefde. Jan van de Wegenwacht takelt de wagen snel op zijn truck terwijl weginspecteur Marco al is opgeroepen om de boel af te zetten. ‘En ja hoor, daar komen ze al’, roepen Marco en Ferdie nu tegelijk. Twee auto’s razen onder een rood kruis door, om zo laat mogelijk in te voegen op de rijstrook ernaast.

Dat mensen rode kruizen vaak negeren wéét je. Rijkswaterstaat voerde er vorig jaar nog campagne tegen. Toch is het deze keer anders. Omdat het filmpje zo nauwgezet laat zien hoe mensen hun eigen agenda ijskoud voor de veiligheid van een ander plaatsen. En omdat dat, net op de dag van de persconferentie over nieuwe coronaregels, nogal symbolisch is.

Omdat niemand zin heeft nog op regels en afstand te letten. En omdat de moed je bij dit ongenadig individualisme soms in de schoenen zinkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden