Opinie

'Wie een plofkip eet, is dom, naïef, onverschillig en kwaadaardig'

Columnist Johan Fretz eet kip, weet dat het niet juist is en koestert dit als 'de grilligheid van de mens'. Te makkelijk', vindt  Bernd Timmerman. 'Het gebruik van dieren voor menselijke doeleinden mag je echter niet aan de grilligheid van mensen overlaten.'

Beeld anp

Volkskrant-columnist Johan Fretz eet kip zonder zich te bekommeren om dierenleed, terwijl hij weet dat het niet juist is. 'Op andere terreinen ben ik wel idealistisch. Dat is de grilligheid van de mens en die koester ik.' In een correspondentie met hem beticht ik hem en al die andere 'grillige' mensen van immoreel gedrag. Het uitspreken dat je die grilligheid koestert, is een manier om immoreel gedrag weg te wassen.

Moreel wenselijk gedrag is een kwestie van kiezen. Het consumeren of juist niet consumeren is een dagelijkse keuze. Mensen met een groot ideaal kunnen ook hard en blind zijn als het gaat om ander leed, zo liet mijn ontmoeting met een gedreven vrouw die dag en nacht opkomt voor mensenrechten mij onlangs zien. Toen ik haar wees op het doden van meer dan 20 miljoen honden in China voor vleesconsumptie, haalde zij haar schouders op en zei dat 'er genoeg honden zijn'.

Luxe problemen
De problemen van dieren zijn voor veel mensen luxe problemen. De politieagent die dagelijkse achter zijn computer naar kinderporno zoekt om daders te pakken, eet 's avonds een jong dier uit de intensive veehouderij. Een dier dat meestal niet ouder dan zes maanden is. De onderzoeker naar medicijnen tegen kanker, aait 's avonds zijn kat en doet overdag pijnlijke proeven op dieren.

Dieren (laten) kwellen is ook een doodnormale keuze, zo lijkt de redenering van Johan Fretz. Vergelijkbaar met de vraag of je van een vrouw met donker, blond of rood haar houdt: het is je eigen keuze.

Maar nee, naar mijn idee ligt het anders. Handelingen die dieren treffen, horen niet tot het privédomein van keuzes. Het gaat niet om een voorkeur, om het lekker vinden, om je er goed bij te voelen of om je lust te bevredigen. Het gaat om goed en fout gedrag.

Naïviteit
Die grilligheid van de mens die dieren treft, komt voort uit domheid, naïviteit, onverschilligheid en kwaadaardigheid. Wie vlees eet van een plofkip - die gekweld is - laat zien dat hij geen weet heeft van de mogelijkheid die dieren hebben tot pijn en vreugde (dom), ontkent dat het dier heeft geleden (naïef), dat het hem niets uitmaakt dat het dier heeft geleden (onverschillig) of dat hij vindt dat je dieren mag laten lijden voor je bevrediging van zintuigen (kwaadaardig). De consument van vlees en vis uit de intensieve veehouderij laat meestal een combinatie zien: 'ik vind vlees gewoon lekker, het valt wel mee in de veehouderij, vissen kennen geen pijn en dieren zijn er voor ons, ook al lijden ze'. Dieren vallen buiten onze morele gemeenschap. Dieren zijn er om van te genieten.

Het gebruik van dieren voor menselijke doeleinden mag je echter niet aan de grilligheid van mensen overlaten. We moeten juist de grilligheid uit ons moreel handelen halen. Mensen hebben de verantwoordelijkheid om voor het welzijn van dieren te zorgen. Dieren hebben het recht om vrij te zijn van door de mens opgelegde pijn, stress en angst.

We wassen nog steeds na het eten onze handen en spoelen de smaak weg met water, bier en wijn. De vleesetende mens weet misschien wel heel goed dat hij immoreel handelt, maar sluit zijn ogen voor dierenleed, hij noemt zich grillig in zijn keuzes en koestert de idealen die hij voor de eigen soort heeft. We meten dus met twee morele maten.

Morele gemeenschap
De morele gemeenschap is er op dit moment een van en voor mensen. Dieren hebben gewoon pech. Die menselijke muur van de morele gemeenschap moet vallen. Dieren (laten) kwellen in de intensieve veehouderij of elders is geen keuze die we privé en collectief mogen maken.

De morele gemeenschap geldt ook voor dieren. Zij hebben het recht om zonder door de mens opgelegde pijn, stress en angst te leven. Net zoals jij en ik. Laten we stoppen met de grilligheid in onze keuzes die dieren treffen in hun welzijn en hun leven. Ze zorgen voor onbeschrijfbaar dierenleed. Laten we ook morele keuzes maken in ons gedrag ten opzichte van dieren.

Bernd Timmerman is historicus en socioloog, gespecialiseerd in de mens-dier relatie voormalig directielid van de Dierenbescherming.

 
De politieagent die dagelijkse achter zijn computer naar kinderporno zoekt om daders te pakken, eet 's avonds een jong dier uit de intensive veehouderij. Een dier dat meestal niet ouder dan zes maanden is. De onderzoeker naar medicijnen tegen kanker, aait 's avonds zijn kat en doet overdag pijnlijke proeven op dieren
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden