Column Eva Hoeke

Wie durft de Zwarte Piet-vraag te stellen in het Dorp? Eva?

Beeld Valentina Vos

In de week dat een bijeenkomst van de actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) in Den Haag ruw werd verstoord door een groep randdebielen – een groep mannen sloeg ruiten in, vernielde auto’s en stak vuurwerk af, het woord ‘randdebiel’ is hier op zijn plek – stond ik met frisse tegenzin op het schoolplein van de Dochter (4) op haar juf te wachten, aan wie ik toch maar eens ging vragen wat het standpunt van onze school eigenlijk was, dit jaar, qua Zwarte Piet.

Het Dorp waar ik woon ligt op 20 minuten afstand van Amsterdam, op mooie dagen kan je het fietsen, maar meteen buiten de stadsgrenzen begint een ander Nederland, het echte Nederland, waar andere regels gelden dan in de hoofdstad. Soms beter, soms slechter, maar vooroplopen in de vaart der volkeren doen ze meestal niet – en ik kan het weten, want ik kom er vandaan. Precies om die reden had ik me nooit gestoord aan Zwarte Piet, totdat ik wíjzer werd – als de antizwartepietactivisten je niet al aan het denken zetten doen de pro-pieten dat wel – en nu ik na twintig jaar stad was teruggekeerd naar mijn geboortegrond en zag dat de Zwarte Pieten er nog altijd in winkeletalages hangen, voelde ik dat het tijd was om een standpunt in te nemen.

Aarzelend, dat wel. Tijdens een bijeenkomst met Kick Out Zwarte Piet-frontman Jerry Afriyie in een lokaal buurthuis had ik gezien hoe de oppositie zich had geroerd, en ik wist meteen weer hoe je een debat met iemand die niet kan discussiëren toch nog glansrijk kan verliezen. Bovendien waren we nieuw in het Dorp, en zo veel vrienden hadden we tot nu toe niet gemaakt – ik kon net zo goed meteen een sticker op mijn voorhoofd plakken met stomme rotyup. En zouden mijn kinderen er geen last van hebben, als ik die moeilijke moeder op het schoolplein zou zijn?

Maar ja, voor hen doe ik het juist. Het schip ís namelijk al gekeerd, de nederlaag onvermijdelijk, wanhopige acties zoals die in Den Haag nog slechts de laatste stuiptrekkingen van mensen die voor een overgangsregeling pleiten omdat ze maar niet kunnen wennen aan de veranderende wereld en zich daarom verschuilen achter hun kinderen, kinderen die zelf nergens last van hebben omdat diversiteit in hun wereld volkomen vanzelfsprekend zal zijn.

Aldus stond ik te prakkiseren op het schoolplein toen de juf ineens voor mijn neus stond.

‘Wat doen jullie dit jaar eigenlijk met Zwarte Piet?’ vroeg ik.

Nog nooit was ik zo stoer.

Daarna volgde het bekende verhaal. Ze hadden het er uitgebreid over gehad, het was helemaal tot in de medezeggenschapsraad gekomen, de emoties waren hoog opgelopen, het voornaamste argument was herkenning geweest, als ze niet volledig zwart waren geschminkt wat had je er dan nog aan, dan kon Sint zijn baard ook wel meteen aftrekken, o hallo jij bent Jantjes papa. Maar uiteindelijk was er dan toch een compromis bereikt: bij de aankomst van Sinterklaas op het schoolplein zouden twee roetveegpieten meedansen en springen, ze mochten alleen níét met Sint mee naar binnen, het schoolgebouw in. De woorden ‘harde kern’ vielen. Wat bleef hangen was de afhankelijkheid van vrijwilligers. Niet genoeg geld hebben om je te ontdoen van een racistisch karikatuur omdat je diezelfde mensen ook nodig hebt voor luizenpluizen en sport- en speldagen, het leek me een hels dilemma op het toch al volle bord van de docent. Het was mijn inschatting dat de juf het zelf ook anders zou willen zien, maar misschien doe ik haar geen plezier met deze analyse.

Die zondag kwamen Sinterklaas en de zwarter dan zwart Pieten aan in het Dorp. Uit de speakers knalde Atje voor de sfeer en sommigen hielden niet hun hand op voor een paar ­pepernoten, maar hun hele rugzak. Grappig, blijken tradities ineens wél te kunnen veranderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden