Opinie

Wie de migratiestromen beheerst, heeft de macht

Tegenover de G7 van oude rijke landen staat de M7 van landen die via migratie hun macht vergroten.

Mark Leonard en directeur van European Council on Foreign Relations. Vertaling: Menno Grootveld
Chinese ingenieur met Mozambikaanse bouwvakkers, 2015. Beeld Photothek via Getty Images
Chinese ingenieur met Mozambikaanse bouwvakkers, 2015.Beeld Photothek via Getty Images

We zijn het tijdperk van de migratie binnengetreden. Hoewel er veel is geschreven over de manier waarop dit de nationale politiek verandert, is er weinig aandacht geweest voor de geopolitieke gevolgen. Maar het massale verkeer van mensen leidt nu al tot drie soorten migratie-supermachten: de nieuwe kolonisten, de 'integratoren' en de intermediairs.

De nieuwe kolonisten roepen het beeld op van de Europese kolonisten die zich in de 18de en 19de eeuw over de wereld verspreidden, waarmee zij niet alleen zichzelf maar ook hun geboortelanden een plezier deden. Op dezelfde manier helpen de meest mobiele bevolkingsgroepen van de 21ste eeuw hun geboortelanden bij het verkrijgen van toegang tot markten, technologie en een politieke stem in de wereld.

Meer Chinezen buiten China

De Amerikaanse journalist Howard W. French beschrijft hoe Afrika 'China's tweede continent' is geworden, nu ruim een miljoen nieuwe Chinese kolonisten het beneden de Sahara gelegen deel van Afrika herscheppen. En nu er meer Chinese burgers buiten het Chinese vasteland leven dan er Fransen in Frankrijk wonen, speelt zich op vrijwel ieder continent eenzelfde verhaal af. Als deze migranten naar China terugkeren, worden hun capaciteiten op deskundige wijze 'geoogst'. In China bekendstaand als de 'zeeschildpadden' domineren zij de technologiesector van hun land.

Ook India heeft een grote diaspora van naar schatting twintig miljoen burgers, die supersuccesvol en hyper-verbonden zijn. In India geboren ondernemers zijn verantwoordelijk voor het oprichten van een op de tien bedrijven in Silicon Valley. De topman van Microsoft is van Indiase afkomst, evenals de uitvinder van de Intel Pentium-processor, de voormalige Chief Technology Officer van Motorola, en de CEO van Google. Wat heeft India hieraan? Om te beginnen ontvangt India jaarlijks ruim 70 miljard aan geld dat migranten naar hun geboorteland sturen, bijna 4 procent van het Indiase bbp, méér dan wat het land aan onderwijs uitgeeft.

Satya Nadella, CEO van Microsoft. Beeld epa
Satya Nadella, CEO van Microsoft.Beeld epa

Migrantensupermacht

Nu zoveel mensen op drift zijn, is het zelfs mogelijk een migrantensupermacht te worden zonder dat je als staat bent erkend. De naar schatting 35 miljoen Koerden zijn een van de politiek meest actieve migrantenpopulaties in Europa aan het worden. Het is waarschijnlijk geen toeval dat de regeringen van Zweden en Duitsland, met hun grote Koerdische minderheden, militaire steun verlenen aan de Koerdische pesjmerga, in hun strijd tegen Islamitische Staat (IS) .

De tweede soort supermacht is de 'integrator'. Er kunnen hele bibliotheken worden gevuld met boeken over de manier waarop de VS hebben geprofiteerd van hun vermogen mensen van over de hele wereld te veranderen in Amerikaanse staatsburgers. Op dezelfde manier hebben Angola en Brazilië de braindrain weten te keren, zodat ze nu kunnen profiteren van een grote stroom immigranten vanuit de voormalige kolonisator Portugal. Maar de twee het meest in het oog springende integratie-experimenten van vandaag zijn Israël en IS.

De immigratie vanuit de diaspora is essentieel voor Israël. De Israëlische regering stelt consultants ter beschikking, evenals gratis vluchten, taallessen en praktische ondersteuning. De Israëlische bevolking is sinds de oprichting van de staat in 1948 vernegenvoudigd.

Immigratie is het antwoord

In Start-up Nation stelt co-auteur Dan Senor een fundamentele vraag. 'Hoe kan het', 'vraagt hij zich af, 'dat Israël - een land van 7,1 miljoen mensen, dat slechts zestig jaar oud is, omringd wordt door vijanden, sinds zijn oprichting in een voortdurende staat van oorlog verkeert en geen natuurlijke hulpbronnen heeft - méér start-ups voortbrengt dan grote, vreedzame en stabiele landen als Japan, China, India, Korea, en Canada?' Het antwoord luidt: dankzij immigratie.

De snelle opkomst van IS is deels te danken aan de lessen van Israël. Islamitische Staat mag dan door niemand worden erkend, hij wordt gebouwd op de grondslag van immigratie. Volgens schattingen zijn ruwweg dertigduizend mensen uit 86 landen naar door IS gecontroleerd grondgebied in Syrië en Irak afgereisd.

Intermediairs

De derde soort immigratie-supermachten bestaat uit de intermediairs, die hun geografische positie gebruiken om concessies te verkrijgen van buurlanden die bang zijn voor migratie. Het bekendste voorbeeld is Turkije; ooit gedwongen tot smeekbedes om in aanmerking te komen voor het EU-lidmaatschap, dicteert het land nu de voorwaarden voor zijn betrekkingen met Brussel. Uit een uitgelekte transcriptie van een recente top met Europese leiders blijkt hoe president Erdogan heeft gedreigd vluchtelingen op de bus te zetten naar Griekenland en Turkije als niet aan zijn eisen tegemoet zou worden gekomen.

Niger is een andere intermediair. Als een belangrijk knooppunt, dat door 90 procent van alle West-Afrikaanse migranten op weg naar Italië wordt gepasseerd, is Niger erin geslaagd 600 miljoen euro van het jongste hulpbudget van de EU naar zich toe te trekken. Daarbij volgde het land het voorbeeld van de Libische leider Muammar al-Kadhafi, die had gewaarschuwd dat Europa 'zwart zou gaan zien' als het continent hem niet zou betalen om migranten tegen te houden die de Middellandse Zee wilden oversteken.

De G7 en de M7

Zoals de gevestigde machten, die het eerst hebben geprofiteerd van de mondialisering van de handel, bekendstaand als de G7, kunnen de landen, regio's en organisaties die van de migratie profiteren - China, India, Koerdistan, Israël, IS, Turkije en Niger - de M7 worden genoemd. Naarmate de controle over bevolkingsstromen een machtsmiddel wordt, zullen staten die het voorbeeld van de M7 volgen de kans krijgen hun geopolitieke invloed te versterken.

Voor het Westen zal de grootste uitdaging zijn de binnenlandse druk om de grenzen gesloten te houden te verzoenen met de geopolitieke voordelen van het omarmen van de migratie. Maar op dit moment lijkt het erop dat de G7 - waarvoor een op zichzelf makkelijk te verwerken instroom van vluchtelingen op de een of andere manier een 'crisis' is geworden - zal blijven bijdragen aan de opkomst van de M7.

Mark Leonard is directeur van de denktank European Council on Foreign Relations.
Vertaling: Menno Grootveld
© Project Syndicate

Mark Leonard is directeur van de denktank European Council on Foreign Relations. Beeld
Mark Leonard is directeur van de denktank European Council on Foreign Relations.Beeld

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden