VerslaggeverscolumnMargriet Oostveen in Bunschoten

Wie de huis-aan-huiskrant niet wil redden begrijpt niets van nieuws op microniveau

Het virus is goed voor het vertrouwen in grote kranten, die krijgen er nu abonnees bij. Maar het is dodelijk voor de huis-aan-huis-pers, omdat die grotendeels wordt betaald uit advertentie-inkomsten.

Kijk maar naar de Bunschoter, het familiebedrijf in Bunschoten-Spakenburg. De krant van de mooie masthead, met die ouderwetse krul. Op Goede Vrijdag ben ik terug, aan de grote vergadertafel tegenover hoofdredacteur Abraham Muijs. Uitgever David Hartog is deze keer ook aangeschoven.

‘Het is net die film Doomed, zegt Abraham wat verbluft.

David: ‘Onze omzet is in een paar weken gehalveerd. Het lijkt wel oorlog. Maar we leven in een dorp, dus we helpen elkaar.’

De Bunschoter was vanaf het begin vergroeid met het dorp: in 1928 opgericht door dorpsonderwijzer ‘Frik’ Hartog, zoon Bort volgde hem op en opende er de drukkerij bij. Daarna namen diens zonen het over: David en Ivan. Bort trouwde met de zus van Abraham Muijs, ook uit het dorp, die nog op David heeft gepast En nu is Abraham al twaalf jaar de hoofdredacteur. Hij heeft drie vaste redacteuren, waarvan er twee al tweeëntwintig jaar in dienst zijn.

De krant in coronaeditie.Beeld Margriet Oostveen

Drie jaar geleden was ik hier ook, toen omdat de uitgever van de Volkskrant net 143 eigen huis-aan-huisbladen had weggesaneerd. Daarna waren er nog maar zo’n veertig onafhankelijke kleine kranten zoals de Bunschoter over. Samen goed voor een oplage van twee miljoen.

Deze laatste kleine kranten worden inmiddels letterlijk als vuilnis behandeld. Er is namelijk een nieuws soort brievenbussticker ontworpen om ‘het papierafval’ te verminderen: de ja/ja sticker. Het idee is dat je die voortaan verplicht op je bus plakt als je reclamefolders in je bus wil én huis-aan-huiskranten.

Corona lijkt na dit alles de doodklap te worden. Wie zijn schouders daarbij ophaalt, begrijpt niets van nieuwsvoorziening op microniveau. Huis-aan-huiskranten bieden onmisbare informatie voor wie geen internet aankan, zoals gemeentemededelingen en overlijdensadvertenties. Ze zijn onmisbaar voor wie eerst alle advertenties met aanbiedingen moet vergelijken, om te kunnen eten van een krap budget. En onmisbaar voor mensen die door bijvoorbeeld ouderdom of een gebrek aan opleiding begrijpelijke taal over dingen dichtbij nodig hebben. En dat dreigt nu allemaal te verdwijnen, net nu het nodig is: ‘De coronadoden in Brabant, die zijn hier te ver weg’, zegt Abraham.

De Bunschoter verscheen tot deze maand drie keer per week: op maandag een sporteditie voor abonnees, op woensdag een gratis editie voor het hele dorp bomvol reclame en advertorials, en op vrijdag weer een tabloideditie voor de abonnees, met veel dorpsnieuws en columns. De totale oplage was 16.500 exemplaren.

Hoofdredacteur Abraham Muijs (l) en uitgever David Hartog.Beeld Margriet Oostveen

Met de lockdown stortten de advertentie-inkomsten in. De maandageditie is als eerste gesneuveld. Om drukkosten te sparen wordt de Bunschoter nu niet meer buitenshuis gedrukt maar in de eigen drukkerij, waar ze normaal veel luxe advertentiecatalogi drukken. Nu die orders verdwijnen is er ruimte voor de eigen krant, op te luxe papier eigenlijk, maar zo besparen ze toch 15 duizend euro drukkosten per maand, en de abonnees vinden het prachtig.

Zo houden ze de moed er samen in. David en Abraham zijn de krant zelf gaan bezorgen. David heeft sindsdien een ‘bezorgmanager’ aangesteld, die zorgt dat de bezorgers snoep krijgen, ‘als extra blijk van waardering’.

Onder de Bunschoter staat inmiddels ‘Speciale uitgave als gevolg van het coronavirus’. De krant wordt nu recht van de pers in kistjes verdeeld over de in totaal vijfentwintig man personeel van krant en drukkerij, van receptioniste tot afdeling verkoop, en door iedereen handmatig gevouwen. Zolang het kan.

Ze gingen zelfs samenwerken met hun grootste concurrent, de Lokale Omroep Spakenburg LOS (‘daar krijgen ze wél subsidie’). Hun eigen kabelkrant Bunschoter TV zendt nu drie keer per week het gezamenlijk corona-nieuwsbulletin Bunschoten actueel uit.

Abraham: ‘De Bunschoter en de LOS, dat zijn toch twee verschillende clans.’

David: ‘Maar dat kun je in deze tijd dus niet meer voorop stellen.’

Het voltallig personeel vouwt de krant nu zelf, handmatig.Beeld Margriet Oostveen

Minister Slob zegde 11 miljoen euro voor een steunfonds toe. De Bunschoter zou hooguit recht hebben op tienduizend euro, veel te weinig om het te redden. Leuk dat Slob het probleem erkent, zegt David, ‘maar de Googles en de Facebooken, díe zouden eens moeten betalen.’

Fatsoenlijk blijf je onder alle omstandigheden. En winst maken was nooit het oogmerk van deze krant – dat deed de drukkerij. ‘Wij willen als krant een hoeksteen van de maatschappij blijven’, zegt David, zonder een spoor van modieuze ironie.

Hij wil wel toegeven dat het angstzweet hem even uitbrak. Toen heeft hij zijn vader Bort gebeld. ‘Roer recht houden’, zei Bort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden