CommentaarRaoul du Pre

Wetsvoorstel Grapperhaus over seks zonder instemming laat nog veel open

Beeld ANP

De verruiming van de definitie van seks zonder toestemming roept nog veel juridische vragen op.

Er is niets mis met de intenties van het concept-wetsvoorstel waarmee minister Grapperhaus seks zonder instemming nadrukkelijker strafbaar wil maken. Het komt voort uit de frustrerende ervaring van slachtoffers, agenten en officieren van justitie dat ze bij aangiften vaak met lege handen staan bij gebrek aan bewijs: toon maar eens aan dat het slachtoffer echt niet instemde.

De bewindsman verlaagt daarom de strafwaardigheid: als iemand ‘behoorde te weten’ dat de ander geen seks wilde maar daar niet naar handelde, wordt ook dat voortaan aangemerkt als verkrachting. Bijvoorbeeld als het slachtoffer verstijft of bevriest en de dader daarom laat begaan. Wie ‘door feiten en omstandigheden’ had moeten weten dat seks niet gewenst was, is straks schuldig aan verkrachting, al zal de straf in zo’n geval lager zijn dan wanneer aantoonbaar sprake was van dwang.

Dit kan gaan helpen. Een vergelijkbare wetswijziging in Zweden heeft het aantal veroordelingen verhoogd. Toch waarschuwen advocaten en rechters dat het nog erg ingewikkeld kan worden. Dat blijkt al uit de wording van het wetsvoorstel. Grapperhaus werkt er al enkele jaren aan, maar nog steeds liggen wezenlijke vragen open. Waar ligt de grens bij seksueel strafbaar handelen? Hoever reikt de plicht om te informeren of iemand echt wil? Hoe controleer je dat afdoende en wel zo dat het later aantoonbaar is, als je sekspartner zich na afloop bedenkt? In hoeverre wegen de omstandigheden mee? Geldt de controleplicht voor mensen van alle leeftijden in dezelfde mate?

Dat zijn wezenlijke kwesties, die niet zomaar bij de rechter kunnen worden neergelegd in de hoop op duidelijke jurisprudentie. Dan zou het wel eens tot teleurstellingen kunnen gaan leiden. Alleen de verlaging van de drempel verandert immers niets aan het feit dat vrijwel alle zaken in deze categorie zich afspelen zonder getuigen, met slechts twee betrokkenen die elkaar meestal tegenspreken. Het verschil met de huidige situatie is dat zo’n zaak straks eerder de rechtszaal zal halen, maar dat is pas het halve werk. Of deze wet echt effect krijgt, hangt dan ook in hoge mate af van de concrete invulling die kabinet en Kamer er in de komende debatten aan zullen geven.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden