Opinie Brieven

Wetenschap of goeroe, wat heeft u liever?

Dit zijn de lezersbrieven van deze week.

Beeld Bas van der Schot

Brief van de dag

Rosanne Hertzberger beweert in een stuk ter promotie van haar nieuwe boek dat de wetenschap terug in haar hok moet. Zij stelt dat het vertrouwen in de wetenschap hoog is en dat ‘de wetenschappelijke methode het krachtigste gereedschap is dat we hebben om tot kennis te komen’ (Boeken, 11 mei). Daar valt weinig tegenin te brengen.

Maar het is niet al goud dat er blinkt. Want, tot grote ontsteltenis van Hertzberger, is de wetenschappelijke methode niet volmaakt. Het is en blijft mensenwerk en als er een loopje wordt genomen met de wetenschappelijke methode dan zijn de resultaten, conclusies, en interpretatie van onderzoek vaak onbetrouwbaar.

So far so good, geen speld tussen te krijgen. Maar dan gaat het mis. Hertzberger maakt een postmoderne bokkensprong van jewelste en concludeert dat we voortaan maar niet meer op de wetenschappelijke methode moeten vertrouwen. Hij is feilbaar en dus afgedaan. ‘Jan met de pet’ kan beter andere bronnen van kennis aanboren. Zo zou het geen gek idee zijn om het onderbuikgevoel als leidraad te nemen bij het maken van beslissingen, of ‘als vanouds weer een goeroe kunnen gaan volgen. Denk aan een influencer, een beroemdheid, een ondernemer of een moderne heilige.’

Maar neem de vaccinatie-kwestie. Vraag jezelf eens af wat er zou gebeuren als we de wetenschap terug in zijn hok zouden sturen en in plaats daarvan een anti-vaxxer/influencer/beroemdheid zoals Jenny McCarthy van stal zouden halen. Is dat nu wel zo’n goed idee? Hertzberger lijkt hier in ieder geval geen probleem in te zien, maar volgens ons is dit een zorgelijke ontwikkeling.

Relativisme ligt op de loer als de wetenschap - ons meest betrouwbare bron van kennis - gelijkgesteld wordt aan goeroe en onderbuik. Natuurlijk moeten mensen niet blind vertrouwen op de wetenschap. Een beter uitgangspunt zou volgens ons zijn om ‘Jan met de pet’ het gereedschap van de wetenschap aan te reiken in plaats van hem naar een goeroe te sturen.

Mario de Jonge, Steven Raaijmakers, Utrecht

Beeld Bas van der Schot

Denk niet alleen aan jezelf

In het debat rond het leenstelsel mis ik een invalshoek. Zowel voorstanders van het leenstelsel ‘Moet de bakker betalen voor de studie van de advocaat?’ als de tegenstanders ‘Stress, oneerlijkheid en de hypotheek dan?’ redeneren vanuit het individu. Uit het oog wordt verloren dat investeren in hoogopgeleiden een hele samenleving dient.

De bakker betaalt namelijk voor een land waarin de mensen die de hoogste functies bekleden, goed opgeleid worden, zodat zij met verstand van zaken en zonder druk van een zware studieschuld beslissingen kunnen nemen. Als je de bovenlaag van een samenleving opzadelt met een grote studieschuld, zal zij sneller in de verleiding komen om beslissingen te nemen die goed zijn voor de eigen portemonnee in plaats van voor de groep.

Ook zullen hoogopgeleiden gedwongen zijn te kiezen voor goedbetaalde banen, en zeker niet die in het onderwijs, kwaliteitsjournalistiek of plaatselijke politiek. In Nederland is het leenstelsel nu nog ‘sociaal’, maar er is geen enkele garantie dat het sociale er niet ineens vanaf kan zijn. Ik moet er niet aan denken: journalisten, medewerkers bij de belastingdienst, docenten met 60.000 euro schuld of meer. Gratis studeren beschermt een veilige en eerlijke samenleving. Daar mag die bakker best belasting voor betalen. En de advocaat ook.

Josette Götz-de Groot, Bodegraven, docent Nederlands

Was ik maar met Thierry getrouwd

Fijn te lezen dat er iemand in Nederland is die mijn ervaringen zo mooi verwoordt. Jarenlang heb ik een baan op niveau gecombineerd met de zorg voor drie kinderen. En inderdaad dat was erg zwaar. Het was dan ook fijn geweest als de vader van deze kinderen niet zijn individuele doelen had nagejaagd maar de verantwoordelijkheid voor de kinderen mede op zich had genomen. Maar helaas, individualisme....

Was ik maar met zo een man als jij getrouwd geweest. Gelukkig zijn mijn kinderen nu volwassen en mag ik nog tot mijn 67ste door met werken, een periode waarin ik niet voornamelijk moeder ben. Als vrouw heb ik meerdere rollen in het leven. Het moederschap is prachtig, maar slechts een periode in je leven van voorbijgaande aard.

Anna Hermans, Rosmalen

Prettig overlijden

Als het aan Bernard Leenstra ligt, leren alle jongeren van 13 jaar reanimeren (Ten eerste, 24 mei). En terwijl ik ook de AED’s om mij heen zie oprukken wordt mijn angst voor doodgaan juist groter omdat mij met al die ‘hulpverleners’ de mogelijkheid op een prettig overlijden aan een hartstilstand steeds meer wordt ontnomen.

Ik gun mijzelf van harte dat ik met een beetje geluk daaraan mag overlijden! Zal ik daarom een bericht op mijn borstkas laten tatoeëren: ‘Doe mijn blouse maar gauw weer dicht en je AED-kit ook want alsjeblieft blijf van me af en gun mij deze kans op een plotselinge dood’?

Martina Bezemer,  Amsterdam

Beetje bijspijkeren

In de Eerste Kamer is de Klimaatwet besproken. (Ten eerste, 22 mei). Namens het CDA voerde Joop Atsma het woord. Hij wees op de gesteenten in Zuid-Limburg, die in een geheel ander klimaat gevormd zijn. Is er in de hele CDA-fractie nou niemand, die Atsma uitlegt, dat wat nu Zuid-Limburg is in het verre geologische verleden op een heel andere plaats ten opzichte van de evenaar lag in een andere klimaatzone of zelfs in een gebied dat door de zee bedekt was?

Door verschuiving van de platen met daarop de continenten kwam Zuid-Limburg op de huidige plaats te liggen. Joop Atsma had wel kunnen wijzen op de afwisseling van ijstijden en warme tijden tijdens het recente Kwartair. Vanzelfsprekend hebben de klimatologen nauwkeurig nagegaan of de huidige opwarming daarmee samenhangt. Neen dus. De mens heeft de extreme opwarming gedurende de laatste eeuw veroorzaakt.

Joop, leen eens een modern aardrijkskundeboek van een kleinkind.

John Jorna, Odijk, oud docent aardrijkskunde

Wat gebeurt daar?

Overal lees je dat het Europees Parlement niet leeft bij de bevolking. In krant en op tv wordt veel bericht over wat er gebeurt in de Tweede Kamer, maar aanzienlijk minder over het EP. Besteed daar veel meer aandacht aan, niet alleen in de verkiezingstijd. Ook een Europese tv-nieuwszender zou een bijdrage kunnen zijn.

Frits Feldbrugge, Apeldoorn

Mijn homohuwelijk

In tegenstelling tot wat de heer J. Goossensen in zijn brief van 23 mei beweert is er geen inzegening mogelijk in de Protestantse Kerk Nederland (PKN) voor homoparen. Dit is alleen voorbehouden aan een huwelijk van man en vrouw.

Wel kunnen homoparen een zegening over hun huwelijk krijgen. Maar er wordt van oudsher meer gezegend, van wapens, huizen tot dieren.

Op de laatste synodevergadering lag er een voorstel om dit onderscheid op te heffen. Ondanks een warm pleidooi vanuit het homopastoraat en verschillende plaatselijke gemeentes heeft de synode toch gekozen om de orthodoxe stroming te vriend te houden en dit onderscheid te laten staan.

Ik heb de zegen over mijn homohuwelijk gekregen in 2002 in de PKN-gemeente Bijlmermeer. De kerkenraad stuurde een brief naar de synode dat zij het een ‘inzegening’ noemde, al kan dat niet. Zolang speelt het al.

Corrie Rikkers, Amsterdam

Nix aan de handa

In de nasleep van de affaire Harbers wordt een migratieonderzoeker geciteerd: ‘Als je de criminaliteitscijfers vergelijkt met autochtone jonge mannen in dezelfde sociaal-economische positie, dan zie je dat asielzoekers over het algemeen niet vaker betrokken zijn bij misdaad’ (Ten eerste, 22 mei). De onder criminologen gebruikelijke wijze van weg redeneren: nix aan de handa (Gerard Reve).

Methodologisch zal er van alles zijn aan te merken op de onderzoeken. Want wie is bijvoorbeeld autochtoon? Ik beperk mij tot één kanttekening. Aan de relatieve criminaliteitscijfers heb je als gewone burger niets.

Wat schiet je er mee op te weten dat het percentage criminele asielzoekers vergelijkbaar is met die van autochtone, gelet op geslacht, leeftijd en sociaal-economische positie? Ga dat maar de inwoners van Ter Apel met hun AZC vertellen. Die mensen hebben concreet te maken met absolute aantallen, niet met relatieve.

R.K.Henstra, Leeuwarden

Eindelijk rampgebied?

Opnieuw relatief zware aardbeving in Groningen van 3,4 op de schaal van Richter. Deskundigen spreken van een ‘ramp-in-slow-motion’. In deze krant heet het dat machteloosheid de boventoon voert. Is er geen weg om deze machteloosheid te doorbreken?

Wordt het geen tijd om het Groningse aardbevingsgebied echt tot rampgebied te verklaren? Even de Rampenwet erop nageslagen: Een ramp of een zwaar ongeval is een gebeurtenis waarbij ten eerste een ernstige verstoring van de openbare veiligheid is ontstaan waarbij het leven en de gezondheid van vele personen, het milieu of grote materiële belangen in ernstige mate worden bedreigd of zijn geschaad.

Ten tweede waar een gecoördineerde inzet van diensten en organisaties van verschillende disciplines is vereist om de dreiging weg te nemen of de schadelijke gevolgen te beperken. Dat is precies wat nodig is voor de mensen hier.Welke bestuurder heeft het lef het Gronings aardbevingsgebied tot rampgebied te verklaren? Hoezo, machteloosheid?

Herman de Mönnink, Groningen

Tankschaamte

Shell betaalt geen belasting over de winst. Shell zegt veel te doen voor de bewoners van Groningen, maar de praktijk is weerbarstiger. Shell zegt veel, maar doet weinig.

Ik begrijp niet dat wij inwoners van Nederland, die de mond vol hebben over het misplaatste gedrag van Shell nog zonder schuldgevoel naar hun pompen gaan om te tanken.

Als wij met z’n allen de benzinepompen van Shell voorbijrijden, zal het de bestuurders van motorrijtuigen toch wel tot nadenken toezetten en zal de overheid snel tot handelen overgaan (de Groningers daadwerkelijk compenseren). Als je bij Shell gaat tanken heb je last van de tankschaamte, lijkt mij.

Bert Boogaard, Barendrecht

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden