Wetend dat hij onmisbaar is, speelt Pechtold zijn machtspositie uit

De formatie loopt uit op een grimmig potje politiek touwtrekken: Pechtold weet dat Rutte niet zonder hem kan.

Alexander Pechtold (D66) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) na afloop van een gesprek met informateur SchippersBeeld anp

Slechts enkele uren hadden D66-leider Pechtold en ChristenUnie-voorman Segers dinsdag nodig om tot de conclusie te komen dat het niks wordt met de samenwerking. In navolging van Groenlinks-leider Klaver hield Segers zich groot, maar toch liet hij in zijn commentaar doorschemeren dat hij zich niet welkom voelde: 'Het ging om het taxeren van de politieke wil. Die was onvoldoende.'

Daarmee benut Pechtold de macht die hij heeft: hij weet dat hij voor vrijwel elke denkbare coalitie onmisbaar is. Of het nu centrum-rechts wordt of centrum-links: de 19 zetels van D66 zijn het cement. Zonder hulp van Pechtold is het voor VVD-leider Rutte lastig om premier te blijven.

Pechtold toonde zich zeer teleurgesteld toen VVD en CDA vorige week afscheid namen van GroenLinks. De voormannen Rutte en Buma hadden al steeds een voorkeur voor samenwerking met de ChristenUnie. Nu laat Pechtold op niet mis te verstane wijze weten dat zij hem niet zijn wil kunnen opleggen: hij wil niet de enige progressieve partij zijn in de coalitie, de vierde onderhandelingspartner aan tafel zal een partij moeten zijn waar Rutte, Buma en Pechtold alledrie mee kunnen leven.

Zo loopt deze formatie uit op een grimmig potje touwtrekken tussen Rutte en Buma enerzijds en Pechtold aan de andere kant. Een nieuwe informateur zal nu waarschijnlijk alle opties opnieuw willen onderzoeken. Was de breuk met GroenLinks echt zo definitief als Rutte en Buma vorige week suggereerden? Of komt Klaver toch terug aan tafel, nu het belangrijkste alternatief is afgevallen?

Anders stijgt onvermijdelijk de druk op de twee andere linkse kandidaten om hun verantwoordelijkheid te nemen. Hoe lang kan SP-leider Roemer volhouden dat hij samenwerking met de VVD niet eens wil verkennen, nu hij uit onderzoek weet dat de meerderheid van zijn kiezers dat geen enkel probleem vindt?

En hoe lang houdt PvdA-leider Asscher voet bij stuk dat hij niet aan de beurt is? De eerste PvdA'ers hebben zich inmiddels gemeld die regeren toch een beter idee vinden, dan vier jaar oppositie voeren. Twee maanden geleden was het nog een zeer onwaarschijnlijke optie, maar inmiddels kan niets meer worden uitgesloten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden