Wet van de fietsjungle

IN Utrecht

Samen opkomen voor je eigen belang

Een jongetje van zes met de naam Jules verongelukte begin deze maand in Utrecht. Hij kwam met zijn fietsje onder een stadsbus, op het Smakkelaarsveld, een van de drukste punten van de stad, waar het centrum voor jaren een bouwput is: renovatie van het centraal station, het vernieuwde muziekcentrum Vredenburg, een parkeergarage.

Iedereen sprak erover. Wie was hier schuldig? De aannemers, met hun steeds weer nieuwe, onmogelijke omleidingen? De buschauffeur? Nee, meent het openbaar ministerie, dat het ongeluk onderzocht. Jules had niet op tijd kunnen remmen voor een stoplicht, dat sneller op rood sprong dan verwacht: één moment te lang was hij onhandig met zijn trappers. Was hij een beetje zenuwachtig door alle drukte om hem heen? Door alle grote, assertieve fietsers, die niet graag remmen voor onhandige kinderen? Zijn oppas probeerde hem nog te grijpen: mis.

Maar de bus reed niet te hard. En het verkeerslicht stond weliswaar kort op groen maar niet té kort: het voldeed volgens het OM aan de 'wettelijke richtlijn'. Alles functioneerde kortom naar behoren in de fietsjungle. Het ongeluk liet alleen wél zien dat kleine kinderen zich er maar beter niet meer kunnen wagen. Of zoals Lot van Hooijdonk, namens GroenLinks wethouder verkeer en mobiliteit in Utrecht het maandagavond zei, verwijzend naar de dood van Jules: 'Op sommige plekken is fietsen meer iets voor gevorderden geworden.'

Inspraakavond, veiliger en beter, graag.

Dat was bij de inleiding van het 'Stadsgesprek Utrecht Fietst!' Moderne bestuurders zijn zoals bekend dol op stadgesprekken, die burgers althans de suggestie van inspraak moeten geven. In Utrecht heeft het college van D66, GroenLinks, VVD en SP al een eerste, verkennende, achter de rug, over 'de ambities' van de stad. Nu was het tijd voor het echte werk in deze fietsstad, waar de gemoederen hoog op kunnen lopen over zaken als 'doorstroomroutes' en 'tweedelaags parkeren'. Dat de Fietsersbond juist deze middag aankondigde elk overleg met de gemeente te staken, en het stadsgesprek afzegde uit woede over wéér een afgesloten hoofdroute in het bouwgebied, geeft de situatie aardig weer.

Het aantal fietsers groeit in Utrecht nu met ongeveer 4 procent per jaar. Dat is 40 procent erbij als het de komende tien jaar zo doorgaat, en daar lijkt het op. Hoe krijg je die veilig door de stad? Bij het eerste stadsgesprek had de gemeente geleerd 'dat je ervoor moet zorgen dat bevlogen mensen niet in hun ideeën blijven hangen', want 'dan ga je heel veel frustratie organiseren', zei iemand van de organisatie. De infrastructuur leek in dit opzicht dik in orde. Ruim 200 deelnemers waren strikt naar thema verdeeld over tafels, met ieder een gespreksleider die dingen zei als 'Laat je even meenemen in dit idee', of 'Tineke, heel interessant, maar dat is misschien meer iets voor de nabrandermuur'. De nabrandermuur bleek een belangrijk instrument voor frustratieregulatie: die hing vol vellen waarop mensen ideeën kwijt konden waarnaar anderen niet hadden geluisterd. Na afloop werd er driftig op gekrabbeld.

Over 10 jaar 40 procent meer fietsers in de stad.

Ik zat een uur bij 'fietsroutes en fietspaden' en toen nog een uur bij 'fietsparkeren'. Het ging over 'bochten waar ouderen uitvliegen' en 'de vijandige houding' van een gemeente die het woord 'fietsinfarct' gebruikte. Over wild geparkeerde fietsen. Over het wegknippen van wild geparkeerde fietsen. Over fietsfiles voor stoplichten die te kort op groen staan en ondergrondse stallingen waar je met een kind op je fiets omvalt. Over 'de borstelgoot', die dat dan weer moet oplossen. Over witte vlakken, gevaarlijke putten, 'de fiets als pakezel'.

Heel soms ging het over een 'consequente keuze' voor een paar goede routes 'zonder compromissen', zoals wethouder Lot van Hooijdonk het na afloop noemde. 'Al is dat een beetje seksloos om te verkopen', voegde ze daar glimlachend aan toe. Ook inspraaktechnisch leek het niet echt handig. Aan de tafels kwam men hartstochtelijk op voor het eigen belang.

Frustratieregulatie.

Eén plan dat tot slot door een paar trotse meedenkers werd gepresenteerd, vatte de avond in dit licht uitmuntend samen: er moest een app komen die 'ervoor zorgt dat alle lichten op groen springen als jij eraan komt'.

En als twee personen elkaar kruisten? Dat kon de gemeente misschien oplossen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.