ColumnHeleen Mees

Westerlingen verzinnen telkens een excuus om China niet serieus te nemen

China was de grote winnaar in het begin deze maand gepubliceerde Pisa-onderzoek van de Oeso waarin 15-jarige scholieren uit 79 landen elke drie jaar worden getest op hun beheersing van wiskunde, lezen en natuurkunde. Dit jaar scoorden de scholieren uit vier Chinese provincies, te weten Beijing, Shanghai, Jiangsu en Zhejiang, het beste resultaat. De Chinese scholieren scoorden niet alleen het beste over het geheel genomen, ze scoorden ook het beste resultaat op alle drie de getoetste onderwerpen: lezen, wiskunde en natuurkunde. Nederlandse leerlingen kwamen niet verder dan de 26ste plaats op de Oeso-ranglijst – elf plaatsen lager dan drie jaar daarvoor. Met name op het punt van lezen was er sprake van een significante daling.

Technologiespecialist Randall van Poelvoorde aarzelde geen moment toen ik hem tijdens een expertmeeting over de arbeidsmarkt in 2030 georganiseerd door Baker McKenzie vroeg welk land de technologische race zou winnen – de VS of China. China, aldus Van Poelvoorde, want dat land telt nu al bijna tien keer zoveel afgestudeerden met een bèta-diploma als de Verenigde Staten. Die Chinese dominantie zal alleen maar toenemen, zowel in kwantitatieve als kwalitatieve zin. De reacties op het Pisa-rapport waren veelzeggend. Op Twitter vroegen mensen zich af of Chinezen wel in staat waren tot emotionele intelligentie. Alsof Chinezen een bepaald gen missen dat westerlingen wel hebben.

De prestaties van de Chinese scholieren zijn nog indrukwekkender als je je realiseert dat in 1981 maar liefst 88 procent van de Chinezen in diepe armoede leefde, dat wil zeggen van 1,80 dollar per dag gecorrigeerd voor lokale prijzen (cijfers van de Wereldbank). Niet alleen is China erin geslaagd de extreme armoede nagenoeg uit te roeien (het percentage Chinezen dat in diepe armoede leeft is gedaald tot onder de 1 procent), China heeft die ontzagwekkende prestatie geleverd en tegelijkertijd de kwaliteit van het onderwijs enorm verbeterd. Tijdens de Culturele Revolutie (1966 tot 1969) werden op last van Mao Zedong de scholen en universiteiten nog gesloten en intellectuelen vermoord.

Excuus 

De onderwijsredacteur van The Washington Post was er als de kippen bij om erop te wijzen dat het Pisa-onderzoek slechts vier Chinese provincies betrof – alleen de meest welvarende. Bovendien waren de kinderen van Chinese migranten van het platteland van deelname uitgesloten. Maar Beijing, Shanghai, Jiangsu en Zhejiang tellen alleen al 160 miljoen inwoners en er bestaat weinig twijfel over dat China de ambitie heeft om vooruitgang te brengen naar alle uithoeken van het land. Ruben Terlou liet in aflevering 2 van Chinese dromen zien hoe de Chinese regering leerkrachten naar de provincie stuurt om daar les te geven.

Westerlingen verzinnen telkens een excuus om China niet serieus te nemen. Toen China’s economie ruim tien jaar geleden met 12 procent per jaar groeide, wist iedereen zeker dat de Chinese groeicijfers niet te vertrouwen waren. Bovendien, een harde landing van de Chinese economie zou zeker volgen. Maar de enige economieën die op de rand van de afgrond belandden tijdens de financiële crisis in 2008 waren die op het westelijk halfrond. De groei in China is wel afgezwakt maar bedraagt nog steeds 6 procent per jaar. Bij dat groeipercentage verdubbelt de omvang van de economie iedere 12 jaar.

Toen in 2011 bij een botsing van twee hogesnelheidstreinen in China veertig doden vielen, werd daar in het Westen smadelijk om gelachen. ‘Zie je nou wel, die Chinezen kunnen er niks van’, was de bevrijdende gedachte. Inmiddels ligt in China bijna 30 duizend kilometer aan spoorrails voor hogesnelheidstreinen die meer dan twee miljard passagiers per jaar vervoeren en een topsnelheid van 450 kilometer per uur bereiken. De Acela Express die New York en Washington DC met elkaar verbindt haalt niet eens de helft van die snelheid en de hogesnelheidslijn die Amsterdam met Brussel, Parijs en Londen zou verbinden is er domweg nooit gekomen.

Emotionele intelligentie wordt pas relevant in een postindustriële samenleving. Aan de lopende band hoef je nou eenmaal geen empathie te tonen. Het is geen toeval dat de term pas in de jaren zestig werd gemunt, toen het aantal banen in de dienstensector in het Westen het aantal fabrieksbanen oversteeg. China bevindt zich nog maar in de fase van ontwikkeling waarin de VS zich rond 1935 bevond. De aanname dat Chinezen niet over emotionele intelligentie beschikken of die niet kunnen ontwikkelen, geeft blijk van onversneden racisme. 

Heleen Mees is econoom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden