ColumnFrank Kalshoven

Werkloosheid zullen we samen delen

De coronagolf mag dan zijn uitgerold – in elk geval voor het moment – , de werkloosheidsgolf begint pas net op stoom te komen. In de loop van dit jaar en volgend jaar verliezen nog eens honderdduizenden werkenden hun baan. Gaan we hen deze keer wel helpen met scholing?

De werkloosheidsgolf wordt dezer dagen tegengehouden door de steunpakketten van het kabinet, dat tientallen miljarden euro’s uittrekt om bedrijven te steunen met subsidie op de loonkosten, garantiestellingen op leningen en uitstel van belastingbetaling. Maar deze steun houdt een keer op, moet ook een keer ophouden omdat arbeidsorganisaties zich moeten aanpassen aan nieuwe omstandigheden.

Als de golf niet langer wordt tegengehouden door het kabinet, zal de werkloosheid snel aanzwellen. Tijdens de vorige piek in de werkloosheid, het eerste kwartaal van 2014, waren een kleine 700 duizend mensen werkloos, zo’n 8 procent van de beroepsbevolking. Bij het begin van de coronacrisis, in het eerste kwartaal van dit jaar, beliep de werkloosheid 277 duizend mensen, 3 procent van de beroepsbevolking.

Omdat de economische krimp door de coronacrisis groter is dan in voorgaande crises, is het redelijk om ervan uit te gaan dat de werkloosheid met grofweg 400 duizend personen zal toenemen. Het kunnen er ook makkelijk een half miljoen zijn.

Kan de overheid hier iets aan doen? Of liever: kan de overheid er meer aan doen dan tijdens de vorige crisis? Jazeker. Mensen scholen, en begeleiding naar nieuw werk. En daar ruim de portemonnee voor opendoen.

Waarom helpt dat? Hoe vervelend ook voor de betrokkene, kortdurende werkloosheid is geen groot probleem, gegeven de beschikbaarheid van WW-uitkeringen. Langdurige werkloosheid, dat is het grote vraagstuk. Langdurig werklozen verliezen vaardig­heden, werkritme, en trouwens ook zelfvertrouwen en plezier. Hoe langer de werkloosheid duurt, des te groter ook de kans dat iemand nooit meer aan de slag komt. Dit is niet alleen een drama voor de betrokkene, maar zadelt de samenleving ook langdurig op met hoge kosten.

Huiselijk gesteld: liever twee mensen ieder een half jaar werkloos, dan één mens een jaar werkloos. De werkloosheidsgolf richt minder schade aan als het steeds wisselende mensen zijn die kort werkloos zijn dan wanneer het steeds dezelfde mensen zouden zijn die thuiszitten. De verdeling van werkloosheid doet ertoe.

Is dat te organiseren? Ja, en wat hierbij helpt, is dat de arbeidsmarkt, onder de oppervlakte, heel beweeglijk is. Jaarlijks vertrekken miljoenen mensen uit hun baan; en jaarlijks beginnen miljoenen mensen aan een nieuwe. We zijn gewend om naar het saldo te kijken. Maar als we bijvoorbeeld lezen dat ‘de werkgelegenheid deze maand met 50 duizend personen is afgenomen’ ligt hieronder dat 250 duizend mensen een nieuwe baan vonden en 300 duizend mensen hun baan verloren.

De arbeidsmarkt is niet alleen beweeglijk maar verandert ook van richting. Er zijn krimpsectoren en groeisectoren. De overheid kan werklozen helpen bij de overstap. De stewardess naar de zorg; de vliegtuigonderhoudsmonteur naar de zonnepaneleninstallatie; de bagagesjouwer naar de politie. Daar is vaak omscholing voor nodig, en dat kost geld, maar dat betaalt zich dan dubbel terug.

Dat de werkloosheidsgolf gaat aanzwellen is een zekerheid, al kennen we de hoogte van de piek niet precies. Het is nog op tijd om na te denken hoe we hiermee om willen gaan. Het vermijden van langdurige werkloosheid mag hierbij best een paar scholings- en begeleidingscenten kosten.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? E-mail: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden