Opinie Stem verpleegkundigen

Werkgever, geef verpleegkundigen een plaats in het ziekenhuisbestuur

Amerikaanse ‘magneetziekenhuizen’ laten zien hoe je verpleegkundigen kunt behouden voor het vak.

Verpleegkundige in Utrecht. Beeld Foto ANP

Zorgmedewerkers zeggen wéér vaker hun baan op, kopte de Volkskrant afgelopen dinsdag. Dit bericht komt boven op de discussie rondom de wet BIG II, een bijna gestrande poging het beroep aantrekkelijker te maken door het werk van verpleegkundigen te differentiëren. Los van wetten en regels kunnen de werkgevers veel meer doen om verpleegkundigen te binden. Ik denk aan: meer opleidings­mogelijkheden, betere loopbaan­paden en verpleegkundigen die meebesturen. Waarom geen verpleegkundige in de raad van bestuur?

De komende tien jaar wacht de zorgsector een flinke uitdaging. Het aantal 65-plussers stijgt met 60 procent. Door het sluiten van verpleeg-huisbedden wonen steeds meer mensen met complexe zorgvragen thuis. Tegelijk wordt met nieuw beleid gestimuleerd dat 20 procent van de ziekenhuiszorg naar huis wordt verplaatst. Thuis wordt het nieuwe ziekenhuis. En om het nog erger te maken, gaat juist in deze periode ruim 20 procent van de verpleegkundigen met pensioen. Gecombineerd met de grote uitstroom uit het vak, staan we voor een enorme klus: met aanzienlijk minder verpleegkundigen veel meer zorg verlenen.

Daarom is het essentieel verpleegkundigen voor het vak te behouden. Onderzoek toont zorgelijke cijfers:

40 procent van de beginnende verpleegkundigen verlaat het vak binnen twee jaar. Het gaat om mensen die zich onvoldoende uitgedaagd voelen in de praktijk, om mensen die door de werkdruk te veel op hun tenen moeten lopen. Het ontbreekt ze aan zeggenschap, het werk is fysiek en mentaal zwaar en ­velen ervaren de administratieve last als ondoenlijk.

Specialisatie

Op deze factoren zijn werkgevers van cruciale invloed en zij hebben veel mogelijkheden de uitstroom te verminderen. Dat begint met opleidingsmogelijkheden voor verpleegkundigen. Die verschillen per sector. In het ziekenhuis kunnen verpleegkundigen zich specialiseren in intensive care, oncologie of kindergeneeskunde. Die mogelijkheden zijn er niet of nauwelijks in de wijk en de ouderenzorg. Dat wringt, zeker als meer ziekenhuiszorg thuis wordt gegeven. Het bieden van specialisaties kan dan niet meer alleen behouden blijven aan ziekenhuisverpleegkundigen. Maar inhoudelijke specialisaties alleen zijn niet voldoende.

De tekorten op de arbeidsmarkt vragen ook om technologische innovatie. Daarvoor zijn verpleegkundigen nodig die deze ontwikkeling begeleiden én tegelijkertijd in de patiëntenzorg werken. Nu verlaten verpleegkundigen die in innovatie of onderzoek geïnteresseerd zijn de patiëntenzorg. Niet omdat ze geen zorg meer willen verlenen, maar omdat er geen mogelijkheden zijn deze rollen te combineren. Een taak voor de werkgever om banen te creëren die dit mogelijk maken en om zo verpleegkundigen te binden.

Wat vraagt dit van werkgevers? In Amerika zijn er zogenoemde ‘magneetziekenhuizen’, die investeren in de positionering en professionalisering van hun verpleegkundigen. Verpleegkundigen zitten er vaker in de raden van bestuur en er wordt geïnvesteerd in hun opleiding. Verpleegkundigen zijn meer tevreden, hebben minder vaak een burn-out, patiënten ontvangen kwalitatief betere zorg.

Bestuur

Het investeren in positioneren en professionaliseren van verpleegkundigen is de afgelopen tien jaar in Nederland nauwelijks van de grond gekomen, terwijl verpleegkundigen 60 procent van de BIG-geregistreerde professionals vormen. Een paar voorbeelden: in de raden van bestuur van zorgorganisaties zitten nauwelijks bestuurders met een verpleegkundige achtergrond; in de academische ziekenhuizen bestuurt de medische staf mee op een aantal onderwerpen, terwijl verpleegkundigen adviesraden slechts adviseren; het jaarlijks budget voor bijscholing voor medisch specialisten bedraagt 6.000 euro per persoon, verpleegkundigen hebben geen vastgesteld budget.

Gezien de grote groei van de zorgvraag is niets doen geen optie. De werkgevers hebben de laatste tien jaar te weinig geïnvesteerd in verpleegkundigen. Werkgevers hebben het over ‘binden en boeien’. Het positioneren van verpleegkundigen, ­betere opleidingsmogelijkheden en passende loopbaanpaden voor mbo-, inservice- en hbo-verpleegkundigen zijn hiervoor de sleutel. Tijd om de daad bij het woord te voegen. 

Bianca Buurman is hoogleraar acute ouderenzorg Amsterdam UMC en nurse practitioner.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden