Column Jasper van Kuijk

Werken aantrekkelijker maken voor beide ouders; in Zweden weten ze wel hoe dat moet

Ik kon alleen maar concluderen dat die Zweden knettergek zijn toen ik ontdekte dat er bij ons in de regio een nachtkinderopvang is. Ik zag iets voor me als dat luikje bij de bank waar winkeliers aan het eind van de dag hun omzet kunnen afstorten. Het bleek te gaan om een speciale voorschool – nooit dagis (kinderopvang) zeggen, het is förskola – waar kinderen van (alleenstaande) ouders terechtkunnen die nachtdiensten moeten draaien, zoals verpleegkundigen of politieagenten. Zodat die niet altijd iets hoeven te regelen met vrienden of familie.

In Nederland werkt 60 procent van de werkende vrouwen in deeltijd tegen 19 procent van de mannen. In Zweden is dat 17 procent om 10 procent. Minister Wiebes, wiens partij niet altijd voorop liep bij het stimuleren van vrouwenemancipatie, maakte zich er onlangs uit het niets druk over. Wiebes heeft mazzel, want de OECD heeft een handzaam rapport gepubliceerd over hoe Nederland dat verschil kan verkleinen. Drie van de vier aanbevelingen gingen over school, kinderopvang en zorg. Als ik hier in Zweden om me heen kijk, wonen we feitelijk een jaar in dat OECD-advies.

De förskola (kinderopvang dus) kost per kind per maand maximaal 127 euro en de buitenschoolse opvang is nog goedkoper. Zodat ouders niet hoeven te denken: ja, als we er zo weinig mee opschieten, dan kan een van ons net zo goed thuis blijven. Wat dan uiteindelijk meestal de vrouw is.

Om dat laatste te veranderen, krijgen in Zweden ouders tezamen 480 dagen betaald ouderschapsverlof waarvan minstens 90 dagen voor elk van de ouders. In Nederland zitten we inmiddels op vijf dagen, in 2020 gaan we naar vijf weken, en in 2022 zou het – vanwege een nieuwe EU-richtlijn – twee maanden moeten zijn. Langzaam stribbelt Nederland zich de 21ste eeuw binnen.

Maar naast de financiële regelingen is er ook de inrichting van het dagelijks leven die het hier voor werkende ouders net wat makkelijker maakt.

Zo gaat onze förskola bijvoorbeeld al om 6 uur open, voor ouders die vroeg moeten werken. Er zijn er niet heel veel die het doen, maar het kán. En omdat onze förskola, buitenschoolse opvang en school op één locatie zitten, is halen en brengen geen logistieke dollemansrit door de spits. O ja, geen spits, dat scheelt ook.

Op school krijgen de kinderen met de lunch warm eten, waardoor je ’s ochtends niet met half dichtgekleefde ogen ook nog zo’n takkekinderlunchpakketje in elkaar staat te schroeven en ’s avonds niet hoeft te koken. Kantoortijden beginnen om 8 uur. Da’s vroeg, maar dan kun je om 4 uur rustig je kind ophalen en heb je zelfs nog tijd om iets leuks te gaan doen.

Kleine dingen, maar ze tikken aan. Het zijn de financiële prikkels die het aantrekkelijker maken om meer te gaan werken, maar het is de inrichting van het dagelijks leven die ervoor zorgt dat je als werkende ouder net iets minder snel volledig doordraait.

Ik wil niet als zoveelste ‘het Zweedse model’ heilig verklaren, want het zijn hier bijvoorbeeld uiteindelijk toch vaak de vrouwen die het grootste deel van dat genereuze gezamenlijke ouderschapsverlof opnemen. En daarnaast zijn twee (bijna) fulltimebanen voor lang niet iedereen de manier waarop ze hun gezin of leven willen inrichten.

Maar als je streeft naar een gelijkwaardiger verdeling van werk en zorg tussen mannen en vrouwen, dan ontkom je er niet aan om te kijken hoe je school, kinderopvang en werk financiert en organiseert. En dan is de situatie hier in Zweden op z’n minst interessant. Gelukkig zei Wiebes in het interview ook dat hij werken aantrekkelijker wilde maken. Nou minister Wiebes, ik zou zeggen: kom gezellig langs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden