Opinie

Werk zoeken creëert niet vanzelf banen

Waar het CPB in de fout gaat, is bij de aanname dat als er meer mensen zoeken naar een baan er dan ook automatisch meer banen worden geschapen.

Beeld thinkstock

Het kabinet heeft geen meerderheid in de Eerste Kamer. Om zijn belastingplannen aangenomen te krijgen, is staatssecretaris Wiebes dus naarstig op zoek naar steun bij oppositiepartijen.

Hij kan die steun krijgen van SGP, CU en SP, maar deze partijen willen via schuiven met heffingskortingen de gezinnen met één kostwinner een extraatje geven. Ze willen de individualisering in de belastingheffing voor een stuk terugdraaien. Dat is om allerlei redenen een slecht idee, maar dit terzijde.

Om zicht te krijgen op de werkgelegenheidseffecten van het SGP-CU-SP-prijskaartje heeft Wiebes hun voorstel laten beoordelen door het Centraal Planbureau. En dat oordeel blijkt niet mals. Volgens het CPB kost de verhoging van de 'aanrechtsubsidie' maar liefst 42.000 banen!

Dit betekent uiteraard dat de eisen van de SGP c.s. voor het kabinet onaanvaardbaar zijn.

Maar hoe weet het CPB eigenlijk dat het voorstel van SGP c.s. zoveel banen kost? Het lijkt nogal onlogisch dat er banen verdwijnen alleen omdat een bepaalde groep mensen een belastingvoordeeltje krijgt. Waarom zouden werkgevers, die immers degenen zijn die de banen scheppen, zich door deze fiscale maatregel geremd moeten voelen?

Minder aantrekkelijk

Welnu, het CPB weet dat ook niet. Het CPB gelooft dat. Het CPB is er heilig van overtuigd dat er banen ontstaan door het enkele feit dat mensen naar werk zoeken. Dat geloof wordt door het CPB niet ontleend aan een heilig boek, maar aan een heilig model, het 'MICSIM' (MicroSimulatie)-model. Daarover zegt het CPB in zijn advies aan Wiebes: 'Onderzoek laat zien dat met name de keuze om al dan niet te gaan werken gevoelig is voor financiële prikkels.'

Dit is een weinig opzienbarende conclusie. Als je mensen via fiscale ingrepen een deel van hun besteedbare inkomen afpakt, gaat een aantal van hen op zoek naar (meer) werk. Dat voelt iedereen op zijn klompen wel aan. Volgens het CPB geldt ook het omgekeerde: 'Dit (SGP c.s.-voorstel) verkleint het inkomensverschil tussen werken en niet-werken. Dit maakt werken minder aantrekkelijk voor minst verdienende partners.'

Voorspellingen

Waar het CPB in de fout gaat, is bij de aanname dat als er meer mensen zoeken naar een baan er dan ook automatisch meer banen worden geschapen. Dat is natuurlijk niet zo. En het kan ook niet worden afgeleid uit hun MICSIM-model. Dat model zegt alleen maar iets over de invloed van financiële prikkels op de arbeidsparticipatie. Dus de toe- of afname van het aantal werkzoekenden. Over het ontstaan of verdwijnen van banen kan het model geen voorspellingen doen.

Maar dat is voor het CPB geen beletsel om met grote stelligheid te beweren dat het SGP c.s.-voorstel 42.000 banen kost. De werkelijkheid is dat op basis van het model van het CPB alleen gezegd kan worden dat de werkloosheid afneemt. Wat zou kunnen betekenen dat er werkgelegenheid ontstaat voor 42.000 asielzoekers. Het is maar een idee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden