Commentaar Wereldeconomie

Wereldeconomie is kwetsbaarder

Gezien de gigantische wereldwijde schuld is de grote vraag voor komend jaar hoe snel de rente zal stijgen.

‘Terwijl in de verte de donkere wolken zich samenpakken, legt gastheer Mark Rutte nog wat laatste worstjes op de barbecue.’ Beeld ANP

De wereldeconomie doet denken aan de laatste, broeierige avond van een lange hittegolf. Terwijl in de verte de donkere wolken zich samenpakken, legt gastheer Mark Rutte nog wat laatste worstjes op de barbecue, maar de gasten worden al onrustig.

De economie in Nederland stond er zelden zo goed voor. De werkloosheid is laag, zo’n beetje de laagste van Europa. De economie groeit harder dan elders en de overheid heeft geld zat, waardoor het voor het komende jaar tal van cadeautjes kan uitdelen. Het is het ideale moment om Nederland toekomstbestendig te maken, om een klimaatakkoord te smeden, om pensioenstelsel en arbeidsmarkt te hervormen. De overheid kan nu met genoeg smeergeld strooien om dergelijke ingrijpende maatregelen er doorheen te krijgen.

Maar de vraag is hoe lang dat zo blijft. De toekomst van de economie laat zich slecht voorspellen, maar de beurskoersen zijn altijd een redelijk betrouwbare voorspeller gebleken. Als de beurskoersen dalen is dat meestal een voorbode voor economisch onheil. En de beurskoersen dalen de laatste tijd snel, zeker in de VS. Dat kon ook bijna niet uitblijven na een vrijwel continue stijging van tien jaar, die leidde tot een verdriedubbeling van de koersen. Zo lang heeft voorspoed nog nooit geduurd.

Het is goed te beseffen dat de economische groei van de afgelopen jaren niet zozeer te danken is aan een spectaculaire stijging van de arbeidsproductiviteit, aan ons vernuft, maar vooral aan de enorme hoeveelheden goedkoop geld die de centrale banken over de economie hebben uitgestort. Eerst in de Verenigde Staten en vanaf 2012 ook in Europa.

Hierdoor werd geld lenen spotgoedkoop en spoten de huizenprijzen omhoog. Hierdoor gingen ook bedrijven veel meer geld lenen, waardoor het rendement op het eigen vermogen kon groeien en de beurskoersen omhoog schoten. De wereldwijde schuld bedraagt inmiddels 217 procent van het wereldwijde inkomen, dat is fors hoger dan in 2007 aan de vooravond van de kredietcrisis. De schulden van bedrijven zijn in de VS de afgelopen tien jaar verdubbeld tot een duizelingwekkende 9,1 biljoen dollar.

De wereldeconomie is daardoor veel kwetsbaarder geworden. Leningen werken bij economische groei als een vliegwiel, maar bij economische krimp ook. Als de economie tegenzit of de rente omhoog gaat, wordt het leed door de schuldenlast versterkt.

De belangrijkste vraag voor komend jaar is hoe snel de rente omhoog gaat. De Amerikaanse Fed heeft de rente al een paar keer verhoogd, maar ECB-president Draghi durft dat nog niet. Hij vreest dat de economische groei nog niet robuust genoeg is en waarschijnlijk heeft hij gelijk.

De druk op de Fed om te stoppen met renteverhogingen zal groeien. Donald Trump heeft zichzelf continu op de borst geklopt met de spectaculaire koersstijgingen op de Amerikaanse beurzen. Hij zal het moeilijk kunnen verdragen als de koersen ineens in een vrije val belanden.

Trump weet als geen ander hoe belangrijk het is dat mensen in een glanzende toekomst blijven geloven, zeker als je met schulden beladen bent. Zijn hele bedrijfsmodel is erop gebaseerd. Als investeerders dat vertrouwen verliezen, kan het hard naar beneden gaan. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.