Column Jasper van Kuijk

Welkom in ons slimme huis! Dit gesprek wordt opgenomen, gaat u akkoord?

Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door innovatie-expert (en cabaretier) Jasper van Kuijk. Deze week: bezoekersvoorwaarden.

Google presenteerde onlangs z’n nieuwste Nest-producten. Een productlijn van zelflerende, met internet verbonden apparaten die thuis bijvoorbeeld temperatuur en licht kunnen regelen, maar ook spraakopdrachten kunnen uitvoeren. Een BBC-reporter stelde het hoofd van Googles productafdeling een vrij voor de hand liggende vraag, die toch een verbaal valluik bleek: of bezitters van dat soort ‘slimme digitale assistenten’, die vaak zijn uitgerust met microfoon en camera, niet aan hun gasten zouden moeten aangeven dat ze worden opgenomen?

‘Jeetje, daar heb ik eigenlijk nog nooit zo over nagedacht’, klonk het.

Oeps. Dus je brengt apparaten op de markt die te allen tijde opnamen kunnen maken en data via internet versturen en dan heb je er niet over nagedacht wie er allemaal zouden kunnen worden opgenomen, en of je die mensen daar toestemming voor moet vragen? En dat terwijl toestemming vragen voor opnamen eigenlijk standaard is. Wetenschappers en journalisten vragen expliciet toestemming voor het opnemen van een interview of onderzoek. En als er ergens camerabeveiliging is moeten er bordjes hangen.

Hoe Moeilijk Kan Het Zijn Beeld Volkskrant Infographics

Wat Googles gepruts extra ironisch maakt, is dat scholen vanwege de AVG-privacyrichtlijn geen telefoonlijsten van ouders meer verspreiden en dat zelfs het maken van schoolfoto’s problematisch is geworden. Maar Google, toch een van de hoofdredenen voor het in het leven roepen van die AVG, ‘heeft nooit nagedacht’ of je mensen die aan zijn slimme thuisproducten worden blootgesteld misschien moet informeren.

Wat overigens vóór de Google-manager spreekt is dat hij na dit schutterende begin niet wegdook, maar de vraag beantwoordde. En wel op een manier die flinke implicaties heeft voor connected smart digital assistant services dingessen: ‘Het is behoorlijk belangrijk om bij al deze technologie na te denken over alle gebruikers … we moeten alle belanghebbenden in overweging nemen.’ Dat is ook een van de eerste dingen die ontwerpstudenten leren: bij een ontwerpvraagstuk niet alleen kijken naar de primaire gebruikersgroep, maar ook naar andere personen die het product gebruiken of erdoor beïnvloed worden. En nadrukkelijk ook naar onwenselijke neveneffecten. Bij Googles Nest-producten zijn die stappen kennelijk even overgeslagen.

Uiteindelijk zei de Google-manager dat huiseigenaren hun gasten inderdaad zouden moeten inlichten over de aanwezige apparatuur. En dat hij dat zelf ook zou doen. Of, eh, doet. Uiteraard.

Dus misschien dat we binnenkort een nieuwe generatie slimme digitale assistenten krijgen die bijvoorbeeld op slot springen als ze een gebruiker detecteren die nog geen toestemming heeft gegeven om opgenomen te worden.

Óf er komt een nieuwe etiquette, dat je, als je voor het eerst bij vrienden op bezoek gaat, direct bij binnenkomst een rondleiding krijgt langs alle slimme apparaten en vervolgens wordt gevraagd om even de ‘bezoekersvoorwaarden’ te tekenen. Je kunt natuurlijk altijd weigeren, maar dan zit iedereen wel de hele avond in de kou en het donker. Of je mag weer naar huis. Gezellig.

Jasper van Kuijk op Twitter: @jaspervankuijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden