Welke ruimte willen we rijke rockliefhebbers geven?

De documentaire Buying the band toont de macht van rijke gevers aan de kunsten. Hoeveel ruimte gunnen we aan bemoeizuchtige mecenassen?

Dany Lademacher's (L) Wild Romance tijdens de release van het nieuwe studioalbum 'Out of Heaven' ter ere van het 40-jarig jubileum van de legendarische begeleidingsband van Herman Brood. Foto ANP Beeld -

Cultuur wordt steeds vaker met particulier geld gemaakt. Dat die tendens ook tot de popmuziek is doorgedrongen, blijkt uit de recente documentaire Buying the band (V, 16 maart). Daarin zien we hoe een rijke vastgoedondernemer zich voor veel geld inkoopt in een gerenommeerde, maar al jaren kwakkelende band. Met zijn investering probeert hij én de band én zichzelf op de kaart te zetten. De documentaire – binnenkort weer online te bekijken – laat ons zien hoe ingewikkeld de praktijk van het kunstmecenaat eigenlijk is. Buying the band roept belangrijke vragen op over de inbreng van rijke gevers. De regering mag dan al sinds 2010 aansturen op een hernieuwde bloei van het kunstmecenaat, de documentaire nodigt ons uit om goed na te blijven denken over de ruimte die we aan rijke kunstliefhebbers willen geven.

Dat rond de documentaire inmiddels een hype is ontstaan, komt door het ongemakkelijke gevoel dat de interactie tussen mecenas Jan ’t Hoen en de muzikanten van de Wild Romance bij ons oproept. We zien een rijke rockliefhebber een grote zak met geld op tafel leggen. Vervolgens zien we hoe de band zich afhankelijk maakt van die investering en zich in ruil voor de tonnen van ’t Hoen probeert aan te passen aan zijn wensen en grillen. Deze mecenas gelooft niet in te veel drugs en alcohol en doet verwoede pogingen de band droog te leggen – en daarmee te ontdoen van de mateloosheid die we nu juist al decennia met rock-’n-roll en met de Wild Romance associëren. Geen kijker voelt zich prettig bij ‘t Hoens inperking van de autonomie van de muzikanten. We zien met kromme tenen hoe zijn geld hem het recht geeft achter de drumkit plaats te nemen en de band te fatsoeneren, uit elkaar te trekken, weer in elkaar te zetten en op orde te brengen. Zijn inbreng lijkt afbreuk te doen aan waar het in de rock-’n-roll van oudsher om draait: opwinding, gevaar, en ons collectieve geloof in de (al dan niet gespeelde) authenticiteit van rockmuzikanten.

Maar wat vooral wringt, is dat deze mecenas het vooral om en voor zichzelf lijkt te doen. Dat dat weerstand bij ons oproept, betekent dat Buying the band belangrijke vragen stelt. Of we het prettig vinden of niet: geven aan de kunsten heeft altijd gedraaid om het etaleren van gezag en status. Al sinds de Oudheid en de Renaissance bemoeien mecenassen zich met wat hun kunstenaars maken; al sinds de Romantiek wordt hun betrokkenheid opgevat als een teveel aan inmenging in de artistieke keuzes van hun protegés. Kennelijk hebben we graag dat de kunsten ondersteund worden, maar vinden we tegelijkertijd dat die gift eigenlijk ‘om niet’ zou moeten zijn. We vinden het prima als rockmuzikanten profiteren van steun, maar moeten wennen aan het bijbehorende idee dat hun kunstenaarschap kennelijk ‘te koop’ is. We hebben onze kunstenaars graag authentiek en onze mecenassen graag onbaatzuchtig. Dat geven aan de kunsten altijd macht en cultureel gezag oplevert, weten we, maar we vinden het ongemakkelijk als mecenassen (én kunstenaars) dat profijt al te openlijk najagen.

Rockmecenas Jan ’t Hoen leert ons dus een belangrijke les. We hebben experimenten als het zijne hard nodig om te bepalen hoeveel ruimte we eigenlijk gunnen aan mecenassen als hij. Onze reactie op zijn tenenkrommende bemoeizucht levert tal van nieuwe inzichten – niet alleen in de complexiteit van de relatie tussen kunstenaars en mecenassen, maar vooral ook in onze eigen aannamen en ideaalbeelden rond rockmuziek, kunstenaarschap en het geven aan de kunsten. Buying the band laat bovendien zien dat een nieuwe bloei van het mecenaat niet alleen nieuwe ruimte schept, maar ook nieuwe dilemma’s.

Helleke van den Braber is onderzoeker en docent Algemene Cultuurwetenschappen aan de Radboud Universiteit.
Rocco Hueting is bandlid van De Staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden