Op het tweede gezicht Guy Verhofstadt

Welke plek krijgt Guy Verhofstadt in de Europese geschiedenisboeken?

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: Guy Verhofstadt krijgt een plaats in de Europese geschiedenisboeken. Maar welke?

Guy Verhofstadt Beeld Javier Muñoz

Soms betreur je het dat je er over honderd jaar niet meer bent om te vernemen hoe tijdgenoten de geschiedenis zijn ingegaan. Wat zullen Europeanen in 2119 lezen over Guy Verhofstadt?

Dit? ‘Voordat de Belgische oud-premier Guy Verhofstadt het Europarlement binnenstormde als fractieleider van de liberalen, was het daar vaak een dooie bedoening. Nationale politici namen het nauwelijks serieus. Verhofstadt schonk het EP vuur, visie en vergezichten. Dankzij hem werd het een écht parlement en kreeg het Europese project smoel. Eurofielen van vóór Verhofstadt durfden alleen in kleine stapjes te denken, Verhofstadt doorbrak het taboe op grote stappen. In 2119 vinden we de Verenigde Staten van Europa vanzelfsprekend, net als het feit dat oorlogen en milieurampen in de 21ste eeuw uitbleven. Maar anno 2019 golden die VS van Europa nog als een utopisch vergezicht van Guy Verhofstadt. Natiestaten waren toen nog taai en overal roerden zich anti-EU-partijen.’

Of dit? ‘Voor de anti-EU-partijen die in 2019 de wind flink in de zeilen kregen, was Guy Verhofstadt een ideale tegenstander. Voordat Verhofstadt zich roerde in het Europarlement, was ‘de eurofiel’ vaak een onzichtbare vijand. Al dan niet vermeende eurofielen opereerden uiterst behoedzaam. Verhofstadt ging er juist vol pro-Europees in, en kreeg de volle anti-Europese laag terug. Zijn niet-aflatende pogingen het integratieproces te versnellen waren koren op de molen van rechts-populisten die na 2019 een spaak in de wielen van het Europese project staken. Vóór 2019 werd vaak gegrapt over de spleet tussen Verhofstadts voortanden, later werd gezegd dat hij die tanden stukbeet op de natiestaat. Zijn federale Europa verging het als andere utopische projecten van de tekentafel.’

We leven in 2019 en kunnen slechts vermoeden dát er in 2119 nog over Guy Verhofstadt zal worden geschreven – deze Belgische oud-premier claimt een grotere plek in de geschiedenisboeken dan collega’s. Bijna overal in Europa heb je anti-EU-partijen, bijna allemaal zijn die dol op minder vleiende beelden van hem. Cartoonisten aller EU-landen hebben hem ook ontdekt, al was het maar omdat Verhofstadt voor deze beroepsgroep een bijna ideaal uiterlijk heeft. Belgische tekenaars weten dat al 35 jaar.

Vergelijk oude Belgische cartoons met huidige Britse of Hongaarse en je ziet een verschil: de figuur die ooit een olijke rare snuiter was, is nu vaak een gevaarlijke gek. Toen de jonge Verhofstadt in de jaren tachtig net zo energiek en ongeduldig voor meer liberalisering ijverde als tegenwoordig voor meer Europa, noemden zijn Belgische tegenstanders hem ‘baby-Thatcher’ en ‘da joenk’. Da joenk, dat joch: als tegenstanders je zo noemen, houden ze ook een beetje van je, net als striptekenaars die je opvoeren als Gwij Verafstoot. Ze mochten het niet met je eens zijn, je was toch iemand uit hun dorp. Dat Europa géén groot dorp is, ja zelfs forse historische en culturele verschillen herbergt, zie je terug in de perceptie van Verhofstadt: om de monden van al die niet-Belgische cartoonisten speelt zelden een glimlach.

 Wat misschien ook opspeelt, is het rare fenomeen dat mensen in de loop der jaren vaak de neiging hebben in hun eigen spotprent te kruipen, alsof ze het verschil met hun karikatuur willen opheffen. De Europese Verhofstadt gebruikt zoveel grotere woorden dan de Belgische van weleer, die balt zijn vuisten vaker en heeft meer pathos. Wijlen Pieter Steinz schreef een prachtig boek over alles wat Europa bindt, Made in Europe. Als het goed afloopt met dit continent, bevat de editie van 2119 een appendix over Guy Verhofstadt.

Vorige week ging Op het Tweede Gezicht over Narendra Modi, de eerste Indiase premier die het wereldwijd tot de covers van yogaglossies schopte, en die de VN aanspoorde een Wereld Yoga Dag in te voeren. Een onthechte Indiase wijze zoals Gandhi is deze yogapremier geenszins.

Opperbrexiteer Boris Johnson lag ook al op de sofa. Tijdens de sessie werd ontdekt dat hij niet gedreven wordt door diepe ideologische motieven. Voor hém is die Brexit vooral good fun.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.