Verslaggeverscolumn Houten

Welke mensen worden complotdenker?

Verslaggeverscolumn - Margriet Oostveen in Houten.

Margriet Oostveen.

Een krankzinnige voordracht getiteld We zijn de weg kwijt vanaf geboorte, van de gevallen voetbalgoeroe John Troost. Hier zit ik al twee minuten zeer tegen mijn zin in de kalme ogen te staren van een mevrouw voor me. Zwijgend, want dat moet van de luidruchtige John, in zijn hagelwitte bermuda. Mevrouw zelf oogt heel gewoon. Ze draagt een windjack en blijkt boekhouder van beroep. ‘Ik ben op zoek naar de waarheid’, fluistert ze als de twee minuten om zijn. Verontschuldigend: ‘Ik ben een waarheidszoeker’.

Wie complotdenkers links laat liggen, kan ook een hoop aardige, onopvallende mensen uit het oog verliezen. En op een dag blijken die dan bijvoorbeeld samen goed voor een winnende proteststem in de politiek, zie Trump. Gewoon even van gedachten wisselen valt alleen vaak niet mee: een echte complotdenker wantrouwt de ‘main stream media’ grondig.

De boekhouder.

Gelukkig ken ik de ruimdenkende Frans Heslinga, die zichzelf dan ook liever ‘compleetdenker’ noemt en leeft van het organiseren van beurzen en symposia voor complotdenkers. Zaterdag kwamen er honderden naar zijn belangrijkste evenement van het jaar, het symposium ‘Earth & Beyond’ in de Expo Houten.

Mainstream media

Hier werd al snel duidelijk dat juist de gewoonste mensen op een dag zomaar complotdenker kunnen worden. Het kan echt iedereen overkomen.

Neem cabaretier en theatermaker George van Houts, vrijdag nog geportretteerd in deze krant. Oogstte lof met collectief De Verleiders, dat theater maakte van maatschappelijke kwesties. Ging toen in zijn eentje door met de voorstelling KomPlot, waaraan de anderen hun vingers niet willen branden: Van Houts geeft daarin een opvallende lezing van 9/11: de Amerikaanse overheid zat erachter.

Sommige mensen die ik aanspreek bij ‘Earth & Beyond’ rennen, letterlijk, weg zodra ik ‘Volkskrant’ zeg. Kim Hopman leest ook geen kranten meer. En zij sluit evenmin uit dat zowel 9/11 als Sandy Hook, Bataclan en Zaventem helemaal geen aanslagen waren: dat is ons wijsgemaakt. Door de mainstream media, die nu eenmaal moeten opschrijven wat de machthebbers willen.

Kim Hopman blijkt van beroep directie-assistent in de top van een groot internationaal chemieconcern (ze vraagt me de naam niet te noemen). Daar kijk ik wel van op. Deelt ze daar opvattingen met haar baas? Dat nou ook weer niet.

Of neem Mark Lageman. Werkt voor het Universitair Medisch Centrum Groningen, als planner op de afdeling echografie. Maar Mark is van opvatting dat we beter onszelf kunnen genezen. Hij gelooft dus niet in de artsen van de afdeling radiologie, voor wie hij werkt? ‘Laat ik het zo zeggen: het is niet echt nodig ziekenhuizen te hebben. Maar sommige mensen zijn nog niet zo ver.’

Mark kwam met twee andere gewone mannen: Baro Schmitz, docent voor kinderen met taalproblemen. En Thomas von Gleich, die net studeert en docent aardrijkskunde wil worden. Met zo’n vijfhonderd personen die ze ‘de familie’ noemen, komen ze maandelijks in groepen van dertig samen in huiskamersessies. Een gezelschap dat weer ‘een beetje normaal probeert te doen’, in Marks woorden. Want de maatschappij is gek, niet zij.

Patrick (links) en Ludwig van Tielen.

Zeggenschap

Pratend met de broers Patrick en Ludwig van Tielen uit het Vlaamse Westerlo (‘Bij ons zijn ze hier nog wat minder open over dan bij jullie’) is al het wantrouwen ergens ook wel voorstelbaar. Patrick: ‘Neem onze koning Leopold II. Die man heeft een massamoord op zijn geweten in Congo. Maar dat hebben ze ons nooit geleerd op school.’ Patrick is magazijnmedewerker en Ludwig is zelfstandig staalbewerker. Patrick voelt zich klemgezet door ‘de elite’, steeds vaker als robot behandeld, hij ziet geen uitweg.

Tot slot ontmoet ik dan eindelijk Lucas Hollertt (71), die me onder zijn pseudoniem ‘B. Izar’ al enige tijd per e-mail kond doet van zijn theorieën. Hij heeft in eigen beheer een boek gepubliceerd, getiteld De macht van de onzichtbare bankiers. Een nette man met een zegelring, duidelijk zelf kind van die vermaledijde elite. ‘Dat ziet u goed’, zegt Hollertt: ‘Mijn vader was een hoge beroepsmilitair: brigadegeneraal.’

Lucas Hollertt, alias ‘B.Izar’.

Lucas Hollertt had een managementfunctie bij Unilever en daarna een bedrijf in handgemaakte golfclubs. Na zijn pensioen ging hij het internet afspeuren op zoek naar ‘antwoorden en verbindingen’. Volgt het bekende rijtje weer, van 9/11 tot zelfs de vliegramp met de MH17.

Maar wat is nu de kern van al dat wantrouwen, vraag ik: ‘Wat vuurt complotdenkers aan?’ Hollertt zegt: ‘Een diep gevoel dat dit systeem niet ons systeem is. Dat dingen over ons worden uitgerold door de macht.’

Complotdenkers willen zeggenschap. Dat vooral.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.