Column De Kwestie

Welk deel rentedaling is te wijten aan Draghi?

De gepensioneerden zijn deels zelf schuldig aan de kortingen van hun pensioenen. Als de oppotgeneratie meer geld zou besteden aan nieuwe bankstellen, dekbedovertrekken, boormachines en haardrogers, schoot de vraag omhoog. Dat zou tot hogere lonen, hogere prijzen en inflatie leiden, waardoor de rente kan stijgen en de kortingen van de baan zijn. Ze schieten zichzelf in de voet door zo zuinig te zijn, te ontspullen en te verduurzamen.

Het milieu wordt met de nieuwe minder materiële levensstijl een dienst bewezen, maar het maakt de kortingen op de pensioenen onafwendbaar. Het is de tijdgeest, zo bleek deze week ook uit de woorden van Klaas Knot in de Tweede Kamer. Alleen wil niemand zich daarbij neerleggen. Daarom wordt naarstig gezocht naar zondebokken. En daarbij wordt graag gewezen op Mario Draghi, de president van de Europese Centrale Bank (ECB).

Onder zijn acht jaar durende bewind is de officiële rente naar 0 procent gebracht (de beleningsrente voor de banken zelfs naar -0,5 procent) en is ook nog eens voor 2.600 miljard euro aan obligaties van overheden en bedrijven opgekocht. Draghi zou vooral het belang van de geld over de balk smijtende zuidelijke landen hebben gediend.

Maar dat is populisme. Ten eerste is de extreem lage – soms zelfs negatieve – rente niet beperkt tot de eurozone. Het gebeurt wereldwijd; de bananenrepublieken (Venezuela en Argentinië) en landen met een relatief jonge bevolking (India, Kenia) uitgezonderd. In Draghi-loze landen (Zwitserland en de Scandinavische landen) zijn de rentes nog lager. Ten tweede heeft Nederland meer voordeel van de lage rente dan Italië. Als de private schuld wordt meegerekend – vooral hypotheekschulden – is de totale schuld per Nederlander hoger dan die in Italië.

Ten derde bepaalt de ECB alleen de rente voor de korte termijn – de geldmarktrente. De rente op lange termijn – die voor hypotheken, staatsobligaties en spaardeposito’s – wordt bepaald door de kapitaalmarkt: een bont gezelschap van institutionele beleggers (pensioenfondsen), investeerders (bedrijven) en financieel gespuis (speculanten).

De ECB heeft deze kapitaalmarktrente alleen indirect gedrukt. Dat gebeurde door het massaal opkopen van staats- en bedrijfsobligaties waarmee in 2016 werd begonnen.

Tot nu toe wist niemand wat het effect daarvan is geweest. Maar op grond van een model is berekend dat dit tot een extra daling van de kapitaalmarktrente – rente op lange termijn – van 0,95 procentpunt heeft geleid. Zonder de ECB zou de Nederlandse staat niet 0,46 procent hebben toegekregen op een staatsobligatie van tien jaar, maar 0,5 procent hebben moeten betalen. En zonder de ECB zou de rente op een Rabo-hypotheek (tien jaar vast) geen 1,3 procent hebben bedragen, maar 2,25 procent.

Eigenlijk moet Nederland Draghi dankbaar zijn.En de getroffen gepensioneerden moeten zich troosten met de gedachte dat ze de duurzaamheid koesteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden