Gastcolumn

'Weg met televoting, geef ons vakjury terug'

Het stemgedrag van televoters is totaal irrationeel. Omdat de zanger uit Friesland komt bijvoorbeeld of omdat er anders iemand zal winnen die écht goed is. Geef de vakjury weer het alleenrecht.

Trijntje Oosterhuis arriveert op Schiphol na de uitschakeling in het Eurovisiesongfestival. Beeld null
Trijntje Oosterhuis arriveert op Schiphol na de uitschakeling in het Eurovisiesongfestival.

Er waren jaren dat ik opgelucht adem haalde als de avond viel. Eten achter de kiezen, koters naar bed, eindelijk geen geluiden meer, geen getetter. Toen de kinderen ouder werden en met televisie-zonder-kabel en de Apple Macintosh ieder hun eigen vermaaksmaak aan het uitvinden waren, vergat ik juist regelmatig hun bedtijd. Iedereen blij.

Maar toen ging het knagen. Hoe was dat vroeger ook al weer, toen wij lieve beeldbuiskinderen waren? De hele week keken wij reikhalzend uit naar de vrijdagavond. Na de afwas streken we neer voor Willem Ruis, die zwetend als een otter zijn kandidaten hielp net naast de hoofdprijs te grijpen. Of we juichten om cavia Pierre Kartner die in slaap viel voor het hokje van 500 gulden. Voor Charlie's Angels kwam zelfs mijn vader achter de krant vandaan en op zijn weekendtrui droeg hij een button met I hate JR. Als we een aflevering Dallas hadden gezien knauwden we het hele weekend op een Texaans accent.

Moederzoonbonding

Samen televisie kijken speelde, verdomd als het niet waar is, een belangrijke rol in het hechtingsproces. Met mijn verlangen naar rust was ik dus ronduit een slechte moeder. Voor mijn oudsten kwam dit inzicht te laat, maar voor de jongste heb ik een hondertachtiggraden-ommezwaai gemaakt. Bij voorkeur één keer per week ligt een paar veel te lange benen met veel te grote schoenen half over mij heen voor de pit. De overige gezinsleden schieten snel hun eigen hoek in. Wat wij gaan doen is beneden elk niveau. Zij lezen liever de krant of bestuderen trivia voor het Wereldkampioenschap Voetbalkennis.

Maar wij hebben ons fijn genesteld voor een paar uur samen televisiekijken. Essentieel voor de moederzoonbonding.Onze keuze is gevallen op het genre Talentenshow. Een genre met een behoorlijke dosis opwinding en het bonusvoordeel dat de ander niet stiekem vijf afleveringen vooruit kan kijken. Met stip bovenaan staat nog steeds The Voice. De lol zit hem in de audities en de battles natuurlijk; daarna wordt het saai en begin je zelfs naar de commercials te verlangen. Maar voor wie echt wil valt er ook in die fase nog genoeg te genieten, bijvoorbeeld door goed op details te letten.

Vleugelhandje

Ik zweer het je: ieder seizoen is er wel een kanshebster (het zijn altijd vrouwen) die, de knuisten krampachtig om de microfoon geklemd, met haar vingers gaat flapperen als er een moeilijke noot aankomt. Van de aanblik daarvan worden zoon en ik een beetje misselijk. Of er doet een nieuwe Jacques Brel mee die, als je goed kijkt, toch echt het hoofd heeft van een ezel zoals je die voor een stripverhaal zou tekenen. De Ezel heeft dit jaar niet gewonnen.

Talentenshows kijken betekent niet alleen lachen, gieren, brullen. Bij tijd en wijle komt er iemand voorbij die zo waanzinnig goed is dat je ervan kunt huilen. Oké, niet alleen kunt. Na een half jaar samenkijkfestijn weet mijn kind precies op welke momenten hij opzij moet kijken om tranen te zien opwellen. Hij trekt er één wenkbrauw bij op. Op het gebied van ontroering zijn wij nog niet volledig naar elkaar toe gegroeid.Ik denk aan de reuzin met het weggepoetste schoonheidsfoutje; daar lette niemand op omdat ze ons omver blies met haar weergaloze stem. Wat hadden we haar dat graag willen zeggen! Of neem het balletmeisje in Superkids. Met een puurheid die je in deze tijd nauwelijks meer voor mogelijk houdt vertelde ze Wendy dat Anna Pavlova over haar schouders mee kijkt. En ik geloof haar. Hoe dit wezentje in witte tule een stervende zwaan verbeeldde, met een teer wapperend vleugelhandje bij wijze van laatste groet, was van een ongekende schoonheid. Ik had er een zwanenmeer van vol kunnen janken.

Hollandse Glorie

Aan dergelijk moois wordt vaak ruw een eind gemaakt door dat verrekte televoting. Met een druk op de knop voegen hele volksstammen vrijwillig hun beltegoed toe aan het fortuin van John de Mol; intussen laat men zich in het stemgedrag vooral leiden door irrationele motieven. Of de zanger uit Friesland komt bijvoorbeeld, de goochelaar eigenlijk een omgebouwde dwerg is, of omdat er anders iemand zal winnen die écht goed is. Naar het stemgedrag van televoters is wetenschappelijk onderzoek gedaan. Van de conclusies valt, begrijpelijkerwijs, geen chocola te maken.

Deze dinsdag stond Trijntje zich in volle Hollandse Glorie de longen uit het lijf te zingen, nadat ze zich dagenlang had laten bashen door de miljoen stylisten die Nederland rijk is. In al haar professionele kwetsbaarheid - een echte artiest zingt vanuit het diepst van zijn ziel en legt zich naakt op het hakblok - gaf ze alles wat ze te bieden had. En dat was veel. Dan worden weggestemd door Viking-, Balkan- of Voormalige-USSR-blokken is meer dan een mens verdragen kan.Mijn zoon en ik roepen, in naam van het jonge zwaantje, om de terugkeer van het Alleenrecht van de Vakjury.

Alexa Gratama is jurist en werkzaam in de rechtspraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden